Nga Dashnim Hebibi
Problemi nuk është vetëm se po shtohen njerëzit me dy fytyra. Problemi i vërtetë është se, në një shoqëri ku gjithnjë e më shpesh shpërblehet dukja dhe jo përmbajtja, dyfytyrësia po kthehet në avantazh, ndërsa karakteri po shihet si pengesë.
Ky lloj njerëzish po hapërojnë… derisa t’u dalë ngjyra. Ecin pa u ndalur, ndërrojnë fytyrën sipas tavolinës, fjalën sipas interesit dhe qëndrimin sipas personit që kanë përballë. Sot të flasin si mik, nesër si kundërshtar; para njërit grup janë një njeri, para një grupi tjetër bëhen krejt tjetër. Si pasqyrë. Jo sepse kanë shumë fytyra për të treguar, por sepse nuk kanë një fytyrë të tyrën. Të tillëve, dikur, u thoshin thjesht: dyfytyrësha.
Dhe një fjalë e vjetër e thotë bukur:
„Njeriu më i keq është dyfytyrëshi, i cili me një fytyrë paraqitet te një grup, e me një tjetër tek një grup tjetër.“
E çuditshme është se sot, në shumë raste, kjo nuk shihet më si turp. Përkundrazi, shitet si zgjuarsi. Si diplomaci. Si aftësi për t’u përshtatur. Si “maturi”. Dhe këtu nis rënia e një shoqërie: në momentin kur antivlera nuk turpërohet më nga vetja, por fillon të shpërblehet. Sot duket sikur gjithnjë e më shumë vlerësohet antivlera, ndërsa vlera lihet në pritje. Njeriu që punon në heshtje, që është korrekt, që mban fjalën, që nuk premton atë që nuk mund ta mbajë dhe që nuk e ndryshon qëndrimin sa herë ndryshon interesi, shpesh mbetet në hije. Ndërsa ai që di të bëjë zhurmë, të buzëqeshë në kohën e duhur, të lavdërojë personin e duhur dhe të ndërrojë qëndrim sipas rrethanës, mund të ngjitet më shpejt.
Kjo është tragjedia e kohës sonë: vlera kërkon të dëshmohet me vepra, ndërsa antivlera di të shitet me fjalë.
Dhe shoqëria, kur nuk është e kujdesshme, blen paketimin dhe harron përmbajtjen. Sepse shoqëritë nuk dëmtohen vetëm nga korrupsioni i parave. Dëmtohen edhe nga korrupsioni i karakterit. Kur dikush të flet për moral, ndërsa pas shpine vepron kundër tij; kur të premton besnikëri, por sapo ndryshon interesi ndryshon edhe ai; kur para një grupi të lavdëron dhe para një tjetri të përbalt — nuk kemi të bëjmë me zgjuarsi.
Kemi të bëjmë me mungesë karakteri.
Njeriu me karakter nuk ka nevojë për dy fytyra, sepse njëra i mjafton për të gjitha tavolinat. Por antivlera ka një avantazh të madh: di të shitet. Vlera, shpesh, nuk di të bërtasë për veten. Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse sot duhet të jemi më të kujdesshëm se kurrë se kë po quajmë “të suksesshëm”, kë po ngremë në piedestal dhe kujt po i japim autoritet. Sepse jo çdo njeri që duket i madh është i tillë. Jo çdo buzëqeshje është miqësi. Jo çdo fjalim për moral është moral. Dhe jo çdo njeri që ecën përpara ka ecur drejt. Ka njerëz që ngjiten lart duke përdorur shkallët e vlerave. Ka edhe të tjerë që i përdorin njerëzit si shkallë. Dallimi mes tyre quhet karakter.
Nëse duam një shoqëri më të mirë, duhet të rikthejmë një parim të thjeshtë:
të mos shpërblejmë atë që vetëm duket, por atë që vlen. Sepse kur antivlera shpërblehet, ajo bëhet model. Kur servilizmi shpërblehet, ndershmëria duket budallallëk. Kur dyfytyrësia hap dyer, sinqeriteti fillon të shihet si dobësi. Dhe kështu, pa e kuptuar, nuk ndryshojnë vetëm individët. Ndryshon vetë shoqëria. Megjithatë, çdo maskë ka një afat. Mund të mashtrosh një njeri për një kohë. Mund të mashtrosh një grup për një periudhë. Mund të krijosh edhe një imazh të përsosur. Por nuk mund ta mashtrosh kohën. Ajo i nxjerr ngjyrat e vërteta. Prandaj, le të mos kemi frikë nga ata që flasin keq për ne, por nga dita kur për hir të fjalëve të tyre do të fillojmë të ndryshojmë atë që jemi. Më mirë të jesh një njeri i vetëm me një fytyrë të pastër, sesa një njeri i duartrokitur me njëqind fytyra. Sepse në fund, kur të bien maskat, nuk do të mbetet as posti, as fama, as duartrokitja. Do të mbetet vetëm karakteri. Dhe para pasqyrës së fundit, secili do ta shohë veten ashtu siç është. Vlera nuk ka nevojë të ndërrojë ngjyrë. Vetëm antivlera ka frikë se mos i del ngjyra.
