Përgatiti Besnik HEBIBI, Zürich
Vepra “Una rama de memoria: las raíces de la Dardania Oriental” botohet në gjuhën spanjolle në PHAX NEWS — Global Newspaper, në rubrikën “Voces de Paz – Literatura”, duke ndërthurur kujtesën historike, identitetin kulturor shqiptar dhe dimensionin universal të paqes në një hapësirë të re të komunikimit letrar ndërkombëtar.
Preshevë – Zürich – Venezuelë, tetor 2026 – Një tjetër sukses i rëndësishëm i është shtuar rrugëtimit shkencor, intelektual dhe letrar të PhD Dashnim Hebibit. Kësaj here, fjala e tij poetike ka kapërcyer kufijtë e gjuhës shqipe për të gjetur hapësirë në gjuhën spanjolle, në faqen 24 të PHAX NEWS — Global Newspaper, në rubrikën “Voces de Paz – Literatura”, në botimin e tetorit 2026. Ky publikim përbën një tjetër moment domethënës në veprimtarinë e autorit shqiptar, i cili prej vitesh e ndërthur angazhimin institucional dhe shkencor me interesimin për letërsinë, kujtesën historike, identitetin kulturor dhe çështjet që prekin dinjitetin njerëzor. Përfshirja e krijimtarisë së tij në një botim ndërkombëtar në gjuhën spanjolle krijon një mundësi të re komunikimi me lexues nga hapësira të ndryshme kulturore. Në këtë mënyrë, përvoja shqiptare, lidhja shpirtërore me vendlindjen dhe thirrja për paqe bëhen pjesë e një dialogu letrar që tejkalon kufijtë kombëtarë. Ky është thelbi i arritjes së re të Dashnim Hebibit: një zë që buron nga përvoja shqiptare, nga kujtimet e Preshevës dhe nga rrënjët e Dardanisë Lindore, por që synon të komunikojë me ndërgjegjen e njerëzve kudo në botë. Botimi merr një domethënie të veçantë edhe për shkak të projektit ku është përfshirë. PHAX NEWS e prezanton rubrikën “Voces de Paz – Literatura” si pjesë të një edicioni të posaçëm letrar me rastin e Ditës Botërore të Paqes, duke bashkuar zëra krijues rreth vlerave të paqes, kujtesës dhe mirëkuptimit ndërmjet popujve. Përzgjedhja dhe botimi i veprës së Hebibit janë realizuar nga Dra. H.c. Maria Elena Ramírez, themeluese dhe redaktore e PHAX NEWS, e cila ka kontribuar gjithashtu në përkthimin e saj në gjuhën spanjolle.
Një sukses i ri në rrugëtimin shkencor dhe letrar të PhD Dashnim Hebibit
Dashnim Hebibi është president i Institutit Shkencor Helvetik të Evropës Juglindore, me qendër në Cyrih të Zvicrës. Angazhimi i tij institucional dhe interesimi për veprimtarinë intelektuale e vendosin në një hapësirë ku mendimi shkencor, kultura dhe komunikimi publik ndërthuren me përpjekjen për të trajtuar çështje me rëndësi për shoqërinë shqiptare dhe për marrëdhëniet ndërmjet kulturave. Përtej këtij angazhimi, Hebibi e ka kultivuar fjalën e shkruar si një mënyrë për të shprehur botën e tij shpirtërore, për të reflektuar mbi realitetin dhe për të ngritur zërin për çështje që i konsideron të rëndësishme për njeriun dhe shoqërinë. Botimi në PHAX NEWS përbën një tjetër arritje në këtë rrugëtim. Ai i shton një dimension ndërkombëtar krijimtarisë së tij dhe i jep mundësi një publiku të ri të njihet me temat që e shoqërojnë autorin: kujtesën, vendlindjen, identitetin, përgjegjësinë ndaj brezave dhe nevojën për një botë më paqësore. Për një autor shqiptar, botimi në një gjuhë të huaj është një mundësi për ta bërë të dëgjueshme përvojën e vet përtej hapësirës shqipfolëse. Përkthimi nuk e shkëput veprën nga rrënjët e saj, por krijon mundësi që ato rrënjë të njihen nga njerëz që jetojnë larg vendit ku kanë lindur temat dhe përjetimet e autorit. Pas sukseseve të mëparshme në veprimtarinë e tij, ky publikim i ri përfaqëson një hap tjetër në zgjerimin e komunikimit të tij letrar. Ai është një mundësi për të paraqitur përvojën shqiptare në një hapësirë ndërkombëtare dhe për të dëshmuar se temat që lindin nga një vend i caktuar mund të prekin edhe lexues me gjuhë, histori dhe përvoja të ndryshme. Një arritje merr vlerë të veçantë kur, përveç autorit, ajo krijon mundësi që të dëgjohet edhe zëri i vendlindjes, i kulturës dhe i njerëzve që qëndrojnë pas fjalës së shkruar.
Poezia si protestë shpirtërore dhe thirrje për paqe
Një nga veçoritë e krijimtarisë së Dashnim Hebibit është ndërthurja e ndjenjës me realitetin. Vargjet e tij synojnë të shprehin jo vetëm emocionin personal, por edhe shqetësimin për zhvillimet shoqërore, për padrejtësitë dhe për rrethanat që i largojnë njerëzit nga shtëpitë, familjet dhe rrënjët e tyre. Përmes një gjuhe shpirtërore dhe realiste, ai e trajton poezinë si një hapësirë ku mund të shprehen dhimbja, malli, protesta dhe shpresa. Fjala poetike, në këtë këndvështrim, nuk është vetëm një mjet estetik, por edhe një mënyrë për të dëshmuar dhe për të kërkuar ndryshim. Hebibi nuk e kufizon thirrjen e tij për paqe vetëm te vendlindja apo te hapësira shqiptare. Ai synon t’u drejtohet njerëzve kudo që përjetojnë konflikt, pasiguri, shpërngulje, diskriminim apo humbje. Për të, paqja nuk duhet të mbetet vetëm një shprehje e bukur në dokumente dhe fjalime. Ajo duhet të shoqërohet me respektimin e të drejtave themelore, me mundësi të barabarta, me njohjen e identiteteve kulturore dhe me krijimin e kushteve që njerëzit të jetojnë të lirë e me dinjitet. Në këtë kuptim, krijimtaria e tij merr karakter protestues, por jo për të ushqyer urrejtjen. Përkundrazi, ajo synon ta shndërrojë shqetësimin në reflektim dhe dhimbjen në një thirrje për mirëkuptim. Autori e sheh fjalën si një mundësi për të kundërshtuar indiferencën, për të ngritur pyetje që kërkojnë përgjigje dhe për të kujtuar se pas çdo konflikti dhe çdo padrejtësie qëndrojnë njerëz, familje dhe histori që meritojnë të dëgjohen. Pikërisht kjo ndërthurje e ndjeshmërisë me përgjegjësinë shoqërore e bën mesazhin e tij të përshtatshëm për një projekt letrar ndërkombëtar kushtuar paqes.
Presheva, vendlindja që nuk mbetet kurrë jashtë zemrës
Në botën shpirtërore të Dashnim Hebibit, Presheva zë një vend të pazëvendësueshëm. Ajo nuk është thjesht vendi ku nisi jeta e tij, por një pjesë e kujtesës, identitetit dhe ndërgjegjes së tij. Largësia fizike nuk e ka shkëputur autorin nga vendlindja. Përkundrazi, përvoja e jetës jashtë saj e bën edhe më të dukshme lidhjen me rrënjët dhe shqetësimin për realitetin që përjetojnë njerëzit e atij rajoni. Lugina e Preshevës përballet me sfida të rëndësishme që lidhen me të drejtat e shqiptarëve, përfaqësimin, zhvillimin ekonomik, mundësitë për të rinjtë dhe ruajtjen e identitetit kulturor e gjuhësor. Këto çështje kërkojnë vëmendje të vazhdueshme, trajtim të drejtë dhe zgjidhje institucionale që mbështeten në barazinë e qytetarëve dhe respektimin e të drejtave themelore. Në qëndrimet e tij, Hebibi shpreh shqetësimin se vendlindja e tij nuk i gëzon në masën e duhur të drejtat dhe mundësitë që duhet t’i ketë çdo komunitet. Ai e përjeton këtë realitet si një dhimbje personale dhe kolektive, por edhe si një arsye për të mos heshtur. Kur Presheva përshkruhet si një qytet që nganjëherë duket si një qytet lodrash, kemi të bëjmë me një metaforë të hidhur përmes së cilës autori shpreh perceptimin e tij kritik mbi kufizimet, mungesën e perspektivës dhe kontrastin ndërmjet potencialit të vendlindjes dhe vështirësive që ajo përjeton. Kjo shprehje nuk e zvogëlon vlerën e qytetit dhe të banorëve të tij. Përkundrazi, ajo nënvizon shqetësimin për një vend që meriton më shumë mundësi zhvillimi, më shumë vëmendje institucionale dhe një të ardhme ku të rinjtë mund të ndërtojnë jetën pa u ndier të detyruar të largohen. Presheva nuk është vetëm një çështje lokale. Ajo është pjesë e një diskutimi më të gjerë për të drejtat e njeriut, barazinë, zhvillimin e qëndrueshëm dhe përgjegjësinë për të krijuar kushte të barabarta për të gjithë qytetarët. Për Hebibin, lidhja me vendlindjen nuk matet me largësinë në kilometra. Ajo matet me kujtesën, me përgjegjësinë dhe me gatishmërinë për të folur për atë që duhet të ndryshojë. Vendlindja vazhdon të jetojë në ndërgjegjen e tij si një burim frymëzimi, por edhe si një çështje që kërkon vëmendje. Kjo lidhje e bën fjalën e tij njëkohësisht personale dhe shoqërore: personale, sepse buron nga përvoja e jetës, dhe shoqërore, sepse prek shqetësime që ndajnë shumë njerëz të asaj hapësire.
Dardania Lindore dhe përgjegjësia për të ruajtur kujtesën shqiptare
Një tjetër dimension i rëndësishëm i botës krijuese të Dashnim Hebibit është lidhja me Dardaninë Lindore dhe me kujtesën e brezave që kanë jetuar në këtë hapësirë. Kujtesa nuk është vetëm rikthim te e kaluara. Ajo është mënyrë për të kuptuar të tashmen dhe për të ruajtur lidhjen me historitë që formojnë identitetin e një populli. Familjet, fshatrat, traditat, këngët, zakonet dhe përvojat e paraardhësve përbëjnë pjesë të trashëgimisë që nuk mund të ruhen vetëm përmes kujtimeve të brendshme. Ato kërkojnë dokumentim, shkrim, hulumtim dhe përcjellje te brezat e rinj. Për këtë arsye, thirrja për të ruajtur kujtesën ka rëndësi të veçantë në krijimtarinë e Hebibit. Ajo lidhet me bindjen se një popull nuk duhet ta humbasë lidhjen me historinë e vet, edhe kur njerëzit largohen nga vendlindja ose kur ndryshimet shoqërore i dobësojnë lidhjet me të kaluarën. Në një kohë kur migrimi, shpërnguljet dhe ndryshimet demografike mund të ndërpresin vazhdimësinë e kujtesës familjare e komunitare, dokumentimi i historive bëhet një përgjegjësi kulturore. Përmes fjalës së shkruar, përvojat e një brezi mund të bëhen të kuptueshme për tjetrin. Një histori familjare mund të shndërrohet në dëshmi të një kohe, ndërsa kujtimi i një vendi mund të bëhet pjesë e trashëgimisë së përbashkët. Kjo qasje e lidh krijimtarinë e Hebibit me një çështje që tejkalon kufijtë e përvojës shqiptare: nevojën e çdo populli për të ruajtur historinë dhe për t’ua përcjellë atë brezave të ardhshëm.
Nga përvoja shqiptare te mesazhi universal i paqes
Edhe pse temat e Dashnim Hebibit lidhen ngushtë me Preshevën, Dardaninë Lindore dhe përvojën shqiptare, mesazhi i tij synon të shkojë përtej kufijve kombëtarë. Çdo popull ka kujtimet e veta, historitë familjare, vendet e dashura dhe brezat që dëshiron të mos i harrojë. Në këtë kuptim, malli për vendlindjen, dhimbja e largësisë dhe dëshira për të ruajtur identitetin janë përvoja që mund të kuptohen në shumë kultura. Pikërisht këtu krijimtaria e tij fiton dimensionin universal: në aftësinë për ta shndërruar një përvojë të veçantë në një mesazh që prek njerëz me histori dhe gjuhë të ndryshme. Paqja, në këtë këndvështrim, nuk nënkupton vetëm mungesën e konfliktit. Ajo kërkon respekt për dallimet, mbrojtje të të drejtave, mundësi të barabarta dhe gatishmëri për të dëgjuar përvojën e tjetrit. Letërsia mund të ndihmojë në krijimin e kësaj hapësire. Ajo u jep njerëzve mundësinë të shohin botën përmes syve të dikujt tjetër, të kuptojnë dhimbjen që nuk e kanë përjetuar vetë dhe të zbulojnë ngjashmëri aty ku më parë shihnin vetëm dallime. Për këtë arsye, botimi i veprës së Hebibit në gjuhën spanjolle ka rëndësi si për autorin, ashtu edhe për mundësinë që përvoja shqiptare të hyjë në një dialog më të gjerë kulturor. Të shkruash për vendlindjen nuk do të thotë të mbyllesh brenda kufijve të saj. Ndonjëherë, pikërisht duke treguar historinë e vendit tënd, arrin të flasësh për gjithë njerëzimin.
PHAX NEWS — një hapësirë e re për fjalën shqiptare
Në botimin e tetorit 2026, PHAX NEWS — Global Newspaper i kushton faqen 24 rubrikës “Voces de Paz – Literatura”, ku është përfshirë vepra e Dashnim Hebibit. Sipas prezantimit të botimit, ky edicion i veçantë bashkon personalitete të letërsisë ndërkombëtare rreth mesazhit të paqes, duke krijuar një hapësirë për komunikim kulturor dhe letrar. Përfshirja e një autori shqiptar në këtë rubrikë krijon mundësi që temat e tij të arrijnë te lexues të rinj dhe të bëhen pjesë e një bisede ndërkombëtare mbi kujtesën, identitetin dhe dinjitetin njerëzor. PHAX NEWS, e prezantuar në botim si gazetë globale me seli në Venezuelë, i jep kësaj vepre një hapësirë të re publikimi në gjuhën spanjolle. Megjithatë, rëndësia e këtij botimi nuk qëndron vetëm te vendi apo gjuha, por edhe te mundësia për të zgjeruar komunikimin rreth temave që trajton autori. Përkthimi në spanjisht është veçanërisht domethënës, sepse u mundëson lexuesve që nuk e njohin gjuhën shqipe të afrohen me botën shpirtërore të autorit dhe me çështjet që ai trajton. Nëpërmjet këtij publikimi, kujtesa shqiptare dhe lidhja me vendlindjen paraqiten në një kontekst ku fjala artistike shërben si mjet afrimi ndërmjet kulturave. Për Dashnim Hebibin, kjo është një mundësi për ta zgjeruar hapësirën e komunikimit të krijimtarisë së tij dhe për të dëshmuar se përvoja shqiptare mund të ketë vend në dialogun letrar ndërkombëtar.
Maria Elena Ramírez: “Pena që me art thur tapetin e paqes”
Një rol të veçantë në këtë botim ka Dra. H.c. Maria Elena Ramírez, themeluese dhe redaktore e PHAX NEWS, e cila ka përzgjedhur veprën e Dashnim Hebibit dhe ka kontribuar në përkthimin e saj në gjuhën spanjolle. Në botimin e tetorit 2026, Ramírez shpreh vizionin e saj për letërsinë dhe rolin e saj në afrimin e popujve me këto fjalë:
“La pluma de vanguardia que teje con arte el tapiz de la paz y tiende puentes de luz entre las naciones del mundo.”
Në shqip:
“Pena e pararojës, që me art thur tapetin e paqes dhe ndërton ura drite ndërmjet kombeve të botës.”
Këto fjalë, të paraqitura në botimin e PHAX NEWS, përmbledhin frymën e projektit “Voces de Paz” dhe theksojnë rolin që letërsia mund të luajë në ndërtimin e komunikimit kulturor. Metafora e penës që thur tapetin e paqes dhe ndërton ura drite është veçanërisht domethënëse në kontekstin e një projekti ku bashkohen autorë me përvoja dhe prejardhje të ndryshme. Ajo e paraqet krijimtarinë si një forcë që mund t’i afrojë njerëzit pa kërkuar që ata të heqin dorë nga identiteti i tyre. Përzgjedhja e veprës së Hebibit dhe përkthimi i saj në spanjisht janë një kontribut konkret në këtë proces. Përmes punës së saj, Ramírez krijon mundësinë që mesazhi i autorit shqiptar të arrijë te lexues që mund të mos e njohin drejtpërdrejt Preshevën, Dardaninë Lindore apo historinë e shqiptarëve të kësaj hapësire. Ky bashkëpunim tregon se komunikimi ndërkombëtar nuk ndërtohet vetëm përmes institucioneve dhe marrëdhënieve zyrtare. Ai mund të zhvillohet edhe përmes letërsisë, përkthimit dhe vullnetit për t’u dhënë zë përvojave që meritojnë të njihen. Për Hebibin, ky vlerësim është një arsye e sinqertë për mirënjohje. Për lexuesit, është një mundësi për t’u njohur me një zë shqiptar që e sheh letërsinë si mjet të kujtesës dhe të paqes. Në këtë kontekst, kontributi i Maria Elena Ramírez meriton të përmendet me respekt, sepse përzgjedhja dhe përkthimi janë hallka të rëndësishme që mundësojnë udhëtimin e një vepre nga gjuha e autorit drejt lexuesve të një kulture tjetër.
Mirënjohja e Dashnim Hebibit: “Zëri i shpirtit tim po dëgjohet gjithandej botës”
Pas botimit, Dashnim Hebibi ka shprehur mirënjohjen e tij të veçantë për Dra. H.c. Maria Elena Ramírez, për përzgjedhjen dhe botimin e veprës, si dhe për përkthimin e saj në gjuhën spanjolle. Autori e konsideron këtë arritje një tjetër hap në rrugëtimin e tij letrar, të cilin e mirëpret me përulësi, respekt dhe mirënjohje të sinqertë.
Në mesazhin e tij, ai shprehet:
“Zëri i shpirtit tim po dëgjohet gjithandej botës. Përmes vargjeve, rrënjët e Dardanisë Lindore, kujtimet e vendlindjes dhe dhimbja e mallit shqiptar po gjejnë hapësirë në një komunikim letrar ndërkombëtar, duke dëshmuar se kujtesa e një populli është pjesë e trashëgimisë së njerëzimit.” Këto fjalë shprehin emocionin e autorit për mundësinë që krijimtaria e tij të arrijë përtej hapësirës shqipfolëse. Ato pasqyrojnë gjithashtu bindjen se kujtesa e një populli nuk është vetëm çështje e brendshme kombëtare, por pjesë e trashëgimisë njerëzore që meriton të njihet dhe të ruhet. Hebibi e sheh këtë botim si një mundësi për të ndarë me lexuesit ndërkombëtarë përvojat që lidhen me vendlindjen, identitetin dhe përgjegjësinë ndaj brezave. Në vijim të mesazhit të tij, ai falënderon nga zemra znj. Maria Elena Ramírez për vlerësimin dhe kontributin e saj në bashkimin e zërave letrarë që promovojnë paqen.
Mesazhin e tij ai e përmbyll me një thirrje që përmbledh frymën e krijimtarisë së tij:
“Le të vazhdojmë të shkruajmë, të kujtojmë dhe të lëmë gjurmë, sepse fjalët e shkruara me shpirt mund të udhëtojnë më larg se vetë njeriu. Për paqen, për kujtesën, për rrënjët tona dhe për një botë ku fjala bashkon popujt!” Ky mesazh është një shprehje e qartë e qëndrimit të autorit ndaj letërsisë. Për të, të shkruarit nuk është vetëm akt krijues, por edhe përgjegjësi për të dëshmuar, për të ruajtur kujtesën dhe për të krijuar hapësira mirëkuptimi. Mirënjohja e tij për Ramírez shpreh respekt për punën e njerëzve që u japin autorëve mundësi të reja publikimi dhe që besojnë në fuqinë e letërsisë për të ndërtuar lidhje ndërmjet kulturave.
Përkthimi si urë mes gjuhëve dhe kulturave
Përkthimi i veprës së Dashnim Hebibit në gjuhën spanjolle përbën një element të rëndësishëm të këtij botimi. Një vepër letrare e shkruar në gjuhën amtare bart përvoja, nuanca emocionale dhe lidhje kulturore që janë të rrënjosura në botën e autorit. Përkthimi synon t’i përcjellë këto elemente te lexuesit e një gjuhe tjetër, duke ruajtur sa më shumë nga kuptimi dhe fryma e origjinalit. Në këtë rast, përkthimi krijon mundësinë që lexuesit spanjishtfolës të njihen me temat e kujtesës, vendlindjes dhe identitetit shqiptar përmes një zëri poetik që buron nga përvoja personale. Kjo nuk do të thotë se çdo lexues do ta përjetojë veprën në të njëjtën mënyrë. Përkundrazi, secili mund ta lidhë atë me përvojat dhe kujtimet e veta. Pikërisht kjo është një nga mundësitë më të bukura që ofron letërsia e përkthyer: krijimin e një hapësire ku përvojat e ndryshme mund të takohen dhe të kuptohen. Për Dashnim Hebibin, përkthimi është një mënyrë që fjala e tij të mos mbetet vetëm brenda kufijve të gjuhës shqipe. Për lexuesit, është një mundësi për të zbuluar një pjesë të përvojës shqiptare dhe për ta lidhur atë me pyetje më të gjera mbi kujtesën, paqen dhe të ardhmen.
Kur suksesi individual i jep hapësirë edhe zërit shqiptar
Arritjet e një autori marrin një domethënie më të gjerë kur përmes tyre bëhen të njohura edhe temat që lidhen me komunitetin nga vjen. Në rastin e Dashnim Hebibit, botimi në PHAX NEWS është një mundësi për të paraqitur jo vetëm krijimtarinë e tij, por edhe përvojën e një hapësire shqiptare që përballet me sfida historike, shoqërore dhe zhvillimore. Presheva, Dardania Lindore, kujtesa e familjeve dhe lidhja me vendlindjen nuk janë vetëm tema personale. Ato lidhen me çështje që prekin shumë shoqëri: ruajtjen e identitetit, dokumentimin e historisë, përballjen me shpërnguljet dhe nevojën për të krijuar kushte që brezat e rinj të ndërtojnë të ardhmen në vendin e tyre.
Megjithatë, vlera e mesazhit të Hebibit qëndron edhe te përpjekja për ta kthyer dhimbjen në thirrje për mirëkuptim. Krijimtaria e tij nuk e paraqet kujtesën si arsye për t’u mbyllur ndaj të tjerëve, por si një bazë për dialog dhe respekt të ndërsjellë. Një popull mund ta ruajë historinë e vet dhe njëkohësisht të respektojë historitë e popujve të tjerë. Një autor mund të flasë për padrejtësitë që e shqetësojnë dhe njëkohësisht të kërkojë paqe për të gjithë. Këto nuk janë qëndrime kundërshtuese; ato mund të plotësojnë njëra-tjetrën. Kjo është edhe një nga arsyet pse krijimtaria e Hebibit mund të komunikojë përtej përvojës shqiptare: sepse lidh një kujtesë konkrete me vlera universale.
Letërsia si dëshmi që i reziston kohës
Në një botë ku njerëzit lëvizin nga një vend në tjetrin, ku familjet ndahen dhe ku brezat e rinj shpesh rriten larg vendlindjeve të paraardhësve, fjala e shkruar mund të bëhet një vendtakim shpirtëror. Ajo ruan emra, histori dhe përvoja që rrezikojnë të harrohen. Ajo mund t’u japë brezave të ardhshëm mundësinë të kuptojnë se nga vijnë dhe cilat përvoja kanë formuar familjet e komunitetet e tyre. Për këtë arsye, letërsia që trajton kujtesën dhe identitetin ka një rol të rëndësishëm në ruajtjen e trashëgimisë kulturore. Ajo nuk e zëvendëson dokumentimin historik apo hulumtimin shkencor, por mund t’u japë atyre një dimension njerëzor, duke i bërë përvojat më të afërta dhe më të kuptueshme. Krijimtaria e Dashnim Hebibit i kushton rëndësi pikërisht kësaj lidhjeje ndërmjet përvojës individuale dhe kujtesës kolektive. Përmes fjalës, ai synon të ruajë atë që ka vlerë për të dhe ta përcjellë te të tjerët, duke besuar se historia e një populli meriton të dokumentohet e të njihet. Botimi ndërkombëtar i veprës së tij është një mundësi që ky mesazh të arrijë te lexues të rinj dhe të bëhet pjesë e një dialogu më të gjerë mbi rolin e letërsisë në shoqëri.
PRESHEVA NË ZEMËR, PAQJA NË VARGJE, BOTA SI HAPËSIRË E KOMUNIKIMIT
Suksesi i ri i PhD Dashnim Hebibit në PHAX NEWS të Venezuelës shënon një tjetër kapitull në rrugëtimin e tij shkencor, intelektual dhe letrar. Botimi në gjuhën spanjolle i jep krijimtarisë së tij një hapësirë të re komunikimi dhe krijon mundësi që mesazhi i tij të dëgjohet nga lexues përtej kufijve të gjuhës shqipe. Nga Cyrihu i Zvicrës, ku ai ushtron angazhimin e tij institucional si president i Institutit Shkencor Helvetik të Evropës Juglindore, deri te hapësira letrare ndërkombëtare, Hebibi ruan një lidhje të pandërprerë me Preshevën dhe me rrënjët shqiptare. Kjo lidhje nuk është vetëm mall për të kaluarën. Ajo është edhe shqetësim për të tashmen dhe përgjegjësi ndaj së ardhmes. Ajo shprehet në përpjekjen për të ruajtur kujtesën, për të folur për vështirësitë e vendlindjes dhe për të kërkuar një realitet ku të drejtat, dinjiteti dhe mundësitë e barabarta respektohen për të gjithë. Në këtë rrugëtim, kontributi i Dra. H.c. Maria Elena Ramírez zë një vend të veçantë. Përzgjedhja e veprës, botimi i saj dhe përkthimi në spanjisht krijojnë një urë konkrete komunikimi ndërmjet autorit shqiptar dhe lexuesve të një hapësire tjetër kulturore. Fjalët e saj për penën që thur tapetin e paqes dhe ndërton ura drite ndërmjet kombeve përmbledhin bukur idealin që qëndron pas këtij bashkëpunimi: mundësinë që fjala të bashkojë njerëzit pa i bërë të harrojnë rrënjët e tyre. Në një botë që ende përballet me konflikte, ndarje dhe padrejtësi, letërsia nuk mund t’i zgjidhë e vetme të gjitha problemet, por mund të ndihmojë që ato të kuptohen më mirë. Ajo mund t’u japë zë njerëzve që ndihen të padëgjuar, të ruajë historitë që rrezikojnë të harrohen dhe të krijojë hapësira për dialog. Presheva mund të jetë larg në kilometra, por nuk është larg zemrës së atij që e mban në kujtesë. Një vendlindje mund të përballet me vështirësi, por historia dhe zëri i saj mund të udhëtojnë përtej kufijve kur dikush zgjedh t’i dëshmojë përmes fjalës së shkruar.
Sepse kur një njeri shkruan me shpirt, ai nuk flet vetëm për veten. Kur shkruan për vendlindjen, ai ruan një pjesë të historisë së saj. E kur fjalën e vet ia drejton botës, ai krijon mundësinë që dhimbja të dëgjohet, kujtesa të jetojë dhe shpresa të mos shuhet.
Ky është mesazhi që e shoqëron suksesin e ri të Dashnim Hebibit: të ruash rrënjët pa u mbyllur ndaj botës, të flasësh për padrejtësitë pa hequr dorë nga paqja dhe të besosh se fjala e shkruar mund të krijojë ura mirëkuptimi aty ku njerëzit kanë nevojë të afrohen. Për Luginën e Preshevës që kërkon të dëgjohet. Për kujtesën shqiptare që meriton të ruhet. Për brezat që kanë të drejtë ta njohin historinë e tyre. Dhe për një botë ku fjala nuk ndërton mure, por ura drite ndërmjet popujve.
TË DHËNAT E BOTIMIT
Botimi: PHAX NEWS — Global Newspaper
Rubrika: “Voces de Paz – Literatura” / “Zëra të Paqes”
Faqja: 24
Data: Tetor 2026
Titulli i veprës në spanjisht: “Una rama de memoria: las raíces de la Dardania Oriental”
Titulli në shqip: “Një degëz kujtese: rrënjët e Dardanisë Lindore”
Autor: PhD Dashnim Hebibi
Përzgjedhja, botimi dhe përkthimi në spanjisht: Dra. H.c. Maria Elena Ramírez, themeluese dhe redaktore e PHAX NEWS
Angazhimi institucional i autorit: President i Institutit Shkencor Helvetik të Evropës Juglindore, me qendër në Cyrih, Zvicër.
Burimi i botimit:
https://drahcmariaelenaramirez1.blogspot.com/…/phax…
