Shqipëria po përballet me një ndryshim të dukshëm në strukturën gjinore të popullsisë. Në fund të vitit 2025, në vend jetonin rreth 28 mijë gra më shumë se burra, pavarësisht se statistikat e lindjeve vijojnë të tregojnë një raport në favor të djemve. Sipas të dhënave për vitin 2025, popullsia banuese e Shqipërisë arriti në rreth 2 milionë e 336 mijë banorë. Prej tyre, rreth 1 milion e 182 mijë ishin gra, ndërsa 1 milion e 154 mijë ishin burra. Kjo do të thotë se gratë përbënin pak më shumë se gjysmën e popullsisë së vendit. Krahasuar me fundin e vitit 2024, numri i burrave është ulur me 1,3 për qind, ndërsa ai i grave me 1,0 për qind. Pra, edhe pse popullsia ka shënuar rënie në të dyja gjinitë, ritmi i rënies ka qenë më i lartë tek meshkujt.
Lindin më shumë djem, por në popullsinë totale dominojnë gratë
Të dhënat demografike tregojnë një paradoks: në lindje, raporti natyror favorizon djemtë, por në popullsinë e përgjithshme të vendit numri i grave është më i lartë. Në vitin 2025, shtesa natyrore e popullsisë ishte pozitive. Për gratë, pati 1.063 lindje më shumë se vdekje, ndërsa për burrat diferenca ishte 84. Ekspertët e demografisë e lidhin ndryshimin e raportit gjinor në popullsinë e përgjithshme kryesisht me emigracionin, veçanërisht atë të meshkujve, si dhe me jetëgjatësinë më të lartë të grave. Këta faktorë ndikojnë që, me rritjen e moshës, pesha e grave në popullsinë totale të bëhet gjithnjë e më e madhe.
Gratë dominojnë edhe në arsim
Diferenca gjinore nuk shfaqet vetëm në strukturën e popullsisë. Ajo është e dukshme edhe në arsim, ku gratë kanë një prani të lartë në nivelet e arsimit të lartë. Sipas shifrës së referuar prej 65 për qind, gratë përbëjnë pjesën më të madhe të personave me arsim të lartë. Kjo tregon një ndryshim të rëndësishëm në strukturën sociale të vendit dhe në rolin që gratë kanë marrë në arsimin universitar dhe në formimin profesional. Megjithatë, ky avantazh në arsim nuk përkthehet në të njëjtën masë në përfaqësimin politik.
Në politikë, përfaqësimi mbetet më i ulët
Në Kuvendin e Shqipërisë, gratë përbëjnë rreth një të tretën e deputetëve, një përfaqësim dukshëm më i ulët se pesha e tyre në popullsinë e përgjithshme. Kështu, ndërsa gratë janë shumicë demografike dhe kanë një prani të konsiderueshme në arsimin e lartë, përfaqësimi i tyre në institucionet politike mbetet më i kufizuar. Shifrat e vitit 2025 nxjerrin në pah një realitet demografik që po ndryshon: Shqipëria ka më shumë gra se burra, ndërsa emigracioni, jetëgjatësia dhe struktura e popullsisë po luajnë një rol të rëndësishëm në këtë diferencë. Nëse ky trend do të vazhdojë, struktura gjinore e popullsisë do të mbetet një nga elementët e rëndësishëm për t’u marrë në konsideratë në analizën e demografisë, tregut të punës, arsimit dhe përfaqësimit shoqëror e politik në Shqipëri, transmeton gtema.
