Universiteti “Haxhi Zeka” në Pejë po hyn në një fazë të re zhvillimi. Përmes modernizimit të programeve të studimit, ndërtimit të kurrikulës së integruar, fuqizimit të kërkimit shkencor, bashkëpunimit me komunat dhe zgjerimit të partneriteteve ndërkombëtare, ky institucion synon të shndërrohet nga një universitet me rëndësi rajonale në një qendër kombëtare të dijes, inovacionit dhe zhvillimit.
Në një periudhë kur arsimi i lartë po përballet me rënie demografike, zhvillim të shpejtë teknologjik, ndryshim të profesioneve dhe kërkesa gjithnjë më komplekse të tregut të punës, universitetet nuk mund të mbështeten më vetëm në modelet tradicionale të mësimdhënies. E ardhmja u përket institucioneve që i kuptojnë këto ndryshime dhe që janë të gatshme ta rishikojnë rolin e tyre në raport me studentin, ekonominë dhe shoqërinë.
Në këtë drejtim, Universiteti “Haxhi Zeka” po përpiqet të ndërtojë një model të ri institucional, të njohur si UHZ 4.0 – një model që nuk kufizohet në digjitalizimin e administratës ose përdorimin e teknologjisë në ligjërata, por synon integrimin e mësimdhënies, kërkimit shkencor, inovacionit dhe shërbimit ndaj komunitetit.
Ky transformim nuk paraqitet si një projekt i vetëm dhe as si një ndërhyrje e përkohshme. Ai po ndërtohet përmes një vargu nismash që, të shikuara së bashku, krijojnë arkitekturën e një universiteti më të hapur, më ndërdisiplinor dhe më të lidhur me nevojat reale të vendit.
Nga programet tradicionale drejt kurrikulës së integruar!
Një nga elementet më të rëndësishme të këtij orientimi është koncepti i kurrikulës së integruar. UHZ synon që studentët të mos mbeten të kufizuar vetëm brenda fushës së ngushtë të programit të tyre, por të kenë mundësi të fitojnë njohuri dhe kompetenca edhe nga fusha të tjera.
Një student i drejtësisë, për shembull, duhet ta kuptojë edhe funksionimin e biznesit, ekonomisë digjitale, inteligjencës artificiale dhe mbrojtjes së të dhënave. Një student i turizmit duhet të ketë njohuri për mjedisin, trashëgiminë kulturore, sipërmarrjen dhe marketingun digjital. Studentët e biznesit dhe agrobiznesit duhet të kuptojnë aspektet juridike, teknologjike dhe mjedisore të veprimtarisë ekonomike.
Përmes kësaj qasjeje, UHZ synon t’u mundësojë studentëve të ndërtojnë një profil më individual akademik dhe profesional. Ideja është që studenti të mos marrë vetëm një diplomë, por të zhvillojë një kombinim njohurish dhe aftësish që i përshtaten interesimeve dhe karrierës së tij të ardhshme.
Kjo filozofi e vendos studentin në qendër të procesit dhe e nxit autonominë, përgjegjësinë dhe vendimmarrjen e tij. Njëkohësisht, ajo e afron universitetin me realitetin e tregut bashkëkohor të punës, ku profesionet po bëhen gjithnjë më ndërdisiplinore.
Cilësia nuk matet vetëm me numrin e diplomave
Rishikimi dhe riakreditimi i programeve të studimit po përdoren nga UHZ-ja jo vetëm si detyrim formal, por edhe si mundësi për të analizuar cilësinë, relevancën dhe rezultatet e tyre.
Në qendër të këtij procesi janë rezultatet e të nxënit: çfarë duhet të dijë studenti, çfarë duhet të jetë në gjendje të bëjë dhe çfarë përgjegjësish profesionale duhet të marrë pas përfundimit të studimeve.
Programet po orientohen drejt një kombinimi më të balancuar të teorisë, kërkimit shkencor dhe praktikës profesionale. Analiza e rasteve, simulimet, projektet kërkimore, puna praktike dhe bashkëpunimi me institucione e biznese synojnë që njohuritë e fituara në auditor të shndërrohen në kompetenca të përdorshme.
Në këtë kuptim, sfida e universitetit nuk është vetëm t’i regjistrojë dhe t’i diplomojë studentët. Sfida e vërtetë është që të diplomuarit të jenë të aftë të përballen me problemet profesionale, teknologjike dhe shoqërore të kohës së tyre.
Pikërisht për këtë arsye, në UHZ po i kushtohet rëndësi më e madhe mentorimit akademik, praktikës profesionale, shërbimeve të karrierës, përfshirjes së punëdhënësve dhe monitorimit të punësueshmërisë së të diplomuarve.
Kërkimi shkencor si motor i zhvillimit
Transformimi i UHZ-së nuk mund të realizohet pa fuqizimin e kërkimit shkencor. Instituti për Shkencë dhe Arte, Zyra për Kërkim Shkencor, Qendra për Ekselencë dhe zhvillimi i Shkollës Doktorale përbëjnë pjesë të rëndësishme të infrastrukturës së re akademike që po ndërtohet.
Synimi është që kërkimi të mos mbetet veprimtari individuale e profesorëve dhe as të matet vetëm me numrin e publikimeve. Ai duhet të lidhet me problemet konkrete të ekonomisë, institucioneve, mjedisit, turizmit, drejtësisë dhe zhvillimit shoqëror.
Në këtë model, fakultetet nuk duhet të funksionojnë si njësi të izoluara. Bashkëpunimi ndërmjet drejtësisë, biznesit, agrobiznesit, turizmit, mjedisit, arteve dhe teknologjisë mund të prodhojë projekte kërkimore më të plota dhe zgjidhje më të dobishme për shoqërinë.
Qendra për Ekselencë, ndërkaq, ka rol në zhvillimin profesional të personelit akademik, në avancimin e metodave të mësimdhënies dhe në përgatitjen e stafit për përdorimin e qasjeve bashkëkohore pedagogjike dhe kërkimore.
Kjo tregon se UHZ-ja po përpiqet ta trajtojë cilësinë jo si kontroll administrativ, por si kulturë institucionale të përmirësimit të vazhdueshëm.
Universiteti që del përtej kampusit
Një nga zhvillimet më karakteristike të UHZ-së është përpjekja për ta zgjeruar misionin e tij përtej auditorëve dhe kampusit universitar.
Përmes Forumit për Ekonomi dhe Zhvillim Rajonal – FERD, Universiteti ka ndërtuar bashkëpunim me disa komuna të rajonit. Ky bashkëpunim synon që kapacitetet akademike të vihen në funksion të hartimit të analizave, planeve zhvillimore, studimeve të fizibilitetit dhe projekteve që u përgjigjen nevojave të komunave dhe komuniteteve.
Në vend që universiteti të jetë vetëm institucion që ligjëron për zhvillimin, ai synon të bëhet pjesëmarrës aktiv në krijimin e tij.
Kjo qasje është veçanërisht e rëndësishme për rajonin e Dukagjinit, i cili ka potencial të madh në turizëm, agrobiznes, trashëgimi kulturore, ekonomi të gjelbër dhe zhvillim të ndërmarrjeve të vogla e të mesme.
Bashkëpunimi me komunat e Pejës, Deçanit, Istogut, Klinës, Junikut, Gjakovës, Malishevës dhe Rahovecit krijon mundësi që studentët dhe profesorët të punojnë me të dhëna reale, probleme konkrete dhe projekte me ndikim të drejtpërdrejtë.
Nga dija drejt ndërmarrësisë dhe inovacionit
Orientimi i UHZ-së drejt modelit të universitetit ndërmarrës merr formë edhe përmes konceptit të Qendrës NOVA. Qëllimi i saj është të krijojë një urë ndërmjet dijes universitare, ideve studentore, inovacionit dhe tregut.
Universiteti ndërmarrës nuk është universitet që e zëvendëson akademinë me biznesin. Përkundrazi, është institucion që e ruan integritetin akademik, por njëkohësisht krijon mekanizma që dijen ta shndërrojë në produkte, shërbime, projekte dhe zgjidhje të dobishme.
Për studentët, kjo mund të nënkuptojë mbështetje për zhvillimin e ideve, mentorim, inkubim të ndërmarrjeve të reja dhe lidhje me bizneset e institucionet financuese. Për profesorët, krijon hapësirë për transferimin e rezultateve kërkimore dhe zhvillimin e projekteve të aplikueshme.
Në këtë mënyrë, UHZ-ja synon që studenti të mos përgatitet vetëm për të kërkuar një vend pune, por edhe për të krijuar iniciativa, shërbime dhe mundësi të reja punësimi.
Partneritetet ndërkombëtare – ura drejt cilësisë europiane
Ndërkombëtarizimi është një tjetër shtyllë e transformimit të Universitetit “Haxhi Zeka”. Bashkëpunimi me universitete nga Polonia, Shqipëria dhe vende të tjera evropiane po shihet si mundësi për mobilitet, projekte të përbashkëta, shkolla verore e dimërore, konferenca, botime dhe zhvillim institucional.
Bashkëpunimi me Universitetin e Szczecin-it, për shembull, ka hapur mundësi për shkëmbimin e përvojave në sigurimin e cilësisë, kërkimin shkencor, reformimin institucional dhe zhvillimin e Shkollës Doktorale. Marrëveshjet me universitetet partnere në Shqipëri dhe rajon e forcojnë dimensionin gjithëkombëtar dhe rajonal të UHZ-së.
Megjithatë, rëndësia e partneriteteve nuk duhet të matet vetëm me numrin e marrëveshjeve të nënshkruara. Vlera e tyre qëndron te rezultatet: sa studentë dhe profesorë kanë përfituar, sa projekte janë realizuar dhe sa ide të reja janë sjellë në Universitet.
Një proces që sapo ka filluar
UHZ-ja vazhdon të përballet me sfida. Fuqizimi i kërkimit shkencor, sigurimi i financimit të qëndrueshëm, rritja e mobilitetit, modernizimi i infrastrukturës, gjurmimi i punësueshmërisë dhe shndërrimi i partneriteteve në rezultate konkrete kërkojnë kohë, përgjegjësi dhe punë të vazhdueshme.
Por rëndësia e zhvillimeve të tanishme qëndron në faktin se Universiteti po ndërton një drejtim të qartë. Instituti për Shkencë dhe Arte, Qendra për Ekselencë, kurrikula e integruar, FERD-i, Qendra NOVA, Shkolla Doktorale dhe partneritetet ndërkombëtare nuk janë nisma të
shkëputura. Ato janë pjesë e një vizioni të përbashkët për një universitet më bashkëkohor, më ndërmarrës dhe më të dobishëm për shoqërinë.
Universiteti “Haxhi Zeka” nuk pretendon se e ka përfunduar transformimin e tij. Përkundrazi, fuqia e këtij institucioni qëndron në vendosmërinë për të vazhduar.
Çdo program i rishikuar, çdo partneritet i funksionalizuar, çdo projekt kërkimor, çdo ide studentore dhe çdo bashkëpunim me komunitetin përbën një hap në ndërtimin e modelit të ri universitar.
Nga zemra e Dukagjinit, UHZ-ja po përpiqet të dëshmojë se një universitet mund të jetë njëkohësisht akademik, ndërmarrës, ndërkombëtar dhe thellësisht i lidhur me shoqërinë.
UHZ 4.0 nuk është vetëm një synim për të ardhmen. Është një proces që tashmë ka filluar dhe që vazhdon të ndërtohet çdo ditë. /UHZ
