Nga Dashnim HEBIBI
Ka udhëtime që bëhen për të mbërritur në një destinacion dhe ka udhëtime që ndryshojnë mënyrën se si e shohim veten. Kthimi i shqiptarëve të mërgatës drejt Kosovës, Shqipërisë, Maqedonisë së Veriut apo Luginës së Preshevës nuk është vetëm një lëvizje nga një shtet në tjetrin. Ai është një rikthim te kujtesa, te familja, te gjuha, te historia dhe mbi të gjitha te rrënjët tona. Çdo verë, autostradat e Evropës mbushen me automjete me targa të Zvicrës, Gjermanisë, Austrisë, Italisë, Belgjikës e vendeve të tjera ku jetojnë shqiptarët. Brenda tyre nuk udhëtojnë vetëm njerëz. Udhëtojnë malli për vendlindjen, kujtimet e fëmijërisë, dëshira për të përqafuar prindërit, për të vizituar varret e të parëve, për të dëgjuar zërin e gjuhës amtare dhe për t’i treguar brezit të ri se ku fillon historia e familjes së tyre.
Megjithatë, për shumë vite, ky udhëtim është shoqëruar edhe me ankth. Jo pak bashkatdhetarë kanë përjetuar ndalesa të gjata, kontrolle të panevojshme dhe trajtime që nuk përkojnë me dinjitetin që meriton çdo udhëtar. Shumë prej tyre janë kthyer në shtëpi me kujtime të hidhura nga kalimet kufitare nëpër Serbi. Çdo verë dëgjojmë histori për familje që presin me orë të tëra, për të moshuar që lodhen në kufi, për fëmijë që kalojnë natën në automjet dhe për qytetarë që ndihen të fyer vetëm për shkak të identitetit të tyre. Pikërisht për këtë arsye, gjithnjë e më shumë shqiptarë po zgjedhin një alternativë që nuk është vetëm më e sigurt, por edhe më e bukur: udhëtimin përmes Kroacisë, Malit të Zi dhe Shqipërisë.
Po, kjo rrugë është pak më e gjatë. Por jo çdo gjë matet me kilometra.
Ka raste kur disa kilometra më shumë të falin shumë më tepër qetësi, respekt dhe emocione sesa një rrugë më e shkurtër. Përgjatë bregdetit të Adriatikut, mes qyteteve historike, maleve madhështore dhe brigjeve shqiptare, udhëtari nuk ndien vetëm se po i afrohet destinacionit. Ai ndien se po i afrohet vetes. Kjo është arsyeja pse libri “UDHËTIM DREJT RRËNJËVE”, i autorëve PhD. Dashnim Hebibi dhe Florim Useini, nuk është thjesht një libër udhëtimesh. Ai është një rrëfim i sinqertë për dashurinë ndaj atdheut, një udhërrëfyes për brezat dhe një dëshmi se rrugët mund të jenë ura që lidhin historinë me të ardhmen. Në çdo faqe të këtij libri ndihet malli i mërgimtarit. Ndihet emocioni i njeriut që largohet për të jetuar, por që kurrë nuk largohet me zemër nga vendlindja. Autorët nuk kanë shkruar vetëm për kilometra, pika kufitare apo qytete. Ata kanë shkruar për kujtesën, për sakrificën dhe për përgjegjësinë që secili shqiptar ka ndaj historisë së tij. Mesazhi që ata përcjellin është i qartë: ta duam njëri-tjetrin, ta mbështesim njëri-tjetrin dhe ta mbajmë gjallë lidhjen me atdheun.
Ata shtrojnë një pyetje që meriton të na bëjë të gjithëve të reflektojmë: pse të shpenzojmë mundin dhe paratë tona në vende ku nuk ndihemi të mirëpritur, kur kemi mundësinë të udhëtojmë përmes trojeve ku çdo ndalesë na kujton historinë, kulturën dhe mikpritjen shqiptare?
Libri nuk nxit ndarje apo urrejtje. Përkundrazi, ai promovon vetëdijen, dinjitetin dhe zgjedhjen e lirë. Ai i fton shqiptarët të ndërtojnë ura mes tyre, të njohin vendet e tyre dhe të mos e humbin kurrë lidhjen me rrënjët. Një pjesë e veçantë e veprës i kushtohet brezit të ri. Autorët u drejtohen të rinjve me një mesazh të fuqishëm: mos e njihni atdheun vetëm nga fotografitë apo rrëfimet e prindërve. Ecni në rrugët e tij. Vizitoni qytetet historike. Ndjeni aromën e detit shqiptar. Shikoni malet, lumenjtë dhe monumentet që flasin për shekuj qëndrese. Sepse identiteti nuk trashëgohet vetëm me mbiemër; ai ndërtohet duke e njohur vendin nga i cili vijnë rrënjët tona.
Autorët këshillojnë çdo udhëtar të mos nxitojë. Të marrë me vete një aparat fotografik, të ndalet, të shijojë pamjet, të bisedojë me njerëzit dhe ta përjetojë udhëtimin si një kapitull të jetës së tij. Në një kohë kur gjithçka matet me shpejtësi, ky është një mesazh me vlerë të veçantë. Mesazhi më prekës i këtij libri është se ne nuk jemi të përjetshëm. Një ditë nuk do të jemi më, por fotografitë që bëjmë, kujtimet që krijojmë dhe rrëfimet që shkruajmë do të mbeten për fëmijët dhe nipërit tanë. Pikërisht për këtë arsye autorët kanë zgjedhur ta dokumentojnë këtë udhëtim. Jo për veten e tyre, por për ata që do të vijnë pas nesh.
Atdheu nuk është vetëm toka ku kemi lindur. Ai është zëri i nënës që na thërret në gjuhën shqipe. Është flamuri që valon në ditët e festave. Është varri i gjyshit ku ndalemi me respekt. Është aroma e bukës së sapopjekur, zhurma e oborrit ku kemi luajtur fëmijë dhe malli që na shoqëron sa herë largohemi.
Shpesh mendojmë se rrugët shërbejnë vetëm për të na çuar nga një vend në tjetrin. Ky libër dëshmon të kundërtën. Ka rrugë që na çojnë drejt vetvetes. Ka udhëtime që na mësojnë më shumë sesa dhjetëra libra historie. Ka kthime që na bëjnë të kuptojmë se kush jemi. Në një botë që ndryshon çdo ditë, ku globalizimi shpesh zbeh identitetet kombëtare, vepra “UDHËTIM DREJT RRËNJËVE” vjen si një kujtesë e fuqishme se përparimi nuk ndërtohet duke harruar të kaluarën. Një popull ecën i sigurt drejt së ardhmes vetëm kur e njeh dhe e respekton historinë e tij. Prandaj ky libër nuk është vetëm një udhëpërshkrim. Ai është një ftesë. Një thirrje që çdo shqiptar, kudo që jeton, të mos e humbasë kurrë lidhjen me tokën e të parëve. Të kthehet jo vetëm për pushime, por për të ushqyer shpirtin me kujtesën e vendit të vet.
Sepse rruga drejt atdheut nuk fillon në kufi. Ajo fillon në zemër.
Dhe kur zemra të thërret drejt vendlindjes, çdo kilometër bëhet i lehtë, çdo ndalesë merr kuptim dhe çdo kthim shndërrohet në një takim të shenjtë me rrënjët. Ky është mesazhi i madh që përcjellin PhD. Dashnim Hebibi dhe Florim Useini: një komb që i ruan rrënjët e veta nuk humbet kurrë rrugën drejt së ardhmes. Sepse një popull që e njeh historinë, e nderon të kaluarën dhe e do atdheun e tij, mbetet gjithmonë i fortë, pavarësisht se në cilin cep të botës jetojnë bijtë dhe bijat e tij.
