Kosova sot është mbuluar nga një ndjenjë zie dhe respekti të thellë për ndarjen nga jeta të akademikut Rexhep Qosja, një prej figurave më të shquara të mendimit, letërsisë dhe kulturës shqiptare. Me vendim të ushtrueses së detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, kjo ditë është shpallur ditë zie shtetërore, si shenjë nderimi për kontributin e jashtëzakonshëm të tij.
Në moshën 90-vjeçare, Qosja u nda nga jeta duke lënë pas një trashëgimi të pasur intelektuale dhe kulturore që do të mbetet referencë për brezat e ardhshëm. Shteti i Kosovës, përmes këtij vendimi simbolik, shpreh mirënjohjen për një personalitet që i dha kulturës shqiptare jo vetëm vepra të rëndësishme, por edhe autoritet moral e shkencor.
Varrimi i akademikut u zhvillua dje në një ceremoni të thjeshtë, në përputhje me dëshirën e tij. I rrethuar vetëm nga anëtarët më të afërt të familjes, ai u përcoll për në banesën e fundit pa organizime zyrtare apo pritje publike. Familjarët theksuan se kjo ishte një dëshirë e qartë e të ndjerit, duke zgjedhur kështu një lamtumirë modeste, larg ceremonive institucionale.
Rexhep Qosja lindi më 25 qershor 1936 në Vuthaj të Malësisë së Gucisë dhe që herët u dallua për prirjet e tij në fushën e letërsisë dhe studimeve albanologjike. Ai u arsimua në Prishtinë dhe Beograd, ku përfundoi studimet për gjuhë dhe letërsi shqipe, duke hedhur themelet e një karriere të gjatë akademike.
Gjatë jetës së tij, ai kontribuoi në mënyrë të jashtëzakonshme si studiues, kritik letrar dhe profesor në Universitetin e Prishtinës. Veprimtaria e tij në Institutin Albanologjik dhe më pas në botën akademike ndikoi thellësisht në zhvillimin e studimeve shqiptare.
Autor i dhjetëra veprave, Qosja trajtoi temat më të rëndësishme të letërsisë, historisë dhe identitetit kombëtar. Trilogjia e tij e njohur “Vdekja më vjen prej syve të tillë” dhe studimet mbi letërsinë shqipe mbeten ndër gurët themelorë të mendimit kritik shqiptar.
Përtej botës akademike, ai ishte një zë i fortë publik, shpesh kritik dhe i angazhuar ndaj zhvillimeve politike e shoqërore në Kosovë dhe rajon. Qëndrimet e tij shpesh provokonin debat, por gjithmonë mbeteshin të mbështetura në argument dhe vizion intelektual.
Si anëtar i Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës dhe fitues i shumë çmimeve, Rexhep Qosja la një gjurmë të pashlyeshme në historinë kulturore shqiptare. Sot, Kosova nuk vajton vetëm humbjen e një akademiku, por edhe të një mendjeje të ndritur që për dekada të tëra i dha drejtim dhe thellësi mendimit shqiptar. Trashëgimia e tij do të jetojë gjatë, si udhërrëfyes për brezat që vijnë, transmeton rtk.
