Nga Dashnim HEBIBI
Nga fronti i luftës te fronti i punës: historia e një burri nga Konçuli që nuk e shiti emrin, nuk e përdori të kaluarën për pasuri dhe sot ua mëson fëmijëve se buka fitohet me djersë. Ka burra që pas luftës kërkojnë të jetojnë nga lavdia e së kaluarës. Sigurisht ka të tjerë që, pasi kanë qenë në front, e kthejnë emrin në privilegj. Jeton Arifi zgjodhi një rrugë tjetër. Ai zgjodhi punën. Zgjodhi familjen. Zgjodhi të hapë çdo mëngjes derën e punëtorisë dhe të përballet me hekurin, vajin, motorët dhe lodhjen. Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron madhështia e tij më e madhe: ai nuk kërkoi që të jetojë nga ajo që kishte bërë dikur, por vendosi të ndërtojë çdo ditë atë që i duhet familjes së tij. Jeton Arifi, nga Konçuli i Bujanocit, veteran i UÇPMB-së, është një emër i lidhur me një periudhë të rëndë të historisë së Luginës së Preshevës. Sot ai jeton dhe vepron në Kosovë, ndërsa vendlindja e tij mbetet për të një plagë e hapur, një prag shtëpie ku dëshiron të kthehet lirshëm.
Sa e rëndë duhet të jetë për një njeri të mos mund të shkojë lirshëm aty ku ka lindur?
Aty ku ka luajtur si fëmijë. Aty ku ka varret e të parëve. Aty ku ka kujtimet e babait. Aty ku çdo gur ka një emër. Konçuli për Jetonin nuk është vetëm një pikë në hartë. Është rrënjë. Dhe rrënjët, sado larg të jetë njeriu, nuk shkulen lehtë.
BABAI I LA NJË EMËR. JETA I KËRKOI TA MBANTE
Jetoni u rrit në një familje me traditë dhe ndjenjë të fortë atdhetare. Babai i tij, i cili tashmë nuk jeton, e kishte rritur me bindjen se emri i familjes nuk trashëgohet vetëm me mbiemër. Emri fitohet çdo ditë me sjellje. Dhe Jetoni duket se këtë mësim e ka mbajtur gjatë gjithë jetës. Ai ishte djali që babai e shihte si dritën e shtëpisë. Djali për të cilin kishte ëndrra. Por erdhi koha kur jeta e tij mori një drejtim tjetër. Kur u kërkua sakrifica, ai nuk qëndroi prapa. Kur u kërkua guximi, ai doli përpara. Kur u kërkua të vihej jeta në rrezik për atë që besohej, Jetoni ishte aty. Ishte në front. Dhe sot, pas gjithë asaj kohe, ai nuk e përdor atë të kaluar si faturë për t’ia paraqitur shoqërisë. Nuk thotë: “Kam bërë këtë, prandaj më takon kjo.” Përkundrazi. Ai hyn në punëtori. Dhe punon.
DUART ME NGJYRË NGA VAJI, POR TË PASTRA NGA NDËRGJEGJJA
Ka një fotografi që flet më shumë se një mijë fjalë. Një baba. Një djalë i vogël. Një punëtori. Mjete pune. Hekur. Motorë. Vaj. Dhe duart e një burri të nxira nga puna. Aty nuk ka luks. Nuk ka poza. Nuk ka fjalime. Ka vetëm punë. Jetoni e merr djalin e tij me vete dhe duket sikur po i jep një mësim që nuk mund të shkruhet në asnjë libër.
“Shiko, bir. Kështu fitohet pasuria.”
Jo me emër. Jo me mashtrime. Jo duke u mburrur me atë që ke qenë. Por me djersë. Me mund. Me dije. Me përgjegjësi. Me duar që në fund të ditës janë të zeza, por me ndërgjegje të pastër. Dhe kjo është ndoshta një prej trashëgimive më të mëdha që një baba mund t’ia lërë djalit.
NGA PUSHKA TE ÇELËSI I TRAKTORIT
Dikur në duart e tij ishte arma. Sot është vegla e punës. Dikur përballë tij ishte fronti. Sot është punëtoria. Dikur rrezikonte jetën. Sot e lodh trupin për të mbajtur familjen. Por një gjë nuk ka ndryshuar: përgjegjësia. Vetëm fronti ka ndryshuar. Dhe kjo është një metaforë e fuqishme e jetës së tij. Ai nuk e ka lënë luftën për jetën; vetëm e ka ndërruar mënyrën se si lufton. Sot lufton për bukën e fëmijëve. Për dinjitetin e familjes. Për të ardhmen. Për një jetë më të mirë.
PATRIOTIZMI QË NUK KA NEVOJË TË BËRTASË
Jetoni nuk është nga ata që kanë nevojë të dalin çdo ditë e të thonë se sa patriotë janë. Ai e ka një histori. Dhe historia, kur është e vërtetë, nuk ka nevojë të bërtasë. Ajo flet vetë. Ai e ka parë nga afër se sa shtrenjtë paguhet liria. Prandaj sot, kur flet për unitetin shqiptar, fjalët e tij kanë peshën e një njeriu që ka kaluar nëpër kohë të vështira.
“Pa unitet nuk ka sukses.”
Kaq. Një fjali e shkurtër. Por pas saj qëndron një histori e gjatë. Ai kujton Skënderbeun. Kujton Ismail Qemalin. Kujton Adem Jasharin. Kujton ata që, në kohë të ndryshme, e vendosën çështjen kombëtare mbi interesin personal.
Dhe mesazhi i tij është i qartë:
Shqiptarët mund të kenë mendime të ndryshme, rrugë të ndryshme dhe bindje të ndryshme, por nuk duhet të harrojnë atë që i bashkon. Sepse përçarja është plagë. Uniteti është forcë.
“NDALUNI DHE BASHKOHUNI, O VËLLEZËR!”
Kjo është thirrja që vjen nga një njeri që e njeh çmimin e sakrificës. Jo nga një zyrë. Jo nga një tribunë. Por nga një punëtori. Nga një burrë që në mëngjes i fut duart në motorë dhe në mbrëmje kthehet te familja. Nga një baba që e sheh djalin e tij të vogël dhe mendon për të ardhmen e tij. Nga një bir që ende e mban në zemër babanë e ndjerë. Nga një njeri që e ka Konçulin larg, por kurrë jashtë zemrës.
“Ndaluni dhe bashkohuni, o vëllezër!”
Mos e humbni njëri-tjetrin për interesa të vogla. Mos e harroni historinë. Mos i harroni ata që sakrifikuan. Mos e shndërroni atdheun në dekor të fjalimeve. Sepse atdheu nuk mbahet vetëm me flamuj. Atdheu mbahet me punë, me përgjegjësi, me kujtesë dhe me dashuri.
NJË DITË, AI DËSHIRON TË KTHEHET NË KONÇUL
Ndoshta ëndrra më e madhe e Jeton Arifit nuk është pasuria. As fama. As lavdia. Është shumë më e thjeshtë. Të mund të shkojë në Konçul. Të ecë nëpër vendlindjen e tij. Të shohë vendet ku është rritur. Të kujtojë babanë. Të marrë frymë në tokën ku ka lindur. Dhe ndoshta një ditë të marrë edhe djalin e tij për dore dhe t’i thotë: “Bir, këtu kam lindur unë.” Atëherë ai djalë nuk do të shohë vetëm një vend. Do të shohë rrënjën e babait të tij. Do të shohë historinë e familjes. Do të shohë një pjesë të historisë së Luginës. Dhe ndoshta do ta kuptojë pse babai i tij, edhe pasi ka ndërtuar një jetë tjetër, nuk e ka harruar kurrë Konçulin.
JETON ARIFI – NJË EMËR QË NUK KËRKON TË JETOJË NGA E KALUARA
Ka njerëz që e përdorin të kaluarën për të kërkuar diçka në të tashmen. Ka edhe njerëz që e nderojnë të kaluarën duke punuar për të ardhmen. Jetoni duket se ka zgjedhur të dytën. Ai nuk kërkon të jetë i pasur sepse ka qenë luftëtar. Ai dëshiron të fitojë sepse është mjeshtër. Nuk kërkon respekt sepse ka qenë në front. E kërkon duke qenë baba, punëtor dhe njeri. Nuk kërkon të madhërohet me fjalë. Ai punon. Dhe ndonjëherë, puna flet shumë më fort se çdo fjalim. Sepse ka një bukuri të veçantë te njeriu që ka qenë gati të japë jetën për një ideal, por sot zgjohet herët në mëngjes dhe punon deri në mbrëmje për të mos ua lënë fëmijëve barrën e së kaluarës.
Dikur luftëtar.
Sot mjeshtër.
Dikur në front.
Sot në punëtori.
Dikur përballë rrezikut.
Sot përballë jetës.
Por në zemër, ende i njëjti njeri. Një bir i Konçulit. Një baba. Një punëtor. Një veteran. Një njeri që nuk e ka harruar vendlindjen. Dhe një zë që vazhdon të thotë:
“Mos u ndani. Mos e harroni njëri-tjetrin. Bashkohuni.”
Sepse ata që kanë parë luftën e dinë një të vërtetë që të tjerët shpesh e harrojnë:
kur vjen koha e vështirë, nuk të shpëton emri, pasuria apo krenaria boshe. Të shpëton vëllai që qëndron pranë teje. Prandaj, ndoshta mësimi më i madh i Jeton Arifit nuk është vetëm se si punohet. Është se si jetohet me dinjitet. Dhe ndoshta kjo është edhe përgjigjja e tij më e fuqishme ndaj historisë: “Mund të ma ndaloni rrugën drejt vendlindjes, por nuk mund të ma ndaloni rrugën drejt saj në zemër.” Konçuli mund të jetë larg. Por për Jetonin, Konçuli nuk është larg. Është brenda tij.
