Bernë – Plakja e popullsisë zvicerane po reflektohet gjithnjë e më shumë edhe në proceset demokratike të vendit. Sipas një studimi të publikuar nga think tank-u liberal Avenir Suisse, gjysma e qytetarëve që marrin pjesë në votimet popullore janë mbi moshën 60-vjeçare. Ky realitet po ngre pyetje të rëndësishme mbi përfaqësimin e brezave të rinj dhe balancën e interesave në demokracinë zvicerane, transmeton 20min.ch. Studimi tregon se qytetarët e moshuar ushtrojnë të drejtën e tyre të votës pothuajse dy herë më shpesh sesa të rinjtë. Ndërsa grupmosha 25 deri në 39 vjeç arrin një pjesëmarrje mesatare prej rreth 30 për qind në votime, shkalla më e lartë e pjesëmarrjes regjistrohet tek burrat 75 deri në 79 vjeç dhe gratë 70 deri në 74 vjeç, ku më shumë se 60 për qind marrin pjesë rregullisht në vendimmarrje.
Ndikimi i moshës në rezultatet politike
Sipas autorit të studimit, Lukas Rühli, struktura aktuale e votuesve ka ndikim të drejtpërdrejtë në rezultatet e referendumeve dhe iniciativave popullore.
“Kur mosha mesatare e votuesve aktivë është rreth 60 vjeç, nuk është për t’u habitur që iniciativa si pensioni i 13-të i AVS-së gjen mbështetje shumicë,” argumenton ai. Sipas tij, pesha politike po zhvendoset gradualisht drejt preferencave të brezave më të moshuar. Për krahasim, mosha mesatare e të gjithë qytetarëve me të drejtë vote është 53.5 vjeç, ndërsa nëse llogariten edhe fëmijët dhe të huajt pa të drejtë vote, mosha mesatare e popullsisë zvicerane bie në vetëm 43 vjeç.
A mund të ndryshohet kjo situatë?
Studimi analizon disa masa që mund të ndihmojnë në uljen e moshës mesatare të votuesve dhe në rritjen e peshës së brezave të rinj në vendimmarrje. Megjithatë, përfundimet nuk janë veçanërisht optimiste.
Ulja e moshës së votës në 16 vjeç
Një nga propozimet më të diskutuara vitet e fundit është dhënia e të drejtës së votës për të rinjtë 16 dhe 17 vjeç. Megjithatë, sipas studimit, një masë e tillë do të ulte moshën mesatare të votuesve me më pak se gjysmë viti. Arsyeja është e thjeshtë: dhënia e së drejtës së votës nuk garanton automatikisht pjesëmarrje më të lartë. Përvoja tregon se të rinjtë janë grupi më pak aktiv në proceset demokratike.
E drejta e votës për të huajt
Një tjetër alternativë është zgjerimi i të drejtës së votës për banorët e huaj. Megjithatë, studiuesit vlerësojnë se edhe kjo masë do të kishte efekt të kufizuar, pasi pjesëmarrja e tyre pritet të jetë më e ulët se ajo e shtetasve zviceranë. Për më tepër, sipas analizës, ata që do të merrnin pjesë më shumë në votime do të ishin pikërisht personat që planifikojnë të natyralizohen së shpejti, duke kufizuar ndikimin real në strukturën e votuesve.
Votimi i detyrueshëm
Një nga masat që do të kishte ndikim më të madh është votimi i detyrueshëm, i cili aktualisht ekziston vetëm në kantonin e Schaffhausenit. Sipas studimit, detyrimi për të votuar mund të rriste ndjeshëm pjesëmarrjen e të rinjve, pasi ata janë më të ndjeshëm ndaj gjobave apo sanksioneve financiare për mosvotim. Megjithatë, nga perspektiva liberale, kjo zgjidhje konsiderohet problematike, pasi votimi shihet si një e drejtë qytetare dhe jo si një detyrim.
Edukimi politik
Forcimi i edukimit politik në shkolla konsiderohet një masë pothuajse e pakontestueshme. Megjithatë, edhe këtu pritshmëritë janë modeste. Sipas përllogaritjeve të studimit, edhe nëse pjesëmarrja e qytetarëve nën 35 vjeç do të rritej me një të tretën, mosha mesatare e votuesve do të ulej vetëm me rreth 1.25 vjet. Autorët e studimit theksojnë se arritja e një rritjeje të tillë do të kërkonte përpjekje të jashtëzakonshme dhe rezultate afatgjata.
E drejta e votës për fëmijët përmes prindërve
Një ide më e pazakontë është e ashtuquajtura “vota e fëmijëve”, ku prindërit do të votonin në emër të fëmijëve të tyre të mitur.
Sipas studimit, kjo do të ishte masa me efektin më të madh, duke ulur moshën mesatare të votuesve me rreth 4.7 vjet. Megjithatë, modeli ngre pyetje serioze demokratike dhe praktike, pasi shtrohet dilema nëse prindërit mund të përfaqësojnë vërtet interesat e fëmijëve të tyre në vendimmarrje politike.
Pesha e ndryshme e votës sipas moshës
Teorikisht, mund të imagjinohej një sistem ku votat e të rinjve do të kishin më shumë peshë se ato të qytetarëve më të moshuar. Por studimi e hedh poshtë qartë këtë ide.
“Largimi nga parimi një person – një votë është vështirë i pranueshëm në një demokraci moderne”, thuhet në analizë.
Debati për moshën e pensionimit
Në përputhje me qëndrimet e saj tradicionale, Avenir Suisse e konsideron rritjen e moshës së pensionimit si një nga alternativat më interesante. Edhe pse kjo nuk do të ulte moshën mesatare të votuesve, do të bënte që qytetarët të qëndronin më gjatë në tregun e punës dhe, rrjedhimisht, të votonin më gjatë nga perspektiva e një personi aktiv ekonomikisht dhe jo si pensionist. Sipas studimit, kjo mund të ndikojë edhe në votimet e ardhshme për reformën e pensioneve. Një pjesë e madhe e gjeneratës së “baby boomers” tashmë është pensionuar dhe do të përfitonte nga një sistem më i qëndrueshëm financiarisht, ndërsa ata që janë pranë pensionimit do të preken relativisht pak nga ndryshimet eventuale.
Një sfidë për demokracinë e së ardhmes
Studimi i Avenir Suisse nuk e konsideron domosdoshmërisht problem faktin që votuesit janë më të moshuar. Megjithatë, ai paralajmëron se plakja e vazhdueshme e elektoratit mund të ndikojë në prioritetet politike dhe në mënyrën se si shpërndahen burimet publike ndërmjet brezave. Debati mbi përfaqësimin e të rinjve në demokraci pritet të vazhdojë edhe në vitet e ardhshme, veçanërisht në një kohë kur ndryshimet demografike po transformojnë shoqëritë evropiane. Për momentin, megjithatë, studimi arrin në një përfundim të qartë: nuk ekziston një zgjidhje e thjeshtë që mund ta bëjë elektoratin zviceran dukshëm më të ri, transmeton 20min.ch, përcjell helveticALForum.ch.
