UNEP: Për të kufizuar ngrohjen globale, emetimet duhet të ulen ndjeshëm deri në vitin 2040. Objektivi prej 1,5°C mbetet i arritshëm, por kërkon veprim të menjëhershëm nga shtetet.
Shkurtimet e shpejta dhe të thella të emetimeve të gazrave serrë janë thelbësore për të kufizuar ngrohjen globale dhe për të zvogëluar pasojat e ndryshimeve klimatike. Ky është paralajmërimi i Programit të Kombeve të Bashkuara për Mjedisin (UNEP), i cili në raportin e tij të fundit vjetor mbi hendekun e emetimeve thekson se, me politikat aktuale, temperatura globale mund të rritet deri në 2,8 gradë Celsius gjatë këtij shekulli.
Sipas ekspertëve të OKB-së, bota pritet të tejkalojë pragun prej 1,5 gradësh Celsius mbi nivelet paraindustriale, objektiv kyç i Marrëveshjes së Parisit të vitit 2015. Megjithatë, shkencëtarët theksojnë se shkalla dhe kohëzgjatja e këtij tejkalimi mund të kufizohen përmes masave të menjëhershme dhe reduktimeve të qëndrueshme të emetimeve.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres, deklaroi se tejkalimi i pragut nuk duhet të shihet si dorëzim, duke nënvizuar se ende ekziston mundësia për ta mbajtur ngrohjen sa më të ulët dhe për t’i rikthyer temperaturat në ose nën 1,5 gradë deri në fund të shekullit.
Emisionet duhet të bien ndjeshëm deri në vitin 2040
Raporti i UNEP-it paraqet një skenar optimist, sipas të cilit ngrohja globale mund të arrijë përkohësisht në 1,7–1,8 gradë Celsius në mesin e këtij shekulli, përpara se të rikthehet në ose nën 1,5 gradë deri në vitin 2100. Ky skenar ka një mundësi prej rreth 50%, por kërkon shkurtime shumë më të mëdha të emetimeve sesa ato që parashikohen nga planet aktuale klimatike të shteteve.
Për të ndjekur këtë rrugë, emetimet globale duhet të reduktohen me 18% deri në vitin 2030, me 45% deri në vitin 2035 dhe me 69% deri në vitin 2040, krahasuar me nivelet e vitit 2025.
Por angazhimet aktuale kombëtare janë larg këtyre objektivave. Sipas raportit, planet klimatike të paraqitura nga shtetet parashikojnë ulje të emetimeve prej vetëm 5–8% deri në vitin 2030 dhe 11–15% deri në vitin 2035, në raport me nivelet e vitit 2025.
Ngrohja mund të arrijë në 2,8 gradë
Vlerësimet e UNEP-it tregojnë se, nëse vazhdojnë politikat aktuale, temperatura globale mund të rritet me 2,8 gradë Celsius gjatë këtij shekulli, me rrezikun që ngrohja të vazhdojë edhe më tej.
Në rast se të gjitha angazhimet klimatike kombëtare zbatohen plotësisht dhe vazhdojnë përpjekje të ngjashme, ngrohja mund të kufizohet në rreth 2,6 gradë. Edhe në skenarin më optimist, ku përmbushen angazhimet kombëtare dhe objektivat shtesë për emetimet neto zero, rritja e temperaturës do të arrinte rreth 2,1 gradë Celsius.
Raporti vlerëson se parashikimet janë përkeqësuar krahasuar me vitin e kaluar, pjesërisht për shkak të tërheqjes së Shteteve të Bashkuara nga Marrëveshja e Parisit dhe rishikimit të vlerësimeve për emetimet historike. Ndërkohë, angazhimet e reja klimatike të paraqitura nga shtetet kanë sjellë ndryshime të papërfillshme në parashikimet e përgjithshme.
Rreziqe më të mëdha për njerëzit dhe natyrën
Mosarritja e objektivit prej 1,5 gradësh do të shtojë rrezikun e ngjarjeve ekstreme të motit, përfshirë valët e të nxehtit, thatësirat, zjarret në pyje dhe përmbytjet. Këto fenomene mund të shkaktojnë humbje jetësh, dëme të mëdha ekonomike dhe pasoja afatgjata për ekosistemet.
Shkencëtarët paralajmërojnë gjithashtu për rrezikun e kalimit të të ashtuquajturave pika kritike klimatike, të cilat mund të shkaktojnë ndryshime të pakthyeshme. Ndër to përfshihen shembja e sistemeve kryesore të qarkullimit oqeanik, shkrirja e permafrostit dhe kolapsi i shkëmbinjve koralorë tropikalë.
Drejtoresha ekzekutive e UNEP-it, Inger Andersen, theksoi se çdo pjesë shtesë e një grade dhe çdo vit me temperatura mbi pragun prej 1,5 gradësh rrit ndikimet dhe rreziqet klimatike.
Ajo nënvizoi se minimizimi i ngrohjes maksimale dhe rikthimi në objektivin prej 1,5 gradësh deri në fund të shekullit mbeten të mundshme, por kërkojnë politika që nxisin reduktime të shpejta, të thella dhe të qëndrueshme të emetimeve.
Energjia e rinovueshme ofron mundësi për veprim
Pavarësisht paralajmërimeve, raporti evidenton edhe përparime në zhvillimin e energjisë së rinovueshme dhe në zbatimin e politikave klimatike. Në disa vende dhe sektorë janë arritur reduktime konkrete të emetimeve, ndërsa rritja e furnizimit me energji nga qymyri dhe nafta ka qenë më e ngadaltë nga sa parashikohej më herët.
Sipas UNEP-it, këto zhvillime tregojnë se reduktimi i emetimeve është i mundur, por nevojitet zgjerim shumë më i shpejtë i masave dhe teknologjive që ndihmojnë në uljen e ndotjes.
Mesazhi i raportit është i qartë: koha për veprim po ngushtohet. Shtetet duhet të forcojnë angazhimet e tyre klimatike, të përshpejtojnë kalimin drejt energjisë së pastër dhe të zbatojnë politika konkrete për të kufizuar ngrohjen globale dhe për të mbrojtur njerëzit, ekonomitë dhe natyrën, transmeton syrinet. Burimi: DPA News / Programi i Kombeve të Bashkuara për Mjedisin (UNEP)
