Përgatiti Dashnim HEBIBI
Në një kohë kur udhëtimet shpesh reduktohen në itinerare të shpejta dhe ndalesa funksionale, ka momente që arrijnë të tejkalojnë pritshmëritë dhe të mbeten gjatë në kujtesë. Një i tillë është edhe përjetimi i përshkruar nga PhD Dashnim Hebibi gjatë ndalesës së tij në Zarë – një qytet bregdetar me histori të lashtë dhe një ndërthurje të rrallë kulturash.
Gjatë udhëtimit nga Zvicra drejt trojeve shqiptare në Europën Juglindore, ai dhe bashkudhëtarët vendosën të ndaleshin për drekë pranë Arbanasi, një lagje e njohur për origjinën e saj shqiptare që daton prej shekujsh. Arbanasi nuk është thjesht një hapësirë gjeografike, por një dëshmi e gjallë e migrimeve historike dhe e ruajtjes së identitetit kulturor shqiptar në brigjet e Adriatikut.
Udhëtimi vetë kishte një dimension të veçantë miqësor dhe njerëzor. Z. Hebibi është mësuar të udhëtojë shpesh me Rafet Ademi, me të cilin ndan jo vetëm rrugëtimet, por edhe dëshirën për të eksploruar vende të reja. Qëllimi i tyre nuk është vetëm të arrijnë destinacionin, por të krijojnë përvoja të përbashkëta dhe të ftojnë edhe miq të tjerë që të njohin vende ku nuk kanë qenë më parë. Kjo frymë e hapur dhe përfshirëse e bën çdo udhëtim më të pasur dhe më kuptimplotë.
Gjatë rrugës, z. Rafet Ademi, me kujdes maksimal, drejtonte automjetin duke garantuar siguri dhe rehati për të gjithë udhëtarët. Në të njëjtën kohë, ai ndante njohuri dhe rrëfime për këtë pjesë të Kroacisë, duke e kthyer udhëtimin në një përvojë jo vetëm fizike, por edhe edukative. Bisedat e tij për historinë, kulturën dhe veçantitë e rajonit e bënin rrugën më interesante dhe më të gjallë.
Aty, mu në qendër të Zarës në një restorant të drejtuar nga një bashkëkombës me prejardhje nga Peja, ndodhi diçka më shumë sesa një drekë e zakonshme. Atmosfera e krijuar ishte e ngrohtë, autentike – një përzierje e shijes së mirë të ushqimit me mikpritjen tradicionale shqiptare, që rrallëherë përjetohet në forma kaq të natyrshme jashtë vendlindjes.
Shërbimi u ofrua nga dy të rinj shqiptarë, njëri nga Peja dhe tjetri nga Gjakova, të cilët, përmes përkushtimit, mirësjelljes dhe respektit të treguar, krijuan një ndjesi të veçantë afërsie. Ata nuk ishin thjesht staf shërbimi, por përfaqësues të një kulture mikpritjeje që e bën çdo mysafir të ndihet i vlerësuar dhe i mirëpritur. Në një kontekst të tillë, një vakt i thjeshtë shndërrohet në një përvojë emocionale dhe identitare.
Një figurë qendrore në këtë përjetim ishte Zenel Neziri, i cili, sipas Hebibit, mishëroi në mënyrën më të plotë virtytet më të mira shqiptare duke na dhënë edhe një drekë në Zarë, ndërsa kafet z.Rafet Ademi.
Por kjo ndalesë ka një dimension më të gjerë sesa një përvojë personale. Ajo shërben si një kujtesë e fuqishme për praninë dhe kontributin e shqiptarëve në rajone të ndryshme të Evropës. Arbanasi, me historinë e tij të veçantë, dëshmon se identiteti shqiptar nuk kufizohet vetëm brenda kufijve shtetërorë, por jeton dhe përcillet brez pas brezi, duke u përshtatur dhe duke ruajtur thelbin e tij.
Për të gjithë ata që udhëtojnë nga Zvicra drejt Split, Kosovës, Maqedonisë së Veriut apo Lugina e Preshevës, një ndalesë në Zarë nuk duhet parë vetëm si një pushim gjatë rrugës. Është një mundësi për të përjetuar një pjesë të historisë sonë, për të takuar bashkëkombës që ruajnë me krenari traditat dhe për të ndjerë atë lidhje të padukshme që bashkon shqiptarët kudo që ndodhen.
Në fund, janë pikërisht këto momente që i japin kuptim udhëtimit. Sepse, siç dëshmon edhe kjo histori, rruga nuk është vetëm një lëvizje fizike nga një pikë në tjetrën, por edhe një udhëtim emocional drejt rrënjëve, kujtesës dhe identitetit. Dhe ndonjëherë, mjafton një ndalesë e vogël për të rikujtuar se sa e fortë dhe e gjallë është kjo lidhje.
