Debati i ri ndërmjet Bashkimit Europian dhe Zvicrës për pagesën e papunësisë së punëtorëve kufitarë po shndërrohet në një çështje me ndikim të madh ekonomik, social dhe politik. Franca tashmë ka paralajmëruar hapur se do të ushtrojë presion ndaj Bernës zyrtare për të ndryshuar sistemin aktual, i cili sipas Parisit po i kushton buxhetit francez qindra miliona euro çdo vit, transmeton bluewinch. Aktualisht funksionon një model ku punëtorët kufitarë – pra ata që jetojnë në Francë, por punojnë në Zvicër – paguajnë kontribute në sistemin zviceran të sigurimeve të papunësisë, ndërsa në rast humbjeje të vendit të punës përfitojnë ndihma sociale në shtetin ku banojnë, në këtë rast në Francë. Pikërisht ky mekanizëm po kundërshtohet nga autoritetet franceze.
Sipas ministrit francez të Punës, Jean-Pierre Farandou, Franca humb rreth 860 milionë euro në vit nga sistemi aktual. Vetëm në Zvicër kanë punuar rreth 27 mijë e 500 persona që sot marrin ndihma papunësie në Francë. Për këtë arsye, Parisi kërkon që në të ardhmen përgjegjësia financiare të kalojë tek shteti ku punëtori ka qenë i punësuar – pra tek Zvicra.
Ky ndryshim po diskutohet në nivel të Bashkimit Europian dhe mund të sjellë pasoja të konsiderueshme për ekonominë zvicerane. Aktualisht Zvicra kompenson pjesërisht shtetet fqinje për pagesat e papunësisë. Vetëm vitin e kaluar ajo ka kthyer mbi 283 milionë franga për Francën, Gjermaninë, Austrinë dhe Italinë. Megjithatë, nga kontributet që paguajnë vetë punëtorët kufitarë, Zvicra arkëton rreth 600 milionë franga në vit. Pra sistemi aktual i sjell një fitim neto prej afërsisht 300 milionë frangash. Nëse reforma europiane hyn në fuqi dhe Zvicra detyrohet të marrë përsipër pagesat direkte të papunësisë për ish-punëtorët kufitarë, situata financiare mund të përmbyset plotësisht. Sipas vlerësimeve të Sekretariatit Shtetëror për Ekonomi (SECO), humbjet për Zvicrën mund të arrijnë nga 300 deri në 600 milionë franga në vit.
Kjo çështje nuk është vetëm financiare. Ajo prek drejtpërdrejt marrëdhëniet mes Zvicrës dhe Bashkimit Europian, sidomos në një kohë kur raportet politike dhe ekonomike mes palëve kanë kaluar disa tensione të rëndësishme. Franca po e përdor argumentin se Zvicra përfiton jashtëzakonisht shumë nga tregu europian, nga qarkullimi i fuqisë punëtore dhe nga marrëveshjet ekonomike me BE-në. Për këtë arsye, sipas Parisit, edhe Berna duhet të marrë më shumë përgjegjësi sociale. Nga ana tjetër, në Zvicër po shtohen zërat kritikë që paralajmërojnë se vendi nuk mund të shndërrohet në “arkë sociale” për gjithë rajonin kufitar europian. Shumë politikanë dhe ekonomistë zviceranë argumentojnë se punëtorët kufitarë tashmë përfitojnë nga pagat më të larta zvicerane, ndërsa barrën sociale kërkohet ta mbajë ekonomia zvicerane.
Sipas tyre, kjo do të rriste kostot për sistemin e sigurimeve dhe do të krijonte tensione të reja politike brenda vendit. Çështja bëhet edhe më delikate për kantonet kufitare si Gjeneva, Vaud, Basel apo Ticino, ku mijëra punëtorë nga Franca, Italia dhe Gjermania hyjnë çdo ditë për të punuar në Zvicër. Ekonomia zvicerane ka nevojë për këtë fuqi punëtore, sidomos në sektorët e shëndetësisë, ndërtimit, gastronomisë dhe industrisë. Por njëkohësisht po rritet shqetësimi se sistemi aktual mund të bëhet financiarisht i paqëndrueshëm nëse ndryshojnë rregullat europiane. Në aspektin politik, kjo temë pritet të nxisë debat të ashpër edhe brenda vetë Zvicrës. Partitë konservatore dhe ato skeptike ndaj BE-së mund ta përdorin këtë zhvillim si argument kundër afrimit më të madh me Bashkimin Europian. Ndërkohë qarqet ekonomike paralajmërojnë se tensionimi i marrëdhënieve me BE-në mund të ketë pasoja më të mëdha sesa vetë kostoja financiare e reformës.
Në thelb, debati rreth papunësisë së punëtorëve kufitarë pasqyron një pyetje më të madhe: deri ku shkon përgjegjësia sociale e një shteti në një treg pune të ndërthurur ndërkombëtarisht?
Zvicra ka ndërtuar një ekonomi të fuqishme që mbështetet edhe tek fuqia punëtore e huaj, por tani po përballet me kërkesën që përfitimet ekonomike të shoqërohen edhe me përgjegjësi më të mëdha sociale. Vendimi final ende nuk është marrë, pasi reforma europiane duhet të miratohet nga shtetet anëtare të BE-së dhe nga Parlamenti Europian. Megjithatë, sinjalet politike tregojnë se presioni ndaj Zvicrës do të vazhdojë të rritet. Për Bernën, kjo nuk është vetëm një çështje financash. Është një test i ri politik dhe diplomatik në raport me Europën, transmeton bluewinch, përcjell helveticALForum.ch.
