Akademia Bavareze e Arteve të Bukura në Mynih ka shpallur poeten shqiptare Luljeta Lleshanaku fituese të Çmimit Horst-Bienek për Poezinë 2026. Juria vlerësoi qartësinë e vargut të saj dhe mënyrën se si në krijimtarinë e saj ndërthuren kujtesa personale, përvoja historike dhe pasojat e dhunës politike.
Poetja shqiptare Luljeta Lleshanaku është shpallur fituese e Çmimit Horst-Bienek për Poezinë 2026, një prej vlerësimeve të njohura letrare në Gjermani, që i kushtohet krijimtarisë poetike dhe vlerësimit të veprës së plotë të autorëve. Lajmi u bë i ditur më 20 tetor nga Akademia Bavareze e Arteve të Bukura (Bayerische Akademie der Schönen Künste), me seli në Mynih të Gjermanisë. Çmimi, i cili shoqërohet me një vlerë monetare prej 10 mijë eurosh, përbën një vlerësim për krijimtarinë e poetes shqiptare dhe për kontributin e saj në poezinë bashkëkohore evropiane. Ndërkaq, çmimi inkurajues prej 5 mijë eurosh iu dha poetes ukrainase Halyna Kruk. Ceremonia e dorëzimit të çmimeve është paraparë të mbahet më 2 dhjetor në Mynih.
Juria vlerëson ndërthurjen e kujtesës personale me historinë
Në argumentimin e saj, juria e përbërë nga Daniela Danz, Wolfgang Matz, Holger Pils, Elisa Primavera-Lévy, Beate Tröger dhe Jan Wagner vlerësoi veçantinë e gjuhës poetike të Lleshanakut, duke vënë në pah saktësinë, përmbajtjen dhe tensionin që karakterizojnë vargjet e saj.
Sipas jurisë, poezia e autores shqiptare ndërthur në mënyrë të pandashme kujtesën personale me përvojën historike, duke i dhënë përditshmërisë një dimension më të thellë njerëzor dhe ekzistencial.
Në vlerësimin e saj thuhet:
“Luljeta Lleshanaku shkruan poezi me një qartësi të madhe, në të cilat kujtesa vetjake dhe përvoja historike gërshetohen në mënyrë të pandashme. Gjuha e saj është e saktë dhe e përmbajtur, por mbart një tension të veçantë, i cili bën që e përditshmja të kalojë papritur në rrafshin ekzistencial.”
Juria thekson gjithashtu se krijimtaria e Lleshanakut trajton me ndjeshmëri të veçantë thyerjet, humbjet dhe pasojat e dhunës politike, duke treguar se si historia lë gjurmë në trupin, marrëdhëniet dhe përvojat jetësore të individit.
Në përfundim të vlerësimit, juria e cilëson krijimtarinë e saj si një nga zërat e spikatur të poezisë bashkëkohore evropiane, duke nënvizuar se ajo meriton vëmendje shumë përtej hapësirës shqipfolëse.
Çmim me traditë në poezinë ndërkombëtare
Çmimi Horst-Bienek për Poezinë mban emrin e romancierit dhe poetit gjerman Horst Bienek. Ai u themelua në vitin 1991 dhe u jepet poetëve në shenjë vlerësimi për krijimtarinë e tyre.
Fillimisht çmimi jepej çdo vit, ndërsa nga viti 2010 ndahet një herë në dy vjet.
Gjatë historisë së tij, ky vlerësim u është dhënë një sërë emrash të njohur të poezisë botërore, ndër ta John Ashbery, Tomas Tranströmer, Robert Creeley, Seamus Heaney, Inger Christensen, Adam Zagajewski, Charles Simic dhe Yves Bonnefoy.
Fituesja e edicionit të vitit 2024 ishte poetja izraelite Agi Mishol.
Përzgjedhja e Luljeta Lleshanakut në edicionin e vitit 2026 e vendos krijimtarinë e saj në një traditë ndërkombëtare të vlerësimit të poetëve me ndikim në letërsinë bashkëkohore.
Veprat e Lleshanakut në gjuhën gjermane
Luljeta Lleshanaku ka krijuar një prani edhe në hapësirën letrare gjermanofone, përmes botimit të dy përmbledhjeve poetike të përkthyera nga Andrea Grill.
Përmbledhja “Kinder der Natur”, e botuar nga Edition Korrespondenzen në vitin 2010, ishte një nga veprat që e prezantoi poezinë e saj te lexuesit gjermanë.
Më pas, në vitin 2021, u botua edhe përmbledhja “Die Stadt der Äpfel”, nga shtëpia botuese Carl Hanser Verlag.
Përkthimet kanë ndihmuar në zgjerimin e qasjes së lexuesve të huaj ndaj krijimtarisë së saj, ndërsa çmimi i ri përbën një tjetër moment të rëndësishëm në rrugëtimin e poetes shqiptare në arenën ndërkombëtare.
Vlerësimi i Akademisë Bavareze të Arteve të Bukura e vendos edhe një herë letërsinë shqipe në vëmendjen e institucioneve të rëndësishme kulturore evropiane, duke dëshmuar mundësinë e komunikimit përtej gjuhëve dhe kufijve përmes poezisë./BW
