Shoqatat e aviacionit paralajmërojnë për rritje të kaosit operacional pas zbatimit të sistemit të ri elektronik të kufijve të BE-së. Në disa aeroporte, numri i pasagjerëve që humbën fluturimet lidhëse është rritur deri në gjashtëfish.
Zbatimi i Sistemit të Hyrje-Daljeve të Bashkimit Europian (Entry-Exit System – EES) ka sjellë vonesa të konsiderueshme në disa pika kufitare europiane, duke shkaktuar rritje të numrit të udhëtarëve që nuk kanë arritur të kapin fluturimet e tyre lidhëse.
Sipas Shoqatës Ndërkombëtare të Transportit Ajror (IATA), numri i pasagjerëve që humbën fluturimet lidhëse gjatë sezonit veror është dyfishuar. Disa operatorë ajrorë kanë raportuar madje rritje deri në gjashtëfish të rasteve të tilla, pasi udhëtarët janë detyruar të qëndrojnë për orë të tëra në radhët e kontrolleve kufitare.
“Humbja e fluturimeve nuk është diçka e re, por EES e përkeqëson situatën”, deklaroi Thomas Reynaert, zëvendëspresident i lartë në IATA.
Sistemi i ri kërkon që shtetasit e vendeve jashtë Bashkimit Europian të regjistrohen në mënyrë elektronike gjatë hyrjes dhe daljes nga territori europian. Procesi përfshin fotografimin dhe marrjen e shenjave të gishtërinjve, duke zëvendësuar gradualisht vulosjen manuale të pasaportave.
Probleme teknike dhe mungesë personeli
Që nga vënia në funksionim, EES është përballur me një sërë vështirësish, përfshirë probleme teknike, mungesë personeli dhe kapacitete të pamjaftueshme në disa pika kufitare.
Këto probleme kanë shkaktuar radhë të gjata dhe pritje që, në periudhat më të ngarkuara, kanë vënë në rrezik lidhjet e udhëtarëve me fluturimet e tjera.
Industria ajrore kishte paralajmëruar më herët se zbatimi i plotë i sistemit mund të sillte pritje deri në gjashtë orë. Megjithatë, këto skenarë nuk u materializuan në përmasat e parashikuara, pjesërisht falë masave të përkohshme të ndërmarra nga disa vende europiane.
Për të përballuar flukset e mëdha gjatë sezonit turistik, disa shtete pezulluan përkohësisht një pjesë të procedurave biometrike. Në këto raste, autoritetet regjistronin të dhënat personale të udhëtarëve, por nuk kryenin menjëherë marrjen e shenjave të gishtërinjve dhe fotografisë.
Megjithatë, edhe me këto masa lehtësuese, disa pika kufitare vijuan të përballeshin me probleme.
“Edhe me masat lehtësuese në fuqi, kemi parë se vështirësitë operacionale vazhdojnë të shfaqen në disa pika kufitare në Europë”, tha Reynaert.
Aeroportet turistike nën presion
Ndër pikat më të prekura gjatë sezonit veror kanë qenë aeroportet në destinacione me fluks të lartë turistik, përfshirë Korfuzin dhe Tenerifen.
Autoritetet europiane presin që presioni të ulet me përfundimin e sezonit veror. Megjithatë, shqetësimi kryesor lidhet me heqjen e masave të përkohshme dhe zbatimin e plotë të procedurave biometrike.
Në korrik, nëntë vende europiane, mes tyre Gjermania, Franca dhe Italia, i kërkuan Komisionit Europian shtyrjen e disa prej ndryshimeve, duke argumentuar se infrastruktura dhe kapacitetet operative nuk ishin ende të gatshme për zbatimin e plotë.
IATA paralajmëron se heqja e fleksibilitetit të aplikuar gjatë verës mund të rikthejë radhët e gjata dhe të rrisë rrezikun për ndërprerje të operacioneve në aeroporte.
“Heqja e fleksibilitetit krijon një rrezik real për shtim të mbipopullimit dhe problemeve operacionale”, paralajmëroi Reynaert.
Komisioni Europian mbron funksionimin e sistemit
Komisioni Europian, ndërkohë, e vlerëson ndryshe situatën. Zëdhënësi Markus Lammert deklaroi se, në përgjithësi, sistemi ka funksionuar mirë, veçanërisht falë fleksibilitetit të parashikuar në zbatimin e tij.
Komisioni u ka ofruar ndihmë shtesë vendeve anëtare që janë përballur me vështirësi dhe u ka kërkuar atyre të intensifikojnë përgatitjet teknike, organizative dhe të komunikimit.
Sipas Brukselit, qëllimi është që problemet e mbetura të zgjidhen deri në fund të vitit.
Pavarësisht vështirësive, Komisioni Europian ka bërë të ditur se nuk planifikon të nisë procedura për shkelje ligjore ndaj vendeve që kanë përdorur masat fleksibël për të menaxhuar flukset e udhëtarëve.
“Ekziston një vullnet i fortë i përbashkët që sistemi të funksionojë kudo në përputhje me rregullat”, tha Lammert.
BE thekson përfitimet e kontrollit elektronik
Përtej problemeve operative, institucionet europiane nënvizojnë se sistemi i ri synon të rrisë sigurinë dhe efikasitetin e kontrollit kufitar.
Sipas të dhënave të Komisionit Europian, sistemi ka regjistruar deri tani rreth 180 milionë hyrje dhe dalje dhe ka refuzuar rreth 60 mijë hyrje. Në mesin e personave të ndaluar janë më shumë se 1,700 individë që autoritetet i kanë konsideruar kërcënim për sigurinë.
Për BE-në, EES përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt digjitalizimit të kufijve dhe forcimit të kontrolleve mbi shtetasit e vendeve jashtë Unionit.
Por për kompanitë ajrore, sfida mbetet gjetja e një ekuilibri mes kontrolleve më të forta kufitare dhe kapacitetit të aeroporteve për të përpunuar miliona udhëtarë pa shkaktuar vonesa që mund të prishin zinxhirin e fluturimeve.
Me heqjen graduale të masave lehtësuese, muajt e ardhshëm pritet të tregojnë nëse infrastruktura europiane është realisht e gatshme për zbatimin e plotë të sistemit, transmeton Financial Times, përcjell lapsial.
