Reforma prek veçanërisht punonjësit me të ardhura të ulëta – ndikimi mund të ndihet edhe te një pjesë e punëtorëve shqiptarë
BERN – Debati për pagat minimale në Zvicër ka hyrë në një fazë të re politike, pasi një koalicion sindikatash dhe partish politike ka dorëzuar më 7 tetor 2026 në Kancelarinë Federale më shumë se 100 mijë nënshkrime për një referendum kundër ndryshimit të ligjit. Në koalicion bëjnë pjesë dy organizatat kryesore sindikale, SGB dhe Travail.Suisse, si dhe Partia Socialdemokrate dhe të Gjelbrit. Ndryshimi ligjor, i miratuar nga Parlamenti Federal më 19 qershor 2026, parashikon që pagat minimale të përcaktuara në kontratat kolektive të shpallura përgjithësisht të detyrueshme të mund të kenë përparësi ndaj pagave minimale të përcaktuara nga kantonet ose komunat. Në Këshillin Kombëtar, ndryshimi u miratua me 115 vota pro dhe 78 kundër, ndërsa në Këshillin e Kantoneve mori 23 vota pro dhe 16 kundër.
Sindikatat: Rrezikohet mbrojtja e punëtorëve me paga të ulëta
Kundërshtarët e reformës argumentojnë se ndryshimi mund të dobësojë mbrojtjen e punonjësve me të ardhura të ulëta, veçanërisht në sektorë si gastronomia, pastrimi, parukeria dhe puna përmes agjencive të punësimit. Sipas sindikatave, një shqetësim tjetër lidhet me minimumet e pagave të miratuara në disa kantone dhe qytete, por që ende nuk janë zbatuar. Në raste të caktuara, këto minimumet mund të mos zbatohen për punonjësit që mbulohen nga kontrata kolektive të shpallura përgjithësisht të detyrueshme.
Çfarë do të thotë kjo për punëtorët shqiptarë?
Çështja ka rëndësi edhe për diasporën shqiptare në Zvicër, veçanërisht për ata që punojnë në sektorët me paga më të ulëta. Megjithatë, ndikimi nuk do të jetë i njëjtë në të gjitha kantonet. Zbatimi i pagës minimale varet nga rregullat kantonale, kontrata kolektive që mbulon vendin e punës dhe statusi i saj juridik. Gjeneva dhe Neuchâteli kanë mekanizma mbrojtës për minimumet ekzistuese, ndërsa Basel-Stadt, Jura dhe Ticino tashmë parashikojnë përjashtime që lidhen me kontratat kolektive të shpallura përgjithësisht të detyrueshme. Për këtë arsye, punonjësit shqiptarë që preken nga debati duhet të shohin rregullat konkrete të kantonit ku punojnë dhe kontratën kolektive që zbatohet në vendin e tyre të punës.
Mbështetësit: Kontratat kolektive duhet të kenë përparësi
Mbështetësit e ndryshimit ligjor mbrojnë qëndrimin se marrëveshjet e negociuara ndërmjet punëdhënësve dhe punonjësve duhet të kenë fuqi detyruese. Ata theksojnë se kontratat kolektive nuk përcaktojnë vetëm pagën, por rregullojnë edhe çështje të tjera të rëndësishme të marrëdhënies së punës, si pushimet, kushtet e punës dhe pagesat gjatë sëmundjes. Sipas tyre, reforma nuk synon uljen e pagave ekzistuese, por përcaktimin e marrëdhënies ndërmjet pagave minimale kantonale ose komunale dhe rregullave të përcaktuara në kontratat kolektive.
Referendumi ende në pritje të konfirmimit
Pas dorëzimit të mbi 100 mijë nënshkrimeve, Kancelaria Federale duhet të verifikojë vlefshmërinë e tyre dhe të konfirmojë zyrtarisht nëse kushtet për referendum janë plotësuar. Deri më 7 tetor 2026, data e votimit nuk ishte caktuar. Dorëzimi i nënshkrimeve nuk sjell ndryshim të menjëhershëm të pagave. Çështja do të kalojë në procedurën e verifikimit dhe, nëse referendumi konfirmohet, qytetarët zviceranë do të vendosin për ndryshimin ligjor në një votim të ardhshëm, transmeton Parlamenti Federal i Zvicrës, SGB, Swissinfo, përcjell BSot.
