Të dhënat e publikuara nga UNICEF-i tregojnë një rritje shqetësuese të rasteve të raportuara të tentativave për vetëvrasje te nxënësit 15 dhe 16-vjeçarë në Kosovë. Nga 3.4 për qind në vitin 2011, kjo shifër ka arritur në 10 për qind në vitin 2024.
Shëndeti mendor i fëmijëve dhe adoleshentëve në Kosovë po përballet me sfida gjithnjë e më serioze. Sipas të dhënave të prezantuara nga Fondi i Kombeve të Bashkuara për Fëmijët (UNICEF), një në dhjetë nxënës të moshës 15 dhe 16-vjeçare ka raportuar se ka tentuar t’i japë fund jetës. Këto të dhëna u prezantuan nga Zeinab Hijazi, udhëheqëse globale e UNICEF-it për shëndetin mendor, gjatë një diskutimi për gjendjen psikologjike të fëmijëve dhe të rinjve në Kosovë. Krahasuar me vitin 2011, kur përqindja e rasteve të raportuara ishte 3.4 për qind, rritja në 10 për qind në vitin 2024 paraqet një sinjal serioz për institucionet dhe shoqërinë. Hijazi theksoi se problemet e shëndetit mendor nuk duhet të vlerësohen vetëm përmes diagnozave klinike, pasi shumë të rinj përjetojnë shqetësime të thella emocionale edhe pa pasur një diagnozë të përcaktuar.
“Një i ri pa diagnozë mund të jetë duke përjetuar shqetësime të konsiderueshme, ndërkohë që vazhdon të ndjekë shkollën dhe duket se po ia del mbanë”, deklaroi ajo.
Sipas saj, mirëqenia psikologjike e adoleshentëve ndikohet drejtpërdrejt nga kushtet në të cilat ata jetojnë dhe rriten. Varfëria, pabarazia ekonomike, dhuna, diskriminimi dhe mungesa e ndjenjës së përkatësisë janë ndër faktorët që mund të rëndojnë gjendjen emocionale të të rinjve.
“Vuajtja psikologjike nuk vjen vetëm nga brenda një personi, por edhe nga kushtet në të cilat njerëzit rriten dhe jetojnë, përfshirë varfërinë, pabarazinë, dhunën, diskriminimin dhe mungesën e ndjenjës së përkatësisë dhe mundësive”, u shpreh Hijazi.
Problemi i shëndetit mendor, shqetësim global
Përmasat e këtij problemi nuk kufizohen vetëm në Kosovë. Sipas të dhënave të përmendura nga përfaqësuesja e UNICEF-it, më shumë se një miliard njerëz në botë jetojnë me një gjendje të shëndetit mendor, ndërsa rreth një në shtatë adoleshentë të moshës 10 deri në 19 vjeç përjeton një çrregullim mendor.
Në këtë drejtim, Hijazi bëri thirrje për ndërhyrje të hershme, mbështetje më të madhe institucionale dhe investime në shërbimet e shëndetit mendor për fëmijët dhe të rinjtë.
Ajo theksoi se institucionet nuk duhet të mjaftohen vetëm me identifikimin e personave që kanë nevojë për ndihmë, por duhet të sigurohen edhe se këta persona kanë qasje në shërbime cilësore dhe se mbështetja e ofruar është efektive.
Nevojiten masa konkrete për mbrojtjen e të rinjve
Rritja e rasteve të raportuara të tentativave për vetëvrasje nga 3.4 për qind në vitin 2011 në 10 për qind në vitin 2024 është një tregues që kërkon vëmendje të menjëhershme.
Përtej shifrave, kjo gjendje ngre nevojën për forcimin e shërbimeve psikologjike në shkolla, rritjen e numrit të profesionistëve të shëndetit mendor, ndërgjegjësimin e prindërve dhe krijimin e ambienteve ku fëmijët dhe adoleshentët mund të kërkojnë ndihmë pa frikë nga paragjykimi.
Shëndeti mendor i të rinjve nuk është vetëm çështje individuale, por përgjegjësi e përbashkët e familjes, shkollës, institucioneve dhe shoqërisë. Identifikimi i hershëm i shqetësimeve dhe ofrimi i mbështetjes së duhur mund të jenë vendimtare për parandalimin e pasojave të rënda dhe për mbrojtjen e jetës së fëmijëve dhe adoleshentëve në Kosovë, transmeton rtk.
