Nga Dashnim HEBIBI
Kur njeriu lind brenda një akuariumi, ai e merr xhamin për horizont dhe ujin e cekët për univers. Mat gjithçka me kufijtë që i janë dhënë, jo me ata që ekzistojnë. Thellësia e detit i duket mit, sepse standardet e tij janë rritur në një botë të vogël, të kontrolluar, ku gjithçka është e parashikueshme dhe e rehatshme. Në këtë hapësirë, mendimi nuk noton — ai rrotullohet në vend.
Shumëkush në përditshmëri gufon si qumështi: ngrihet shpejt, bën zhurmë, mbushet me ajër e vetëbesim artificial. Por si qumështi, edhe kjo fryrje ka afat të shkurtër. Kur ekspozohet ndaj realitetit, ndaj nxehtësisë së sfidës dhe kohës, fillon të prishet — dhe era e mendimit të ndenjur bëhet e padurueshme. Nuk është bollëku i fjalëve që tregon thellësinë, por heshtja që di të mbajë kuptim.
Sfida e vërtetë e reformatorit, e mendimtarit, e njeriut që nuk pajtohet me cekëtin, është ta nxjerrë individin jashtë “kutisë” së tij mendore. Jo për ta poshtëruar, por për ta përballur me faktin se kufijtë e tij nuk janë ligje natyrore — janë thjesht mure të mësuara. Dhe kjo përballje është e dhimbshme, sepse kërkon të prishësh rehati, të rrezikosh identitetin e ndërtuar mbi pakësinë.
Prandaj, mos u ngut të gufosh. Mos u tremb nga thellësia. Qëndro si delfini: jo në sipërfaqe për t’u dukur, por në kaltersi për të kuptuar. Delfini e njeh detin jo nga zhurma, por nga rezonanca; jo nga shpejtësia, por nga drejtimi. Ai zbret thellë, por di edhe të ngrihet — sepse thellësia nuk e mbyt, e formon.
Në një botë që shpesh shpërblen zhurmën dhe jo mendimin, zgjedh të jesh i thellë, jo i fryrë. Zgjedh detin, jo akuariumin. Sepse vetëm aty, në heshtjen blu të thellësisë, mendimi merr formë, peshohet drejt dhe nuk prishet nga koha.
