Nga Dashnim HEBIBI
Ka ditë që kalojnë si ngjarje të zakonshme dhe ka ditë që hyjnë në histori. Kjo ishte një ditë historike. Në selinë e Federatës Panshqiptare të Amerikës “Vatra”, institucionit më të madh dhe më jetëgjatë të shqiptarëve në mërgatë, u takuan simbolikisht dy botime që mishërojnë dy epoka të shqiptarizmit: gazeta “Dielli”, zëri historik i kombit shqiptar, dhe revista themeltare “Trojet”, botimi numër një i Ansamblit “Trojet”, që sot përfaqëson me dinjitet kulturën, traditën dhe identitetin shqiptar në diasporën evropiane. Ky nuk ishte thjesht një takim mes dy botimeve. Ishte një bashkim brezash, një urë mes historisë dhe së ardhmes, mes trashëgimisë së pavdekshme të Faik Konicës e Fan S. Nolit dhe përkushtimit të shqiptarëve të sotëm që vazhdojnë ta mbajnë gjallë frymën kombëtare kudo në botë. Me dorëzimin e revistës themeltare “Trojet” në bibliotekën dhe arkivin e “Vatrës”, u shkrua një faqe e re që do të mbetet pjesë e kujtesës historike të shqiptarëve në Amerikë dhe të mbarë diasporës. Për vizitën dhe takimin në “Vatër” publiku tashmë është informuar përmes HelveticALForum.ch, por disa momente meritojnë të mbeten të gdhendura në histori, sepse ato tejkalojnë kufijtë e një vizite të zakonshme.
“Vatra” nuk është thjesht një organizatë. Ajo është një monument i gjallë i historisë kombëtare shqiptare. E themeluar më 28 prill 1912 në Boston nga kolosët e kombit Fan S. Noli, Faik Konica, Kristo Floqi, Mihal Grameno dhe patriotë të tjerë të shquar, ajo u bë menjëherë zëri më i fuqishëm i shqiptarëve në Shtetet e Bashkuara. Në momentet më vendimtare për fatin e Shqipërisë, “Vatra” mobilizoi mërgatën shqiptare, mblodhi fonde, loboi pranë institucioneve amerikane dhe mbrojti me vendosmëri të drejtat e kombit shqiptar. Nëpër korridoret e saj kanë kaluar personalitetet më të shquara të kombit. Brenda mureve të kësaj godine janë marrë vendime që kanë ndikuar në fatet e Shqipërisë dhe të shqiptarëve. Për më shumë se një shekull, “Vatra” ka mbetur vatra e ngrohtë e zemrës shqiptare në Amerikë, duke mbajtur të gjallë idealet e patriotëve themelues dhe duke i përcjellë ato brez pas brezi.
Për Ansamblin “Trojet”, kjo vizitë ishte një privilegj i rrallë. Ishte një nder të hyje në atë institucion ku ende ndihet fryma e Faik Konicës dhe Fan S. Nolit, ku historia nuk është vetëm e shkruar në libra, por jeton në çdo dokument, në çdo fotografi dhe në çdo kujtim që ruhet me fanatizëm.
Një nga momentet më domethënëse të kësaj vizite ishte dorëzimi i revistës themeltare “Trojet”, botimi numër një i Ansamblit. Kjo revistë tashmë do të ruhet përgjithmonë në bibliotekën dhe arkivin e “Vatrës”, duke u bërë pjesë e trashëgimisë së institucionit më të rëndësishëm të shqiptarëve në Amerikë. Është një nder i madh që ky botim themeltar do të qëndrojë pranë dokumenteve dhe botimeve që dëshmojnë rrugëtimin historik të kombit shqiptar. Ky është një akt me vlerë të jashtëzakonshme simbolike. Ai lidh shqiptarët e Amerikës me shqiptarët e Evropës, lidh historinë me të tashmen dhe dëshmon se misioni për ruajtjen e identitetit kombëtar vazhdon me të njëjtin përkushtim.
Me bujari dhe respekt të veçantë, redaktori i gazetës legjendare “Dielli”, z. Sokol Paja, pasi pranoi në emër të “Vatrës” revistën “Trojet”, i dhuroi z. Zeqë Gashi dhe anëtarëve të tjerë të delegacionit ekzemplarë të gazetës “Dielli”, gazetës që prej më shumë se një shekulli ka qenë zëri i shqiptarëve të Amerikës dhe një ndër institucionet më të rëndësishme të shtypit shqiptar. E themeluar në vitin 1909 dhe e drejtuar ndër vite nga figura madhore si Faik Konica dhe Fan S. Noli, “Dielli” ka ndriçuar historinë e kombit shqiptar në periudhat më të vështira. Në faqet e saj janë pasqyruar sakrificat, idealet dhe fitoret e shqiptarëve, duke u bërë një pasuri kombëtare e pazëvendësueshme. Prandaj, dhurimi i kësaj gazete kishte një domethënie të veçantë, si një simbol i vazhdimësisë së misionit kombëtar. Bashkëbisedimi mes pjesëmarrësve u zhvillua në një atmosferë vëllazërore, të ngrohtë dhe plot emocione. U diskutua për historinë, kulturën, ruajtjen e identitetit kombëtar, sfidat e diasporës dhe domosdoshmërinë e bashkëpunimit ndërmjet institucioneve shqiptare në të gjitha trojet dhe mërgatën. Ishte një takim ku respekti, dashuria për atdheun dhe përgjegjësia ndaj brezave të ardhshëm u ndjenë në çdo fjalë.
Besimi është i madh se revista themeltare “Trojet” do të ketë jetë të gjatë në bibliotekën e “Vatrës”. Ashtu si botimet historike të Faik Konicës dhe Fan Nolit janë ruajtur e trashëguar brez pas brezi, edhe ky numër i parë i revistës do të mbetet një dëshmi e punës, përkushtimit dhe misionit kulturor të Ansamblit “Trojet”. Ai do t’u flasë brezave të ardhshëm për një ansambël që, larg atdheut, nuk reshti së punuari për gjuhën, kulturën dhe identitetin shqiptar. Vizita në “Vatër” nuk ishte vetëm një ndalesë në një udhëtim. Ishte një takim me historinë, me rrënjët dhe me ndërgjegjen kombëtare. Ishte një ditë që do të mbetet gjatë në kujtesën e pjesëmarrësve dhe një kapitull i ri në historinë e Ansamblit “Trojet”.
Kur “Dielli” dhe “Trojet” u bashkuan nën të njëjtën çati, nuk u takuan vetëm dy botime. U takuan dy kohë, dy breza dhe i njëjti ideal shqiptar. Pikërisht ky ideal e ka mbajtur të gjallë “Vatrën” për më shumë se një shekull dhe do të vazhdojë të ndriçojë rrugën e shqiptarëve kudo që jetojnë.
