Nga PhD Dashnim Hebibi, Zvicër, Kryetar i Shoqatës Humanitare “Lugina e Preshevës” në Zvicër, Ambasador i Paqes dhe ish-student i Tiranës.
Ajo që po ndodh në Tiranë dhe në Shqipëri na dhemb të gjithëve, veçanërisht neve që jetojmë larg atdheut, por që e kemi Shqipërinë gjithmonë në zemër. Pamjet e përplasjeve mes protestuesve dhe policisë, shkatërrimet, tensionet dhe frika për sigurinë e qytetarëve janë shqetësuese. Si shqiptar nga Zvicra, si ish-student i Tiranës dhe si njeri që beson te paqja, drejtësia dhe dinjiteti njerëzor, ndiej përgjegjësinë morale të them se kjo situatë duhet të marrë një drejtim tjetër: drejt dialogut, arsyes dhe përgjegjësisë. Shqipëria nuk meriton të përfshihet nga dhuna. Studentët nuk meritojnë të mos dëgjohen. Qytetarët nuk meritojnë të jetojnë me frikën se çfarë mund të ndodhë nesër. Dhe asnjë prind nuk duhet të shqetësohet nëse fëmija i tij do të kthehet i sigurt në shtëpi pas një proteste. Nga Zvicra, ne i përcjellim me dhimbje këto zhvillime. Shumë prej nesh kemi studiuar, punuar dhe krijuar kujtime në Tiranë. Për ne, ajo nuk është thjesht kryeqyteti i Shqipërisë, por një pjesë e historisë sonë personale, e formimit tonë dhe e ëndrrave që kemi pasur për të ardhmen. Prandaj, kur shohim dhunë në rrugët e saj, shqetësimi është i madh. Por pikërisht në momente të tilla duhet të ruajmë qetësinë, të flasim me përgjegjësi dhe të mos lejojmë që zemërimi të na largojë nga ajo që është më e rëndësishme: jeta, liria dhe e ardhmja e qytetarëve.
Studentët janë e ardhmja e Shqipërisë, zëri i tyre duhet dëgjuar
Studentët janë një nga pasuritë më të mëdha të një kombi. Ata përfaqësojnë energjinë, dijen, shpresën dhe potencialin për ndryshim. Shqipëria ka nevojë për të rinj që mendojnë lirshëm, që kërkojnë llogari dhe që nuk pajtohen me problemet që pengojnë zhvillimin e vendit. Nëse studentët ngrenë shqetësime për kostot e arsimit, korrupsionin apo mungesën e besimit te institucionet, këto kërkesa duhet të dëgjohen seriozisht. Një shoqëri demokratike nuk ndërtohet duke i shpërfillur qytetarët, por duke u dhënë përgjigje shqetësimeve të tyre. Qeveria duhet ta kuptojë se protesta paqësore është një e drejtë demokratike dhe se kritika nuk është sulm ndaj shtetit. Përkundrazi, zëri kritik i qytetarëve mund të ndihmojë në përmirësimin e institucioneve dhe në identifikimin e problemeve që kërkojnë zgjidhje. Unë jam në mbështetje të studentëve që kërkojnë një të ardhme më të mirë për veten dhe për Shqipërinë. Ata kanë të drejtë të kërkojnë transparencë, drejtësi dhe përgjegjësi. Kanë të drejtë të kërkojnë që institucionet të punojnë në shërbim të qytetarëve.
Por dua të theksoj një gjë thelbësore: mbështetja për studentët nuk do të thotë mbështetje për dhunën.
Kërkesat e drejta humbasin forcën e tyre kur shoqërohen me shkatërrime, djegie dhe sulme ndaj pronës. Dhuna nuk e zgjidh problemin e arsimit, nuk e zhduk korrupsionin dhe nuk krijon besim te institucionet. Përkundrazi, ajo mund ta thellojë krizën dhe të dëmtojë vetë qytetarët që kërkojnë ndryshim. Studentët duhet të dëgjohen përmes argumenteve, organizimit qytetar dhe protestës paqësore. Institucionet duhet të përgjigjen me dialog, transparencë dhe masa konkrete. Nuk të duhet karrika e pushtetit kur qytetarët janë ngritur në këmbë!
Shqipëria nuk është pronë e asnjë pushteti politik
Mesazhi im për çdo politikan, pavarësisht përkatësisë partiake, është i qartë: pushteti është përgjegjësi, jo pronë private. Qeveritë vijnë dhe shkojnë, partitë fitojnë ose humbasin zgjedhjet, por Shqipëria mbetet. Asnjë qeveri nuk duhet ta konsiderojë veten të paprekshme nga kritikat. Askush që mban një funksion publik nuk duhet të harrojë se mandati i tij buron nga qytetarët dhe se detyra e tij është t’u shërbejë atyre. Në të njëjtën kohë, asnjë pakënaqësi politike nuk duhet të përdoret si justifikim për shkatërrimin e institucioneve, dëmtimin e bizneseve apo rrezikimin e jetës së njerëzve.
Shqipëria është e shqiptarëve, jo e pushteteve! Është e studentëve që kërkojnë arsim më të mirë, e punëtorëve që përpiqen të sigurojnë jetesën, e prindërve që sakrifikojnë për fëmijët, e sipërmarrësve që krijojnë vende pune dhe e të gjithë qytetarëve që dëshirojnë të jetojnë në një vend me drejtësi dhe dinjitet. Nuk mund të ndërtojmë një të ardhme më të mirë duke shkatërruar të tashmen. Nuk mund të kërkojmë drejtësi duke rrezikuar njerëz të pafajshëm. Dhe nuk mund të pretendojmë se e duam atdheun, nëse me veprimet tona dëmtojmë pronën dhe pasurinë që u përket të gjithëve.
Edhe polici është njeri, edhe protestuesi është qytetar
Në këto ditë tensioni, duhet të kujtojmë se në rrugët e Tiranës ndodhen njerëz. Pas çdo uniforme policie ka një njeri, një familje, prindër, bashkëshortë dhe fëmijë që e presin në shtëpi. Po kështu, pas çdo të riu që proteston ka një histori, një familje dhe shpresa për të ardhmen. Nuk duhet t’i kthejmë shqiptarët kundër njëri-tjetrit. Nuk duhet të krijojmë një shoqëri ku kundërshtari politik shihet si armik dhe ku çdo përplasje shndërrohet në urrejtje. Policia ka detyrimin të garantojë rendin publik dhe të mbrojë jetën e pronën. Por këtë duhet ta bëjë me profesionalizëm, maturi dhe respektim të të drejtave themelore. Çdo përdorim i forcës duhet të jetë në përputhje me ligjin dhe proporcional me situatën. Nga ana tjetër, protestuesit duhet të distancohen nga çdo akt dhune dhe të mos lejojnë që kërkesat e tyre të mbulohen nga pamjet e shkatërrimeve. Kur shohim familjarë që u çojnë ushqim efektivëve të policisë, apo prindër që shqetësohen për fëmijët e tyre në mesin e protestave, kuptojmë se sa e rëndësishme është të mos e humbasim njerëzoren. Në fund të ditës, të gjithë duam të kthehemi të sigurt pranë njerëzve tanë. Asnjë konflikt politik nuk duhet të vlejë më shumë se jeta e një njeriu.
Qeveria duhet të dëgjojë, opozita të propozojë, institucionet të japin përgjigje
Në një situatë të tillë, përgjegjësia nuk mund të kufizohet vetëm te menaxhimi i protestave. Duhet të trajtohen edhe shkaqet që i kanë nxitur qytetarët të dalin në rrugë. Qeveria duhet të dëgjojë studentët, të shqyrtojë kërkesat e tyre dhe të japë përgjigje konkrete. Nëse ka probleme që lidhen me kostot e arsimit, korrupsionin apo funksionimin e institucioneve, ato duhet të trajtohen me seriozitet dhe transparencë. Opozita, nga ana e saj, duhet të kontribuojë me alternativa dhe propozime konkrete, duke mos e shndërruar pakënaqësinë qytetare në një përplasje që rrezikon sigurinë publike. Institucionet e drejtësisë duhet të veprojnë në mënyrë të paanshme. Çdo person që dyshohet se ka kryer vepra të kundërligjshme duhet të hetohet mbi bazën e provave, pavarësisht nëse është protestues, zyrtar apo pjesëtar i forcave të rendit. Përgjegjësia duhet të jetë individuale dhe ligji duhet të zbatohet njësoj për të gjithë. Nuk mund të ketë drejtësi selektive. Nuk mund të ketë heshtje përballë shkeljeve. Por as nuk mund të ketë akuza pa prova apo ndëshkime pa respektuar procedurat ligjore. Besimi i qytetarëve nuk fitohet me deklarata, por me vepra. Ai ndërtohet kur institucionet dëgjojnë, kur gabimet pranohen dhe kur problemet marrin zgjidhje.
Nga Zvicra, një thirrje për paqe dhe përgjegjësi
Si kryetar i Shoqatës Humanitare “Lugina e Preshevës” në Zvicër, si Ambasador i Paqes dhe si ish-student i Tiranës, i përcjell këto zhvillime me shqetësim të thellë. Mërgata shqiptare nuk është indiferente ndaj asaj që ndodh në Shqipëri. Ne jetojmë dhe punojmë jashtë vendit, por lidhjet tona me atdheun mbeten të forta. Gëzohemi për sukseset e tij dhe shqetësohemi kur shohim se qytetarët përballen me tensione, pasiguri dhe përplasje. Dëshira jonë është të shohim një Shqipëri ku studentët kanë mundësi të mira arsimimi, ku të rinjtë gjejnë arsye për të ndërtuar të ardhmen në vendin e tyre, ku bizneset punojnë të sigurta dhe ku institucionet gëzojnë besimin e qytetarëve. Tirana duhet të jetë qytet i dijes, i rinisë dhe i shpresës. Për mua, si ish-student i saj, është e dhimbshme të shoh pamje që e largojnë vëmendjen nga potenciali i jashtëzakonshëm që ka ky vend. Prandaj, apeli im është për të gjitha palët: ndaloni përshkallëzimin, hapni rrugën e dialogut dhe vendosni interesin e qytetarëve mbi interesat partiake. Nuk na duhen viktima. Nuk na duhen plagë të reja. Nuk na duhen familje që përjetojnë ankthin e pritjes së lajmeve për më të dashurit e tyre. Na duhet qetësi, drejtësi dhe një zgjidhje që i jep përgjigje shqetësimeve të studentëve dhe qytetarëve.
Shqipëria ka nevojë për bashkim, jo për përçarje
Historia e shqiptarëve na mëson se kemi kaluar shumë vështirësi, por kemi ditur të ecim përpara kur kemi ruajtur dinjitetin, solidaritetin dhe përgjegjësinë ndaj njëri-tjetrit. Sot, Shqipëria ka nevojë për një frymë të tillë. Jo për urrejtje, jo për përplasje të pakontrolluara dhe jo për një garë se kush do të fitojë politikisht nga kriza. Studentët duhet të dëgjohen. Qytetarët duhet të ndihen të sigurt. Policia duhet të veprojë në përputhje me ligjin. Qeveria duhet të japë përgjigje. Opozita duhet të kontribuojë në gjetjen e zgjidhjeve. Dhe drejtësia duhet të jetë e barabartë për të gjithë. Të mos harrojmë, mbi 100 ditë kishte protesta paqësore.
Ky është standardi që duhet të kërkojmë për Shqipërinë.
Dua t’u bëj thirrje të rinjve që ta ruajnë guximin për të kërkuar ndryshim, por edhe përgjegjësinë për ta mbrojtur jetën dhe dinjitetin e çdo qytetari. U bëj thirrje institucioneve që të mos e shpërfillin zërin e tyre dhe të mos lejojnë që dhuna të zëvendësojë dialogun. Dhe mbi të gjitha, u bëj thirrje shqiptarëve kudo që ndodhen të mos e humbasin besimin se problemet mund të zgjidhen me mençuri dhe me mjete demokratike.
Pushtetet shkojnë e vijnë, por Shqipëria mbetet. Shqipëria është e shqiptarëve dhe e brezave që do të vijnë pas nesh.
Ta mbrojmë me përgjegjësi, ta ndërtojmë me punë dhe ta duam duke respektuar njëri-tjetrin. Sepse atdheu nuk mbrohet duke shkatërruar, por duke ndërtuar. Nuk mbrohet duke heshtur përballë padrejtësisë, por duke kërkuar drejtësi. Dhe nuk përparon duke i kthyer shqiptarët kundër njëri-tjetrit, por duke i bashkuar rreth një qëllimi të përbashkët: një Shqipëri më të drejtë, më të sigurt dhe më të zhvilluar.
Zëri i studentëve duhet dëgjuar. Dhuna duhet ndalur. Drejtësia duhet të veprojë. Shqipëria duhet të mbrohet nga përçarja.
