Kancelaria Federale ka konfirmuar 66.006 nënshkrime të vlefshme për referendumin kundër ndryshimit ligjor që mund t’u japë përparësi pagave të përcaktuara në disa kontrata kolektive ndaj minimumit kantonal. Çështja prek edhe punonjësit shqiptarë në sektorët e gastronomisë, pastrimit dhe shërbimeve.
Një debat i rëndësishëm për pagat minimale në Zvicër po shkon drejt vendimit të qytetarëve. Kancelaria Federale e Zvicrës ka konfirmuar më 23 tetor 2026 se referendumi kundër ndryshimit ligjor për pagat minimale i ka përmbushur kushtet, pasi janë verifikuar 66.006 nënshkrime të vlefshme. Me këtë vendim, hapet rruga për një votim popullor mbi ndryshimin e miratuar nga Parlamenti zviceran më 19 qershor. Data e votimit, megjithatë, nuk është përcaktuar ende. Në qendër të debatit është çështja se cilat paga minimale duhet të kenë përparësi: ato të përcaktuara nga kantonet apo ato të negociuara ndërmjet punëdhënësve dhe përfaqësuesve të punonjësve përmes kontratave kolektive të punës.
Çfarë parasheh ndryshimi ligjor?
Ndryshimi i miratuar nga Parlamenti parashikon që pagat minimale të përcaktuara në kontrata kolektive të punës, të shpallura përgjithësisht të detyrueshme, të mund të kenë përparësi ndaj pagave minimale kantonale, edhe në rastet kur ato janë më të ulëta. Sipas rregullave aktuale, shpallja e këtyre kontratave si përgjithësisht të detyrueshme duhet të jetë në përputhje me legjislacionin federal dhe atë kantonal. Pikërisht kjo është pika kryesore e kundërshtimit. Sindikatat dhe partitë që mbështesin referendumin argumentojnë se ndryshimi mund të dobësojë mbrojtjen e punonjësve me paga të ulëta dhe të kufizojë efektin e vendimeve kantonale për pagat minimale. Në anën tjetër, përkrahësit e ndryshimit vlerësojnë se kontratat kolektive duhet të kenë përparësi, pasi ato nuk përcaktojnë vetëm pagën, por rregullojnë edhe çështje të tjera të rëndësishme të marrëdhënieve të punës.
Çfarë do të thotë kjo për punonjësit shqiptarë?
Çështja mund të ketë rëndësi të veçantë edhe për shqiptarët që punojnë në Zvicër, sidomos në sektorët e gastronomisë, pastrimit, parukerisë dhe në punësimin përmes agjencive. Ndikimi i mundshëm do të varet nga kantoni ku punon secili person, sektori i punësimit dhe kontrata kolektive që zbatohet në vendin e tij të punës. Në rastet kur një kontratë kolektive e shpallur përgjithësisht e detyrueshme përcakton një pagë minimale më të ulët se ajo e vendosur nga kantoni, ndryshimi i propozuar mund të ndikojë drejtpërdrejt në pagën minimale që zbatohet për punonjësin. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se pagat e të gjithë punonjësve shqiptarë do të ulen. Pasojat do të varen nga rregullat konkrete që zbatohen në secilin sektor dhe kanton.
Përpjekja për referendum përmes kantoneve dështoi
Krahas referendumit të mbështetur nga qytetarët përmes nënshkrimeve, ishte zhvilluar edhe një përpjekje për ta kundërshtuar ndryshimin përmes kantoneve. Sipas njoftimit të Kancelarisë Federale, kjo përpjekje nuk arriti pragun e kërkuar. Vetëm kantonet Neuchâtel dhe Ticino e mbështetën atë, ndërsa nevojitej mbështetja e së paku tetë kantoneve. Megjithatë, referendumi i mbështetur nga qytetarët ka kaluar me sukses verifikimin e nënshkrimeve dhe do të vazhdojë drejt votimit.
Pagat aktuale nuk ndryshojnë ende
Konfirmimi i referendumit nuk sjell ndryshime të menjëhershme në pagat minimale në Zvicër. Deri në përfundimin e procesit dhe marrjen e një vendimi nga qytetarët, rregullat aktuale mbeten në fuqi. Votimi i ardhshëm do të përcaktojë nëse ndryshimi i miratuar nga Parlamenti do të hyjë në fuqi apo do të refuzohet. Për mijëra punonjës, përfshirë shqiptarët që jetojnë dhe punojnë në Zvicër, rezultati mund të ketë rëndësi për mënyrën se si përcaktohen pagat minimale dhe për raportin ndërmjet marrëveshjeve kolektive dhe legjislacionit kantonal./BS, përcjell helveticALforum.ch
