Marrëveshja me Agjencinë Franceze për Zhvillim synon financimin e infrastrukturës për Lojërat Mesdhetare 2030. Projekti përfshin transformimin e Qendrës së Studentëve në Prishtinë në Fshat Olimpik, rehabilitimin e objekteve sportive në 12 shkolla dhe investime që pritet të përfitojnë mbi 40 mijë nxënës e studentë.
Kosova ka formalizuar një nga marrëveshjet kryesore financiare për përgatitjen e Lojërave Mesdhetare 2030, përmes ratifikimit të kredisë prej 60 milionë eurosh me Agjencinë Franceze për Zhvillim (AFD). Ligji për ratifikimin e marrëveshjes është publikuar më 21 tetor 2026 në Gazetën Zyrtare të Republikës së Kosovës, duke hapur rrugën për avancimin e investimeve të planifikuara në infrastrukturën sportive dhe arsimore. Përveç organizimit të aktivitetit ndërkombëtar, projekti synon të sjellë përfitime afatgjata për studentët, nxënësit dhe komunitetin, përmes përmirësimit të kushteve të banimit, zgjerimit të hapësirave universitare dhe modernizimit të objekteve sportive.
Sipas Agjencisë Franceze për Zhvillim, marrëveshja financiare është nënshkruar më 27 korrik 2026 nga ministri i Financave i Kosovës, Hekuran Murati, dhe drejtori rajonal i AFD-së, Arnaud Dauphin.
Paketa financiare përfshin një kredi sovrane prej 60 milionë eurosh dhe 1.2 milion euro shtesë për asistencë teknike. Kostoja e përgjithshme e projektit vlerësohet në rreth 70 milionë euro, ndërsa pjesa e mbetur pritet të mbulohet nga Kosova dhe/ose burime evropiane financimi.
Qendra e Studentëve në Prishtinë do të shndërrohet në Fshat Olimpik
Një nga komponentët kryesorë të projektit është rinovimi dhe zgjerimi i Qendrës së Studentëve në Prishtinë, e cila gjatë Lojërave Mesdhetare 2030 do të shërbejë për akomodimin e sportistëve.
Pas përfundimit të aktivitetit, kompleksi pritet t’i rikthehet funksionit të tij arsimor, duke krijuar kushte më të mira për banimin dhe jetën studentore.
Investimet e planifikuara përfshijnë rinovimin e konvikteve ekzistuese, zgjerimin e mensës dhe ndërtimin e objekteve të reja të banimit. Projekti parashikon gjithashtu një qendër shëndetësore, një objekt administrativ dhe hapësira shumëfunksionale për studentët.
Në kuadër të këtij investimi është përfshirë edhe ndërtimi i një pishine gjysmëolimpike, e cila do të zgjerojë infrastrukturën sportive në kryeqytet.
Përdorimi i Qendrës së Studentëve si Fshat Olimpik synon të shfrytëzojë të njëjtën infrastrukturë për dy qëllime: organizimin e një ngjarjeje të madhe sportive dhe përmirësimin e kushteve të jetesës studentore në periudhën pasuese.
Investime në 12 shkolla dhe në Fakultetin e Edukimit Fizik
Përveç kompleksit studentor, projekti përfshin rehabilitimin e objekteve sportive në 12 shkolla fillore dhe të mesme, si dhe përmirësimin e infrastrukturës në Fakultetin e Edukimit Fizik dhe të Sportit.
Gjatë Lojërave Mesdhetare, këto hapësira parashikohet të përdoren si qendra stërvitore për sportistët. Pas përfundimit të aktivitetit, ato do të mbeten në shërbim të nxënësve, studentëve dhe komunitetit.
Sipas vlerësimeve të AFD-së, mbi 40 mijë nxënës dhe studentë pritet të përfitojnë drejtpërdrejt nga projekti.
Një tjetër element i rëndësishëm lidhet me standardet e ndërtimeve dhe rehabilitimit. Objektet e reja dhe ato që do të rinovohen synohet të përmbushin kërkesa të larta për efikasitetin energjetik, sigurinë, qasjen për personat me aftësi të kufizuara dhe mbrojtjen e mjedisit.
Projekti do të zbatohet deri në vitin 2038
Sipas të dhënave të Agjencisë Franceze për Zhvillim, projekti është regjistruar si projekt në vazhdim, me një periudhë të përgjithshme zbatimi nga korriku 2026 deri në korrik 2038.
Ky afat përfshin ciklin e përgjithshëm financiar dhe administrativ të projektit dhe nuk nënkupton se punimet për infrastrukturën e nevojshme për Lojërat Mesdhetare do të përfundojnë vetëm në vitin 2038.
Për projektimin, mbikëqyrjen dhe realizimin e punimeve janë parashikuar procedura ndërkombëtare të prokurimit. Zbatimi do të kryhet nga institucionet përgjegjëse të Kosovës, në bashkëpunim me institucionet arsimore dhe Komunën e Prishtinës.
Përfundimi i investimeve kryesore brenda afateve të nevojshme për Lojërat Mesdhetare 2030 do të jetë një nga sfidat e rëndësishme të zbatimit të projektit.
Kredi sovrane prej 60 milionë eurosh, jo grant
Pavarësisht mbështetjes financiare nga Agjencia Franceze për Zhvillim, kredia prej 60 milionë eurosh përbën detyrim financiar të shtetit të Kosovës dhe nuk është donacion.
Kushtet konkrete të shlyerjes, normat e interesit dhe afatet e pagesave duhet të vlerësohen sipas marrëveshjes së ratifikuar. Ndërkohë, shuma prej 1.2 milion eurosh për asistencë teknike është komponent i veçantë i paketës financiare.
Ratifikimi i marrëveshjes formalizon kuadrin ligjor të financimit, por nuk do të thotë automatikisht se e gjithë kredia është disbursuar apo se të gjitha punimet kanë nisur.
Për këtë arsye, realizimi në kohë i investimeve, transparenca në prokurim dhe administrimi efikas i fondeve do të jenë faktorë kyç për arritjen e objektivave të projektit.
Nëse realizohet sipas planit, investimi pritet të lërë një trashëgimi që shkon përtej Lojërave Mesdhetare 2030: konvikte të përmirësuara, kushte më të mira për studentët dhe infrastrukturë sportive më funksionale për shkollat dhe komunitetet në Kosovë./BS
