Në Mbretëria e Bashkuar po ndërmerret një nga politikat më radikale kundër duhanit në botë. Ideja kryesore është krijimi i një “gjenerate pa duhan”. Ligji parashikon që mosha minimale për blerjen e cigareve të rritet gradualisht çdo vit. Kjo nuk është një ndalim i menjëhershëm, por një strategji afatgjatë: brezat e rinj nuk do të kenë kurrë akses ligjor në cigare, transmeton 20min.ch. Qëllimi është që, me kalimin e kohës, numri i duhanpirësve të bjerë natyrshëm, derisa pirja e duhanit të bëhet shumë e rrallë ose pothuajse të zhduket.
A mund të funksionojë kjo strategji?
Sipas Marc Vogel, nuk ka ende prova të qarta. Asnjë vend nuk ka provuar një model të tillë më parë. Ai pranon se masa mund të ulë disi numrin e duhanpirësve, por paralajmëron se ndalimet e forta shpesh kanë pasoja të padëshiruara.
Rreziqet e mundshme
Një nga shqetësimet kryesore është krijimi i tregut të zi. Historia e politikave të drogës (si “lufta kundër drogës”) tregon se:
- Krimi i organizuar mund të përfitojë financiarisht
- Shteti humbet kontrollin mbi tregun
- Konsumatorët kriminalizohen
Kjo prek veçanërisht shtresat më të dobëta ekonomikisht, të cilat kanë më shumë gjasa të vuajnë nga varësia. Në vend që të ndihmohen, ata mund të përballen me pasoja ligjore dhe sociale.
Çfarë funksionon më mirë se ndalimi?
Ekspertët sugjerojnë një qasje më të balancuar. Në vend të ndalimeve totale, politika më efektive përfshin:
- Rritje të çmimeve përmes taksave
- Ndalim të reklamave të duhanit
- Paketim standard (pa dizajne tërheqëse)
- Paralajmërime grafike për dëmet shëndetësore
Këto masa e bëjnë duhanin më pak tërheqës, sidomos për të rinjtë, pa e shtyrë konsumatorin drejt ilegalitetit.Zvicra
Në Zvicër nuk ka aktualisht plane për ta ndaluar plotësisht duhanin. Megjithatë:
- Rreth 24% e popullsisë mbi 15 vjeç pinë duhan
- Ky është një nivel relativisht i lartë në krahasim me vendet e tjera evropiane
Organizata si Arbeitsgemeinschaft Tabakprävention synojnë një “Zvicër pa duhan dhe nikotinë”, me objektiv që deri në vitin 2030 më pak se 15% e popullsisë të konsumojë produkte duhani.
Por në nivel politik, masa drastike si ajo britanike nuk janë në diskutim serioz.
A ka logjikë që disa droga janë legale dhe të tjera jo?
Sipas Vogel, kjo nuk bazohet plotësisht në shkencë. Për shembull:
- Nikotina është shumë varësuese
- Alkooli shkakton kosto të mëdha shëndetësore dhe sociale
Megjithatë, të dyja janë legale për arsye historike dhe kulturore.
A do të bëhet ndonjëherë bota pa varësi?
Sipas ekspertëve, jo. Njerëzit kanë përdorur substanca për t’u “dehur” apo për të ndryshuar gjendjen mendore për mijëra vite. Kjo është pjesë e natyrës njerëzore.
Cila është zgjidhja më realiste?
Një politikë efektive duhet të gjejë ekuilibrin:
- Shumë e ashpër → rrit kriminalitetin dhe pabarazinë
- Shumë liberale → rrit kostot shëndetësore dhe sociale
Qëllimi është të reduktohen dëmet pa krijuar probleme të reja. Zvicra nuk është pranë një ndalimi total të cigareve, por presioni për politika më të forta kundër duhanit po rritet. Modeli britanik është një eksperiment i madh që mund të ndikojë në vendet e tjera — por mbetet për t’u parë nëse do të jetë një sukses apo një paralajmërim, transmeton 20min.ch, percjell helveticALForum.ch.
Foto ilustrim
