Mbi 120 akademikë shqiptarë që jetojnë dhe punojnë jashtë vendit kanë dalë me një deklaratë publike në mbështetje të protestave qytetare në Shqipëri, duke kërkuar më shumë transparencë, përgjegjshmëri dhe drejtësi në qeverisje.
Në deklaratën që kanë firmosur, ata argumentojnë se pakënaqësia qytetare është pasojë e dështimeve të zgjatura politike dhe institucionale, ndërsa ngrenë shqetësime edhe për gjendjen e arsimit, shkencës dhe inovacionit në vend.
Deklarata e plotë:
DEKLARATË PUBLIKE
Akademikë shqiptarë jashtë vendit në mbështetje të protestave qytetare: Arsimi, Shkenca dhe Inovacioni – Domosdoshmëri Kombëtare
Ne, një grup akademikësh shqiptarë jashtë vendit, shprehim mbështetjen dhe solidaritetin tonë të plotë me protestat paqësore qytetare në Shqipëri dhe me kërkesat e tyre legjitime për një Shqipëri të re, të qeverisur me përgjegjshmëri, transparencë dhe drejtësi, me institucione që u shërbejnë qytetarëve, jo pushtetit.
Besojmë se shumë nga s dat me të cilat përballet Shqipëria sot janë rezultat i dështimeve të përsëritura politike dhe institucionale, të cilat për shumë vite kanë dobësuar besimin e qytetarëve te shteti, te drej- tësia dhe te mundësia për të ndërtuar të ardhmen në vendin e tyre. Për këtë arsye, protestat e sotme nuk janë thjesht një reagim ndaj një situate të momentit, por shprehje e një lodhjeje të thellë shoqërore me modele qeverisjeje që nuk kanë vepruar në funksion të së mirës së përbashkët.
Ne e shohim këtë krizë edhe përmes gjendjes së arsimit, shkencës dhe inovacionit në Shqipëri. Politikat e ndjekura ndër dekada nuk i kanë vendosur këta sektorë dhe kapitalin njerëzor në qendër të zhvillimit të vendit. Përkundrazi, ato kanë toleruar nën nancimin, mungesën e meritokracisë, dobësimin e integ- ritetit akademik, lidhjet klienteliste dhe mungesën e një vizioni afatgjatë për dijen si interes kombëtar.
Pa arsim cilësor, pa kërkim shkencor serioz, pa inovacion dhe pa meritokraci, nuk mund të ketë zhvillim të qëndrueshëm, ekonomi konkurruese apo institucione të forta demokratike. Një shoqëri nuk mund të ecë përpara duke nënvlerësuar dijen, duke dobësuar universitetet, duke larguar të rinjtë si dhe du- ke trajtuar aftësinë, kompetencën dhe punën e ndershme si vlera dytësore. Për këtë arsye, gjendja e arsimit, shkencës dhe inovacionit nuk është një çështje sektoriale, por një tregues i drejtpërdrejtë i dësh- timit të modelit qeverisës të deritanishëm. Mungesa e nancimit të qëndrueshëm, ndërhyrjet politike, autonomia universitare e brishtë, standardet e dobëta dhe mungesa e lidhjes me zhvillimin ekonomik janë pjesë e së njëjtës krize që sot qytetarët po e kundërshtojnë me të drejtë në rrugë.
Shqipëria po humbet prej vitesh një pjesë të konsiderueshme të të rinjve dhe profesionistëve të saj të kuali kuar. Për të ndryshuar këtë realitet, duhet të rikthehet besimi se dija, puna dhe merita vlerësohen dhe krijojnë mundësi reale për të ardhmen.
Si akademikë dhe kërkues shqiptarë jashtë vendit, shprehim gatishmërinë tonë për të kontribuar me ekspertizë dhe përvojë në një të ardhme ku një Shqipëri e re ndërton institucione serioze në shërbim të interesit publik dhe u jep arsimit, shkencës dhe inovacionit vendin që meritojnë. Por ky kontribut nuk mund të shkëputet nga nevoja për ndryshim të thellë politik dhe institucional, të kërkuar sot me të drejtë nga qytetarët protestues që çdo ditë demonstrojnë se një Shqipëri e re është e mundshme.
E ardhmja e Shqipërisë nuk mund të ndërtohet pa dije. Një vend që nuk vlerëson arsimin, shkencën, inovacionin dhe kapitalin e vet njerëzor dobëson vetveten. Një Shqipëri e re kërkon jo vetëm ndry- shim politik, por edhe shkëputje të qartë nga dështimet shumëvjeçare që e kanë mbajtur vendin larg potencialit të tij.
1
NËNSHKRUESIT
Kjo deklaratë mbështetet dhe nënshkruhet nga akademikët dhe kërkuesit e mëposhtëm shqiptarë të diasporës:
- Prof. Dr. Adnan Kastrati, Gjermani
- Prof. Assist. Dr. Adriana Sej a, Britani
- Dr. Agon Memedi, Gjermani
- Dr. Aksel Seitllari, ShBA
- Dr. Alban Kita, Zvicër
- Dr. Alban Kuriqi, Portugali
- Dr. Albana Roçi, Norvegji
- Dr. Albin Ahmeti, Austri
- Prof. Dr. Aldeida Alti, Australi
- Dr. Aldi Pupuleku, Spanjë
- Dr. Aledia Bilali, Gjermani
- Dr. c. Alessio Lukaj, Zvicër
- Dr. c. Ambra Hyskaj, Hungari
- Dr. c. Ana Haxhiu Gjeci, Zvicër
- Dr. c. Andi Nika, Gjermani
- Dr. Andi Rroku, Gjermani
- Dr. c. Andrea Dervisha, Finlandë
- Prof. Assoc. Dr. Anila Mjeda, Irlandë
- Dr. Anila Nauni, Norvegji
- Dr. Anisa Halimi, Irlandë
- Dr. Arbër Qoku, Gjermani
- Dr. Arbër Zela, Zvicër
- Dr. Arlind Kadra, Gjermani
- Dr. Armand Kapaj, Zvicër
- Dr. c. Arta Sinamati, Luksemburg
- Dr. Besmira Dyca, Holandë
- Dr. Bledar Kalemi, Itali
- Dr. c. Blerina Aliraj, Gjermani
- Dr. Brunilda Dhamo, Holandë
- Dr. Bukurie Ozuni, Itali
- Dr. c. Butrint Avdijaj, Belgjikë
- Dr. Denisa Baci, Itali
- Dr. Dionis Hasanaj, Francë
- Prof. Assoc. Dr. Dorina Pojani, Australi
- Prof. Assist. Dr. Edlira Dushku, Danimarkë
- Dr. Elida Sina, Gjermani
- Dr. rer. nat. Elima Shehu, Gjermani
- Dr. c. Elio Nushi, Finlandë
- Dr. c. Elio Skënderaj, Austri
- Dr. c. Eltjana Shkreli, Itali
- Prof. Assoc. Dr. Elvin Isu , Holandë
- Dr. Emiljano Kaziaj, Belgjikë
- Prof. Assoc. Dr. Enea Mustafaraj, Kuvajt
- Dr. Enes Veliu, Portugali
- Dr. Enisa Shevroja, Zvicër
- Prof. Assoc. Dr. Enkelejda Havari, Francë
- Dr. c. Enso Ndreko, Francë
- Dr. Eralda Asllanaj, Holandë
- Dr. rer. med. Erand Llanaj, Gjermani
- Dr. Eriomina Shahaj, Britani
- Dr. Erion Çano, Gjermani
- Dr. Eriona Heta, Gjermani
- Dr. Ernil Sabaj, Britani
- Dr. c. Ervin Dervishaj, Danimarkë
- Dr. Eugen Ruzi, ShBA
- Dr. c. Fabiano Llanaj, Hungari
- Dr. rer. nat. Fatbardh Veseli, Gjermani
- Dr. Fatlind Malsiu, Zvicër
- Dr. rer. nat. Gentian Zavalani, Gjermani
- Prof. Dr. Gentian Zyberi, Norvegji
- Dr. c. Gesjana Halili, Itali
- Dr. c. Giola Cami, Hungari
- Prof. Assoc. Dr. Gramoz Goranci, Austri
- Dr. Helga Dizdari-Hostettler, Zvicër
- Dr. c. Igli Bisha, Danimarkë
- Dr. Ilda Tole, Britani
- Dr. Irena Roçi, Zvicër
- Dr. c. Irisa Sevdari, Danimarkë
- Dr. Jakup Ratkoceri, Holandë
- Dr. Jana Nano, Gjermani
- Dr. c. Jeta Lica, Itali
- Prof. Dr. Josif Grabocka, Gjermani
- Prof. Dr. Jürgen Cito, Austri
- Dr. Kaltrina Maloku, Francë
- Prof. Assist. Klarita Lagji, Francë
- Dr. Kostina Prifti, Holandë
- Dr. Kristian Sevdari, Danimarkë
- Dr. Kristjon Ciko, Norvegji
- Dr. Ksenja Llazar, ShBA
- Prof. Assist. Dr. Lavdim Halilaj, Gjermani
- Dr. Lefter Daku, ShBA
- Dr. Livia Tepshi, Gjermani
2
- Dr. c. Lora Fanda, Zvicër
- Dr. c. Lorenci Gjurgjaj, Itali
- Dr. c. Luis Nasi, Hungari
- Dr. Megi Vjerdha, Itali
- Dr. Mentar Mahmudi, Gjermani
- Prof. Dr. Mira Mezini, Gjermani
- Dr. c. Mirea Mema, Spanjë
- Dr. Morena Shkodra, Norvegji
- Prof. Assoc. Dr. Musard Balliu, Suedi
- Prof. Assoc. Dr. Nysret Musliu, Austri
- Dr. med. Olger Kraja, Gjermani
- Dr. Ornela Bardhi, Finlandë
- Prof. Assoc. Dr. Ornela Dardha, Britani
- Dr. Orsa Kekezi, Suedi
- Dr. c. Paola Tili, Itali
- Dr. Retis Shtino, Belgjikë
- Dr. Rudina Jasini, Britani
- Prof. Assist. Dr. Sabah Bushaj, ShBA
- Dr. Salijona Dyrmishi, Holandë
- Prof. Assoc. Dr. Sead Zimeri, Norvegji
- Dr. Sedat Adili, Zvicër
104. Dr. Selma Dyca, Francë
105. Dr. Shefqet Hajdari, Gjermani
106. Dr. Shkëlzen Hasanaj, Itali
107. Dr. c. Sidorela Uku, Slloveni
108. Dr. c. Sofokli Çakalli, ShBA
109. Prof. Assoc. Dr. Sokol Kosta, Danimarkë 110. Dr. Stela Dhima, Gjermani
111. Dr. Taulant Muka, Zvicër
112. Dr. Theodor Kouro, Republika Çeke 113. Dr. c. Uljad Berdica, Britani
114. Dr. Vangjush Komini, Suedi
115. Dr. c. Vanisa Petriti, ShBA
116. Dr. Viola Shahini, Belgjikë
117. Prof. Dr. Vjosa Musliu, Belgjikë
118. Dr. c. Xhensila Llanaj, Hungari
119. Dr. Xhensilda Allka, Spanjë
120. Dr. Xhoela Bame, Britani
121. Dr. Xhorxhina Shaulli, Zvicër
122. Dr. c. Xhulja Shahini, Gjermani
123. Dr. Zenalda Hajdaraj, Itali
3
