Nga Dashnim Hebibi
“Muzika është për veshët, jo për sytë. Prandaj, nuk do të më shihni kurrë me bikini.”
— Adele
Një fjali e shkurtër, por me një mesazh shumë më të madh se sa duket në shikim të parë. Në një kohë kur ekspozimi është bërë mënyrë jetese, kur trupi është kthyer në mjet marketingu, kur luksi fotografohet para se të jetohet dhe kur vlera e njeriut shpesh matet me numrin e pëlqimeve, kjo fjali na detyron të ndalemi dhe të pyesim: Ku mbeti dinjiteti?
Sepse ajo që po shohim gjithandej nuk është thjesht ndryshim i modës apo i mënyrës së komunikimit. Është, në shumë raste, një ndryshim i standardeve. Në rrjetet sociale shfaqen vetura marramendëse, veshje të kushtueshme, pushime luksoze, restorante të shtrenjta, trupa të ekspozuar dhe një jetë që duket sikur nuk njeh kufij. Por mjafton të dalësh nga ekrani dhe të shohësh realitetin. Në shumë familje shqiptare ka njerëz që mezi përballojnë faturat. Ka prindër që llogarisin çdo qindarkë për ushqimin, apo janë keq me shëndet e duhet shërim nëpër spitale private. Ka të rinj që largohen nga vendlindja sepse nuk shohin perspektivë. Ka pensionistë që jetojnë me të ardhura të pamjaftueshme. Ka familje që mbështeten te mërgata për të kaluar muajin. Dhe pikërisht mbi këtë realitet ngrihet një paradoks që duhet të na shqetësojë:
Sa më shumë varfëri kemi në jetën reale, aq më shumë luks duket në ekran.
Nuk është problem të kesh një veturë të mirë. Nuk është problem të vishesh bukur, të udhëtosh apo të shijosh atë që ke fituar me punë të ndershme. Problemi fillon kur pasuria kthehet në spektakël, kur konsumi bëhet identitet dhe kur njeriu ndien nevojën t’i dëshmojë gjithë botës se sa shumë ka. Sepse një shoqëri nuk bëhet e pasur vetëm pse qarkullojnë vetura të shtrenjta. Një shoqëri është e pasur kur fëmijët e saj kanë arsim cilësor, kur të moshuarit jetojnë me dinjitet, kur puna shpërblehet drejt, kur familjet nuk kanë frikë nga e nesërmja dhe kur njeriu nuk detyrohet të largohet nga vendi për të ndërtuar një jetë normale.
Një Mercedes nuk e fsheh varfërinë e një familjeje. Një restorant luksoz nuk e zhduk papunësinë. Një fotografi nga Dubai nuk e ndryshon realitetin e një fshati.
Dhe këtu duhet të bëjmë një dallim të rëndësishëm. Nuk është turp të jesh i varfër. Turp është të jetosh në një shoqëri ku varfëria e tjetrit nuk na shqetëson, ndërsa luksi i dikujt tjetër na bëhet objekt admirimi. Turp është kur kemi më shumë dëshirë të tregojmë çfarë kemi sesa të pyesim veten çfarë po bëjmë për ata që nuk kanë.
KUR TRUPI BËHET REKLAMË, KARAKTERI MBETET NË HESHTJE
Ekspozimi i tepruar nuk është vetëm çështje veshjeje. Është simptomë e një kulture ku vëmendja është kthyer në monedhë. Sa më shumë të tregosh, aq më shumë shikohesh. Sa më shumë shikohesh, aq më shumë fiton vëmendje. Dhe sa më shumë vëmendje fiton, aq më shumë tundohesh të tregosh edhe më shumë. Kështu krijohet një rreth vicioz ku privatësia bëhet produkt, trupi bëhet reklamë dhe jeta bëhet skenë. Por njeriu nuk duhet të ketë nevojë të zhveshë trupin për të treguar vlerën e vet. As gazetari nuk duhet të shesë të vërtetën për klikime. As artisti talentin për duartrokitje. As intelektuali mendimin për një interes. As biznesmeni parimin për një fitim. Sepse, në fund, pyetja nuk është: Sa njerëz të panë?
Pyetja është: Çfarë panë tek ti?
TOKAT SHQIPTARE KANË NEVOJË PËR MË SHUMË PËRMBAJTJE, JO MË SHUMË SHFAQJE
Në tokat shqiptare kemi nevojë për një debat të ri shoqëror. Jo për të gjykuar kush ka veturë të shtrenjtë. Jo për të gjykuar kush vishet si dëshiron. Jo për t’u kthyer në moralizues të jetës së të tjerëve. Por për të pyetur veten nëse po ndërtojmë një shoqëri ku dukja po bëhet më e rëndësishme se përmbajtja. Sepse mund të kemi pallate dhe të varfër shpirtërisht. Mund të kemi vetura luksoze dhe institucione të dobëta. Mund të kemi telefona të fundit dhe shkolla që kanë nevojë për investime. Mund të kemi restorante të mbushura dhe familje që mezi ia dalin deri në fund të muajit. Mund të kemi shumë fotografi nga jeta luksoze dhe shumë pak fotografi nga realiteti i atyre që vuajnë në heshtje. Kjo nuk është një thirrje kundër pasurisë. Është një thirrje kundër shfaqjes boshe të pasurisë në një shoqëri ku shumë njerëz ende luftojnë për nevojat themelore. Dhe ndoshta duhet ta rikthejmë një fjalë që po humbet vlerën në kohën e klikimeve:
MASA.
Masa në veshje. Masa në shfaqje. Masa në konsum. Masa në fjalë. Masa në dëshirën për t’u dukur. Sepse jo çdo gjë që mund ta tregosh, duhet ta tregosh. Jo çdo gjë që mund ta blesh, duhet ta blesh. Dhe jo çdo vëmendje që mund ta marrësh, ia vlen ta marrësh.
DINJITETI ËSHTË PASURIA QË NUK SHFAQET NË INSTAGRAM
Në fund të fundit, njeriu nuk mbahet mend për veturën që ka ngarë, rrobat që ka veshur apo numrin e ndjekësve që ka pasur. Mbahet mend për karakterin. Për fjalën e mbajtur. Për mënyrën si është sjellë me të dobëtin. Për mënyrën si ka fituar atë që ka. Për atë që ka lënë pas. Prandaj, në një kohë kur gjithçka kërkon të bërtasë, ndoshta dinjiteti fillon pikërisht aty ku njeriu nuk ka më nevojë të bërtasë për t’u parë. Klikimet harrohen. Paratë shpenzohen. Vetura plaket. Moda ndryshon. Fama zbehet. Por karakteri mbetet.
Mos e zhvesh moralin për një klikim. Mos e shit karakterin për një mundësi. Mos e këmbe emrin tënd me një përfitim të përkohshëm.
Sepse një shoqëri nuk ka nevojë vetëm për njerëz që duken të pasur. Ka nevojë për njerëz të pasur në karakter, në dije, në kulturë, në solidaritet dhe në dinjitet. Dhe nëse një ditë duhet të zgjedhim mes vëmendjes së botës dhe respektit për veten, zgjedhja më e madhe nuk është ajo që na bën të dukemi. Është ajo që na lejon të mbetemi njerëz.
Dinjiteti nuk shitet. Pikë.
