Në Zvicër, një vend që prej dekadash konsiderohet simbol i stabilitetit ekonomik dhe pagave të larta, po shfaqet një realitet i ri social: gjithnjë e më shumë të rinj nuk arrijnë të përballojnë jetesën vetëm me një pagë të vetme. Përballë rritjes së kostove të jetesës, qirave të larta, sigurimeve shëndetësore dhe pasigurisë për të ardhmen, brezi i ri po i drejtohet një fenomeni të ri të quajtur “Polyworking”, transmeton 20min.ch. Ky term përshkruan njerëzit që kanë disa burime të ardhurash njëkohësisht – një punë me kohë të plotë, një punë dytësore dhe shpesh edhe një aktivitet të tretë fitimprurës. Ajo që dikur konsiderohej zgjedhje personale apo ambicie ekstra, sot për shumë të rinj është bërë nevojë ekonomike.
Nga “9-to-5” drejt jetës me disa punë
Modeli klasik i punës “9 deri në 5”, me një punë të qëndrueshme dhe një rrogë fikse, nuk po shihet më si i mjaftueshëm nga brezi Z dhe Millennials. Shumë të rinj po largohen nga ideja tradicionale e karrierës me një punëdhënës të vetëm dhe po orientohen drejt fleksibilitetit: freelancing, projekte online, shitje në internet, krijim përmbajtjesh në rrjete sociale apo punë sezonale. Sipas studimit global “Global Gen Z and Millennial Survey 2025” nga Deloitte, mbi gjysma e të rinjve në Zvicër ndihen të pasigurt financiarisht. Rreth një e treta e tyre deklarojnë se rritja e kostove mujore është shqetësimi kryesor, madje më i madh se klima, shëndeti apo siguria publike. Studimi, i realizuar me mbi 23 mijë persona në 44 shtete, përfshiu edhe qindra të rinj nga Zvicra. Rezultatet tregojnë se shumë prej tyre jetojnë “nga paga në pagë”, pa mundësi reale kursimi.
Zvicra e shtrenjtë po rëndon brezin e ri
Edhe pse Zvicra vazhdon të ketë ndër pagat më të larta në botë, realiteti i përditshëm është bërë gjithnjë më i kushtueshëm. Qiratë në qytete si Cyrihu, Gjeneva apo Lozana janë rritur ndjeshëm vitet e fundit. Po ashtu, sigurimet shëndetësore, transporti dhe ushqimet po marrin një pjesë të madhe të të ardhurave mujore.
Për shumë të rinj, kursimi për të ardhmen, blerja e një banese apo krijimi i familjes po bëhen gjithnjë e më të vështira. Frika për pensionin dhe sigurinë financiare në pleqëri është rritur ndjeshëm edhe në Zvicër.
Side Hustles: Nga fotografia te babysitting
Për të përballuar jetesën, të rinjtë po provojnë forma të ndryshme fitimi. Në rrjetet sociale si TikTok apo Instagram, diskutimet rreth “side hustles” janë bërë shumë të zakonshme.
Ndër aktivitetet më të përhapura në Zvicër përmenden:
- freelancing në dizajn, fotografi dhe marketing online;
- babysitting dhe petsitting;
- punë në gastronomi apo evente;
- shitje online të produkteve të përdorura;
- krijim videosh dhe përmbajtjesh digjitale;
- pjesëmarrje në anketa dhe studime online të paguara.
Në vende të tjera europiane, si Gjermania, disa të rinj përmendin edhe dhurimin e plazmës së gjakut si mënyrë shtesë për të ardhura mujore.
Liria apo lodhja moderne?
Fenomeni i Polyworking ka dy anë. Nga njëra anë, ai u jep të rinjve fleksibilitet, mundësi për të zhvilluar talente personale dhe pavarësi financiare. Nga ana tjetër, ekspertët paralajmërojnë për rrezikun e lodhjes mendore dhe fizike. Mbajtja e dy apo tre punëve njëkohësisht shpesh sjell mungesë pushimi, stres dhe pasiguri. Për shumë të rinj, koha e lirë po kthehet në luks. Sociologët theksojnë se ky trend tregon edhe një ndryshim të madh në tregun modern të punës: puna nuk shihet më si karrierë lineare, por si kombinim i vazhdueshëm projektesh dhe burimesh të ardhurash.
Një brez që po lufton për stabilitet
Polyworking nuk është më vetëm një trend interneti. Ai po bëhet pjesë e realitetit ekonomik të brezit të ri edhe në Zvicër. Në një nga vendet më të pasura në botë, shumë të rinj po detyrohen të kërkojnë dy apo tre punë për të mbuluar shpenzimet bazë dhe për të siguruar një të ardhme më të qëndrueshme, transmeton 20min.ch, përcjell helveticALForum.ch.
