Kur një i ri përballet me ankth, depresion apo pasiguri, telefoni dhe rrjetet sociale shpesh bëhen të dyshuarit e parë. Por a është vërtet ekrani shkaku kryesor? Psikologu i zhvillimit Peter Gray e kundërshton këtë qasje dhe e zhvendos vëmendjen te mënyra se si po rriten dhe edukohen fëmijët, transmeton 20min.ch. Në vitet e fundit, përdorimi i telefonave inteligjentë dhe rrjeteve sociale është shndërruar në një nga temat më të debatuara kur flitet për shëndetin mendor të të rinjve. Sa më shumë kohë kalojnë adoleshentët para ekranit, aq më shpesh lind pyetja nëse kjo mënyrë jetese po ndikon drejtpërdrejt në rritjen e ankthit, depresionit dhe problemeve të tjera psikologjike.Por zhvilluesi i psikologjisë, Peter Gray, profesor emeritus i psikologjisë së zhvillimit në Boston College, nuk pajtohet me idenë se telefoni apo rrjetet sociale janë shkaku kryesor. Në një intervistë për «SonntagsZeitung», Gray argumenton se nuk ekziston një lidhje e fortë mes kohës që të rinjtë kalojnë para ekranit dhe shëndetit të tyre mendor.
Prindërit tepër mbrojtës
Sipas Gray, problemi duhet kërkuar më thellë. Ai e lidh një pjesë të shqetësimeve psikologjike të të rinjve me mënyrën gjithnjë e më mbrojtëse se si po rriten fëmijët. Prindërit, në përpjekje për t’i mbrojtur fëmijët nga çdo rrezik, mund t’u kufizojnë hapësirën për të marrë vendime vetë, për të gabuar, për të zgjidhur konflikte dhe për të fituar gradualisht pavarësinë. Kjo qasje, e njohur shpesh si prindërimi helikopter, nënkupton një mbikëqyrje të vazhdueshme të jetës së fëmijës. Por fëmijëria dhe adoleshenca kanë nevojë edhe për liri. Të rinjtë duhet të kenë mundësi të luajnë, të shoqërohen, të përballen me sfida dhe të mësojnë nga gabimet e tyre. Pikërisht këto përvoja mund të jenë pjesë e rëndësishme e zhvillimit të vetëbesimit dhe pavarësisë.
Shkolla dhe presioni gjithnjë në rritje
Një tjetër faktor që Gray vë në qendër të vëmendjes është presioni shkollor. Në një shoqëri ku rezultatet, notat, provimet dhe konkurrenca akademike marrin gjithnjë e më shumë rëndësi, shumë të rinj përballen me pritshmëri të larta që në moshë të hershme. Ata nuk duhet vetëm të mësojnë. Shpesh duhet të jenë të suksesshëm, të dallohen, të planifikojnë të ardhmen dhe të përmbushin pritshmëritë e familjes dhe të shoqërisë. Kur kësaj i shtohet mungesa e kohës së lirë, e lojës dhe e marrëdhënieve të drejtpërdrejta shoqërore, presioni mund të bëhet edhe më i madh.
Telefoni – problem apo strehë?
Në këtë pikë, Gray sjell një këndvështrim tjetër. Në vend që telefoni të shihet vetëm si kërcënim, ai mund të jetë edhe një hapësirë personale e adoleshentit. Për shumë të rinj, telefoni është mënyra për të komunikuar me miqtë, për të ruajtur marrëdhëniet shoqërore dhe për të pasur një hapësirë ku mund të ndihen më të pavarur nga kontrolli i të rriturve. Kjo nuk do të thotë se përdorimi i pakufizuar i telefonit është domosdoshmërisht i dobishëm. Por, sipas këtij këndvështrimi, problemi nuk mund të reduktohet thjesht në numrin e orëve para ekranit.
A duhet ndaluar telefoni?
Për Gray, një ndalim i përgjithshëm i telefonave nuk është zgjidhja. Në vend të ndalimit, debati duhet të shkojë drejt një pyetjeje më të rëndësishme:
Çfarë lloj fëmijërie dhe adoleshence po krijojmë për brezin e ri?
Nëse një fëmijë ka pak liri, pak kohë për të luajtur, shumë presion akademik dhe prindër që kontrollojnë çdo hap të tij, atëherë telefoni mund të jetë vetëm një pjesë e vogël e një problemi shumë më të madh.
Nuk duhet fajësuar vetëm teknologjia
Rritja e shqetësimeve për shëndetin mendor të të rinjve është një çështje serioze dhe nuk duhet minimizuar. Por kërkimi i një fajtori të vetëm mund të na largojë nga pyetjet më të rëndësishme.
A po u japim fëmijëve mjaftueshëm liri? A po u lëmë kohë për të luajtur? A po u besojmë mjaftueshëm? A po i dëgjojmë apo vetëm po u kërkojmë rezultate?
Ndoshta debati për telefonin duhet të shërbejë si një mundësi për të parë më thellë. Sepse ndonjëherë problemi nuk është pajisja që fëmija mban në dorë, por bota në të cilën ai po rritet. Dhe nëse duam të kuptojmë pse një pjesë e të rinjve po përballen me më shumë ankth, pasiguri dhe vështirësi psikologjike, ndoshta duhet të shohim jo vetëm ekranin, por edhe familjen, shkollën, presionin dhe hapësirën që shoqëria u lë për të qenë thjesht fëmijë dhe të rinj, transmeton 20min.ch, përcjell helveticALforum.ch.
(Foto ilustrim)
