Nga Dashnim HEBIBI
Ka vende ku shkon për të parë botën,
e vende ku shkon për të kuptuar veten.
Ka dyer që të çojnë në hapësira të reja,
por ka edhe dyer që të çojnë në shekuj,
aty ku koha ka heshtur,
por mendimi nuk ka vdekur.
Në Bolonjë, mes librave të lashtë,
aty ku dija ka ndërtuar shtëpinë e saj,
kuptova se sa e vogël është jeta e njeriut
përballë madhështisë së mendimit njerëzor.
Një libër është një jetë e palosur në faqe,
një mendje që vazhdon të flasë pas vdekjes,
një zë që nuk e mposht as koha,
një trashëgimi që nuk njeh kufij.
Sa shumë mendime kanë kaluar nëpër këto salla,
sa duar kanë prekur të njëjtat faqe,
sa mendje kanë kërkuar përgjigje
për pyetjet që ende e shoqërojnë njerëzimin!
E ne, në këtë kohë të zhurmshme,
kemi harruar shpesh të dëgjojmë mendimin.
Kemi mësuar të flasim pa lexuar,
të gjykojmë pa hulumtuar,
të kërkojmë vëmendje pa krijuar vlerë
dhe ta ngatërrojmë famën me diturinë.
Por dija nuk bërtet për t’u dëgjuar,
nuk kërkon duartrokitje për të ekzistuar,
nuk e mat madhështinë me numra,
as të vërtetën me popullaritet.
Ajo rritet në heshtje,
në mundin e studiuesit,
në durimin e mësuesit,
në kërkimin e pandërprerë të së vërtetës,
në faqet që lexohen edhe kur askush nuk sheh.
Të mos dish nuk është turp,
turp është të mos duash të mësosh.
Të gabosh është njerëzore,
por ta mbrosh gabimin si të vërtetë
është varfëri e mendjes.
Një shoqëri që harron librin,
dalëngadalë harron edhe rrugën e saj.
Një komb që nuk nderon dijen,
mund të ketë histori të lavdishme,
por rrezikon të mbetet pa të ardhme.
Na duhen më shumë biblioteka,
më shumë shkolla të mendimit,
më shumë njerëz që hulumtojnë,
më pak zhurmë që mbulon argumentin
dhe më shumë respekt për ata
që jetën ia kushtojnë ndriçimit të mendjes.
Sepse nuk është i madh ai që ngrihet mbi të tjerët,
por ai që ngre të tjerët përmes dijes.
Nuk është i pasur ai që zotëron shumë,
por ai që ka mendje të hapur
dhe shpirt që nuk lodhet duke mësuar.
Sa shpejt kaloi ajo ditë në Bolonjë,
por disa udhëtime nuk mbarojnë me kthimin.
I lashë librat pas me trup,
por mendimet e tyre i mora me vete.
Dhe aty kuptova një të vërtetë:
njeriu ka vetëm një jetë për të jetuar,
por përmes dijes mund të bisedojë me mijëra jetë
që kanë ardhur para tij
dhe me breza që ende nuk kanë lindur.
Prandaj, le të mos e lëmë librin të plaket në raft,
as mendjen të varfërohet nga mungesa e pyetjeve.
Le të mos e lejojmë zhurmën ta mundë dijen,
as sipërfaqësoren ta zëvendësojë thellësinë.
Sepse koha i merr njerëzit,
harresa i mbulon emrat,
por mendimi i madh mbetet.
Dhe ndoshta kjo është përjetësia e vërtetë:
të largohesh një ditë nga kjo botë,
por të mos largohet nga njerëzimi
ajo që ke lënë të shkruar me mendje,
me shpirt dhe me dije.
