Mbi 300 ngritje dhe ulje pas orës 23:00 në korrik – shoqata “Fair in Air” akuzon Aeroportin e Cyrihut se po e shfrytëzon sistematikisht rregullin për uljen e vonesave. Aeroporti dhe autoritetet federale i kundërshtojnë akuzat dhe thonë se fluturimet deri në 23:30 janë të lejuara për këtë qëllim.
ZVICËR – Debati për zhurmën e avionëve dhe respektimin e kufizimeve të fluturimeve gjatë natës po rikthehet fuqishëm në qendër të vëmendjes në Zvicër. Në shënjestër është Aeroporti i Cyrihut, ndaj të cilit shoqata Fair in Air ngre akuza të rënda për mënyrën se si po zbatohet rregullorja pas orës 23:00, transmeton 20min.ch, përcjell helveticALforum.ch. Sipas një analize të bërë nga shoqata, gjatë muajve qershor dhe korrik 2026 janë regjistruar lëvizje avionësh pas orës 23:00 në të 61 ditët e periudhës së analizuar. Vetëm gjatë korrikut, Fair in Air pretendon se ka evidentuar më shumë se 300 ngritje dhe ulje pas orës 23:00. Për organizatën, këto shifra ngrenë pyetje serioze mbi respektimin e kufizimeve të fluturimeve gjatë natës dhe mbi mënyrën se si u komunikohen këto vonesa banorëve që jetojnë pranë aeroportit.
“Po keqpërdoret rregulli për uljen e vonesave”
Një nga zërat më kritikë është Urs Dietschi, ish-deputet kantonal dhe nënkryetar i Fair in Air. Ai pretendon se rregulli që lejon uljen e vonesave pas orës 23:00 po përdoret në mënyrë të tepruar. Sipas tij, për banorët e prekur nga zhurma nuk ka rëndësi kur avioni largohet nga porta e terminalit, por kur ai ngrihet realisht nga pista. Në këtë pikë qëndron një nga polemikat kryesore të debatit: pushback-u nuk është i njëjtë me ngritjen e avionit. Fair in Air pretendon se mënyra e komunikimit me publikun mund të krijojë përshtypjen se fluturimi ka nisur në kohë, ndërkohë që avioni mund të jetë ngritur nga pista shumë më vonë.
Në qendër të debatit edhe fluturimi për São Paulo
Shoqata përmend si shembull fluturimin e përditshëm të Swiss, LX 92 drejt São Paulos, i cili sipas orarit duhet të niset në 22:40. Sipas Fair in Air, në raste të përsëritura ka kaluar një periudhë e konsiderueshme nga momenti kur avioni largohet nga porta deri në ngritjen reale nga pista. Pikërisht kjo diferencë kohore është bërë objekt kritikash. Sipas organizatës, vonesat nuk duhet të shndërrohen gradualisht në një praktikë të zakonshme, pasi kjo do të rrezikonte ta kthente përjashtimin në një lloj “orar të ri” operativ.
Aeroporti: Fluturimet deri në 23:30 janë të lejuara
Aeroporti i Cyrihut i kundërshton qartë akuzat. Sipas tij, oraret e funksionimit të aeroportit janë të përcaktuara qartë në legjislacionin federal. Gjysmëora nga 23:00 deri në 23:30 është parashikuar shprehimisht për përpunimin e vonesave. Kjo do të thotë se, sipas aeroportit, fluturimet që zhvillohen ndërmjet orës 23:00 dhe 23:30 nuk konsiderohen automatikisht shkelje të kufizimeve të natës. Aeroporti gjithashtu thekson se shifrat e Fair in Air dhe statistikat zyrtare nuk mund të krahasohen drejtpërdrejt. Më shumë se 300 lëvizje pas orës 23:00 të përmendura nga Fair in Air përfshijnë ngritje dhe ulje pas këtij orari. Ndërkohë, në buletinin zyrtar të zhurmës janë evidentuar 36 lëvizje pas orës 23:30, të cilat i nënshtrohen një regjimi tjetër dhe lejohen vetëm në raste të arsyetuara dhe me autorizimin përkatës.
BAZL: Vendimtare është koha e ngritjes dhe uljes
Edhe Zyra Federale e Aviacionit Civil (BAZL) kundërshton pretendimin se për respektimin e orarit merret si pikë referimi momenti kur avioni largohet nga porta. Sipas autoritetit federal, për respektimin e orareve të funksionimit janë vendimtare kohët reale të “lift-off”, pra momenti i ngritjes së avionit, dhe “touch-down”, momenti i prekjes së pistës gjatë uljes. Koha e pushback-ut ose “off-block” ka një funksion tjetër dhe lidhet kryesisht me çështjet e sloteve aeroportuale. Pra, sipas BAZL, një avion që largohet nga porta para orës 23:00, por ngrihet më vonë, nuk konsiderohet automatikisht se ka respektuar orarin vetëm për shkak të pushback-ut.
Po fluturimet pas orës 23:30?
Pikërisht këtu debati bëhet më i ndjeshëm. Sipas të dhënave të përmendura në diskutim, fluturimet pas orës 23:30 lejohen vetëm në raste të jashtëzakonshme, të arsyetuara dhe me autorizim përkatës. Fair in Air pretendon se lëvizje të tilla kanë ndodhur “praktikisht çdo mbrëmje”, por shoqata nuk ka paraqitur një shifër të përgjithshme për numrin e tyre. Aeroporti, nga ana tjetër, i referohet statistikave zyrtare dhe thekson se në korrik 2026 numri i lëvizjeve pas orës 23:00 ishte më i ulët se në dy vitet e mëparshme, pavarësisht rritjes së kërkesës për fluturime.
Debati nuk është vetëm për numrat, por për zhurmën
Përtej statistikave dhe interpretimeve ligjore, në qendër të debatit janë mijëra banorë që jetojnë nën korridoret ajrore të Aeroportit të Cyrihut. Për ta, një avion që ngrihet në orën 23:05, 23:20 apo 23:45 nuk është thjesht një numër në një tabelë. Është zhurmë gjatë orëve kur njerëzit presin qetësi. Fair in Air argumenton se përdorimi gjithnjë e më i shpeshtë i periudhës së lejuar për uljen e vonesave rrezikon që një mekanizëm i krijuar për raste të jashtëzakonshme të bëhet pjesë normale e operimit të aeroportit.
Aeroporti e sheh situatën ndryshe: periudha deri në 23:30 është pjesë e rregullave të përcaktuara me ligj dhe përdorimi i saj për përpunimin e vonesave nuk përbën shkelje.
A do të ketë sanksione?
Edhe çështja e sanksioneve mbetet pjesë e debatit. BAZL sqaron se masat ndëshkuese shqyrtohen rast pas rasti. Sanksionet mund të vendosen vetëm nëse konstatohet objektivisht një shkelje e rregullave dhe nëse përgjegjësia mund t’i atribuohet konkretisht një personi. Kjo e bën të rëndësishme dallimin ndërmjet një fluturimi të vonuar, por të lejuar sipas rregullave, dhe një fluturimi që realisht ka kaluar kufijtë ligjorë të funksionimit.
Fair in Air kërkon që përjashtimi të mos bëhet rregull
Shoqata nuk e pranon argumentin se gjithçka është në përputhje me ligjin. Sipas saj, çështja nuk është vetëm nëse një fluturim individual është teknikisht i lejuar, por nëse sistemi në tërësi po përdor gjithnjë e më shumë hapësirën e krijuar për raste vonesash. Frika e shoqatës është që ajo që sot konsiderohet “përpunim i vonesave” të bëhet nesër pjesë e zakonshme e orarit. Dhe pikërisht këtu përplasen dy këndvështrime: nga njëra anë nevoja e një aeroporti ndërkombëtar për të menaxhuar vonesat dhe trafikun, ndërsa nga ana tjetër e drejta e banorëve për të pasur qetësi gjatë natës.
Një debat që nuk do të mbyllet me statistika
Polemika rreth Aeroportit të Cyrihut tregon se debati për fluturimet e natës është shumë më kompleks sesa një numër i thjeshtë avionësh.
Pyetja kryesore mbetet: Sa shpesh mund të përdoret një përjashtim përpara se ai të fillojë të perceptohet si rregull?
Për Aeroportin e Cyrihut dhe BAZL, rregullat janë të qarta dhe fluturimet për përpunimin e vonesave deri në 23:30 janë të parashikuara nga ligji. Për Fair in Air, megjithatë, përdorimi i vazhdueshëm i kësaj mundësie po e dobëson në praktikë mbrojtjen nga zhurma gjatë natës. Ndërsa debati vazhdon, një gjë është e sigurt: qielli mbi Cyrih mund të jetë i hapur për fluturime, por pyetja se kur duhet të heshtë aeroporti mbetet e hapur, transmeton 20min.ch, përcjell helveticALforum.ch.
(Foto ilustrim)
