Tre në katër pilotë të linjave ajrore evropiane kanë përjetuar episode të shkurtra gjumi gjatë drejtimit të avionit, ndërsa pothuajse një e katërta pranojnë se vazhdojnë të fluturojnë edhe kur janë tepër të lodhur. Të dhënat vijnë nga një anketë e Shoqatës Evropiane të Kabinave të Pilotëve (ECA), e realizuar me afro 7.200 kapitenë dhe oficerë të parë. Raporti ngre shqetësime për sigurinë ajrore në Evropë, duke evidentuar problemet me pushimin e pamjaftueshëm, oraret e zgjatura të punës dhe frikën e pilotëve nga pasojat profesionale nëse deklarojnë se nuk janë në gjendje të kryejnë fluturimin për shkak të lodhjes. Sipas sondazhit, të kryer në gusht, rreth 75 për qind e pilotëve të pyetur kishin përjetuar të paktën një episod mikrogjumi gjatë drejtimit të avionit në katër javët para anketës.
Pothuajse gjysma kanë fluturuar tepër të lodhur
Të dhënat tregojnë se lodhja nuk është vetëm një problem individual, por një çështje që lidhet edhe me organizimin e punës dhe kulturën e sigurisë në kompanitë ajrore.
Rreth 24 për qind e pilotëve të anketuar thanë se zakonisht vazhdojnë të fluturojnë edhe kur janë tepër të lodhur, në vend që të deklarojnë se nuk janë të aftë për detyrë. Ndërkohë, 16,8 për qind thanë se në këto raste deklarojnë se janë të sëmurë.
Gjithashtu, gjysma e të anketuarve pranuan se kishin kryer një fluturim gjatë tre muajve para sondazhit, ndonëse lodhja e tyre ishte e tillë që duhej të kishin deklaruar pamundësinë për të fluturuar.
Një tjetër shqetësim lidhet me pushimin: më shumë se një e treta e pilotëve raportuan se nuk po pushonin mjaftueshëm për të shmangur lodhjen e akumuluar.
Pilotët kanë frikë të raportojnë lodhjen
Një nga gjetjet më shqetësuese të raportit është mungesa e besimit te mekanizmat e raportimit brenda kompanive ajrore.
Pothuajse gjysma e pilotëve thanë se kishin frikë nga pasojat negative prej drejtuesve të kompanive nëse deklaronin se ishin tepër të lodhur për të fluturuar. Vetëm 11,9 për qind u shprehën se i besonin sistemit të raportimit të lodhjes në kompaninë ku punonin.
Sipas raportit, kjo situatë mund t’i shtyjë pilotët të fshehin lodhjen dhe të vazhdojnë punën edhe kur nuk ndihen në gjendjen e duhur për të garantuar sigurinë e fluturimit.
Linjat ajrore me seli në Irlandë dhe Maltë raportuan nivelet më të larta të mikrogjumit mes pilotëve të përfshirë në anketë.
Pse lodhja përbën rrezik për sigurinë ajrore?
Lodhja në aviacion mund të shkaktohet nga orët e gjata të punës, pushimi i pamjaftueshëm, turnet e parregullta dhe fluturimet përtej zonave të ndryshme kohore, të cilat çrregullojnë ciklin natyror të gjumit.
Pasojat mund të përfshijnë ngadalësim të reagimeve, ulje të vigjilencës dhe vështirësi në marrjen e vendimeve, veçanërisht kur ekuipazhi duhet të përballet me situata të papritura.
Mikrogjumi është një episod i shkurtër dhe i pavullnetshëm gjumi, i cili mund të ndodhë pa paralajmërim të qartë. Në kabinën e pilotit, edhe një episod i tillë mund të ndikojë në aftësinë për të monitoruar instrumentet dhe për të reaguar në kohë.
Rregulloret evropiane të sigurisë së aviacionit u kërkojnë kompanive ajrore të kenë sisteme për identifikimin, monitorimin dhe menaxhimin e lodhjes së ekuipazheve.
Ekspertët kërkojnë më shumë vëmendje ndaj problemit
Ian Holder, drejtor menaxhues i kompanisë konsulente për sigurinë e aviacionit Baines Simmons, tha se rezultatet e sondazhit nxjerrin në pah dallime të vazhdueshme në mënyrën se si kompanitë ajrore dhe autoritetet kombëtare e trajtojnë lodhjen.
“Ky studim kap se si pilotët evropianë e përjetojnë menaxhimin e rrezikut të lodhjes në praktikë”, u shpreh Holder.
Ai theksoi se raporti pasqyron përvojat e drejtpërdrejta të pilotëve dhe nuk përbën një matje të drejtpërdrejtë të rezultateve të sigurisë së aviacionit. Megjithatë, sipas tij, përsëritja e gjetjeve përgjatë tre viteve tregon se problemi kërkon vëmendje të vazhdueshme.
Holder përmendi Finlandën dhe Holandën si shembuj të vendeve ku janë të mundshme kultura më të forta të raportimit të lodhjes.
Siguria e pasagjerëve në qendër të debatit
Rezultatet e anketës ngrenë pikëpyetje mbi efektivitetin e masave që zbatohen për të parandaluar lodhjen e ekuipazheve dhe mbi gatishmërinë e pilotëve për të raportuar kur nuk janë në gjendje të punojnë.
Raporti nuk mat drejtpërdrejt numrin e incidenteve apo aksidenteve të shkaktuara nga lodhja, por evidenton përvoja të raportuara nga mijëra pilotë dhe probleme që mund të ndikojnë në sigurinë operacionale.
Sfidë për industrinë mbetet krijimi i kushteve ku pilotët mund të raportojnë lodhjen pa frikën e penalizimit, si dhe garantimi i orareve dhe periudhave të pushimit që u mundësojnë të kryejnë detyrën në gjendje të përshtatshme fizike dhe mendore./BS
