ZÜRICH – Një debat i ri për të ardhmen e sistemit zviceran të pensioneve AHV ka marrë vëmendje të veçantë edhe në mesin e komunitetit shqiptar në Zvicër. Partia Popullore Zvicerane (SVP) ka paraqitur propozime për reformën AHV 2030, të cilat përfshijnë kushte më të rrepta për marrjen e pensionit dhe ndryshime në mënyrën se si trajtohen pensionet që paguhen jashtë Zvicrës. Propozimet janë veçanërisht të rëndësishme për personat që kanë punuar në Zvicër dhe planifikojnë të vendosen në Kosovë pas pensionimit. Megjithatë, bëhet fjalë për propozime politike dhe jo për ndryshime që kanë hyrë në fuqi.
SVP kërkon minimum pesë vjet kontribute
Një nga kërkesat kryesore të SVP-së është rritja e periudhës minimale të kontributeve për AHV nga një vit në pesë vjet. Sipas partisë, këto pesë vite duhet të plotësohen përmes aktivitetit të punës. SVP propozon gjithashtu që personat që vendosen në Zvicër në moshë më të madhe të paguajnë kontribute shtesë. Në dokumentin e saj për reformën AHV 2030, partia propozon një shtesë prej 1 pikë përqindjeje për moshat 31–40 vjeç, 2 pikë përqindjeje për moshat 41–50 vjeç dhe 3 pikë përqindjeje për personat që vendosen në Zvicër pas moshës 51-vjeçare.
Këto masa, nëse do të miratoheshin, do të kishin rëndësi sidomos për emigrantët që vijnë në Zvicër në një moshë më të avancuar dhe kanë një periudhë më të shkurtër për të kontribuar në sistemin pensional.
Propozimi që prek pensionet jashtë Zvicrës
Një tjetër pikë e debatueshme e propozimit të SVP-së lidhet me pensionet që paguhen jashtë Zvicrës. Partia kërkon që pensionet AHV të paguara në shtete të tjera të marrin parasysh fuqinë blerëse dhe koston e jetesës në vendin ku jeton pensionisti. Në praktikë, kjo do të mund të nënkuptonte pensione të ndryshme në varësi të shtetit të banimit.Ky propozim mund të jetë me interes të drejtpërdrejtë për shqiptarët në Zvicër që planifikojnë të kthehen në Kosovë pas pensionimit.
Çfarë ndodh aktualisht me pensionin zviceran në Kosovë?
Sipas Zyrës Federale Zvicerane të Sigurimeve Shoqërore (BSV), marrëveshja e sigurimeve shoqërore ndërmjet Zvicrës dhe Kosovës hyri në fuqi më 1 shtator 2019. Sipas rregullave aktuale, shtetasit e Kosovës mund të përfitojnë pensionin e rregullt zviceran AHV në të njëjtat kushte si shtetasit zviceranë. Për pensionin zviceran kërkohet aktualisht të paktën një vit kontribute, së bashku me plotësimin e kushteve të tjera ligjore. Pensionet AHV mund të paguhen edhe kur përfituesi jeton jashtë Zvicrës. Kjo do të thotë se, sipas rregullave në fuqi, një shtetas kosovar që ka punuar dhe ka kontribuar në sistemin zviceran mund ta marrë pensionin AHV edhe nëse vendos të jetojë në Kosovë.
Marrëveshja Zvicër–Kosovë mbetet një element kyç
Marrëveshja dypalëshe koordinon të drejtat e sigurimeve shoqërore të qytetarëve të të dyja vendeve. Në rastet kur një person ka punuar në të dy shtetet, periudhat e sigurimit mund të merren parasysh sipas rregullave përkatëse, ndërsa secili shtet paguan pjesën e pensionit që lidhet me periudhat e kontributeve në sistemin e tij. Prandaj, çdo ndryshim i ardhshëm në rregullat e AHV-së duhet të shihet edhe në raport me marrëveshjet ndërkombëtare që Zvicra ka lidhur me shtetet e tjera.
Sa pensione paguhen jashtë Zvicrës?
Sipas dokumentit të SVP-së për reformën AHV 2030, gjatë vitit 2025 janë paguar jashtë Zvicrës pensione të pleqërisë për 678,930 shtetas të huaj dhe 138,102 shtetas zviceranë. SVP e përdor këtë zhvillim si një prej argumenteve për propozimin e saj që pensionet e paguara jashtë vendit të përshtaten sipas fuqisë blerëse.
Ende nuk ka ndryshim në pensionet e shqiptarëve në Kosovë
Për diasporën shqiptare është e rëndësishme të bëhet dallimi mes asaj që propozohet dhe asaj që është ligj. Aktualisht, nuk ka hyrë në fuqi ndonjë rregull i ri që ul pensionet AHV të shqiptarëve që jetojnë në Kosovë. Rregullat aktuale të marrëveshjes Zvicër–Kosovë vazhdojnë të parashikojnë mundësinë e pagesës së pensionit zviceran në Kosovë, nëse plotësohen kushtet përkatëse. Propozimet e SVP-së janë pjesë e debatit politik rreth reformës AHV 2030 dhe duhet të kalojnë përmes procesit politik dhe ligjvënës përpara se të mund të sjellin ndryshime konkrete.
Për mijëra shqiptarë që kanë ndërtuar karrierën e tyre në Zvicër dhe planifikojnë të pensionohen në Kosovë, zhvillimi mbetet me interes të madh. Nëse propozimet për pensionet jashtë vendit do të përfshiheshin në një reformë të ardhshme, ndikimi konkret do të varej nga formulimi përfundimtar i ligjit dhe nga raporti i tij me marrëveshjen e sigurimeve shoqërore ndërmjet Zvicrës dhe Kosovës./BSot Burimet: Blick; Partia Popullore Zvicerane (SVP); Zyra Federale Zvicerane e Sigurimeve Shoqërore (BSV).
