Në historinë e popullit shqiptar, çështja e ruajtjes së identitetit kombëtar, gjuhës dhe trashëgimisë kulturore përbën një nga shtyllat themelore të mbijetesës historike dhe shpirtërore të kombit. Shqiptarët, si një ndër popujt më të lashtë të Ballkanit, kanë kaluar nëpër periudha të gjata sfidash historike, pushtimesh dhe ndarjesh territoriale, por kanë arritur të ruajnë vazhdimësinë e tyre kombëtare falë gjuhës, familjes, traditës dhe vetëdijes së fortë historike.
Në kohën moderne, diaspora shqiptare është shndërruar në një faktor të rëndësishëm të jetës kombëtare, duke përfaqësuar jo vetëm një komunitet të shpërndarë në botë, por një potencial të fuqishëm kulturor, shoqëror dhe kombëtar. Në këtë kuadër, Federata Pan-Shqiptare “Vatra” dhe gazeta e saj historike “Dielli” mbeten institucione me rëndësi të veçantë në ruajtjen e identitetit shqiptar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe më gjerë, duke kontribuar në mënyrë të vazhdueshme në mbrojtjen e interesave kombëtare dhe në forcimin e unitetit të shqiptarëve kudo që ndodhen.
Një rol të veçantë në këtë proces luan edhe Kisha Katolike Shqiptare “Zoja e Shkodrës” në New York, nën udhëheqjen e Dom Pjetër Popajt dhe bashkëpunëtorëve të tij, e cila është shndërruar në një vatër të rëndësishme shpirtërore, kulturore dhe kombëtare të diasporës shqiptare. Kjo qendër ka krijuar një hapësirë unifikuese për shqiptarët pa dallim feje, krahine apo bindjeje politike, duke ruajtur dhe forcuar lidhjet ndërshqiptare në mërgim.
Në këtë kuadër, pikniku i madh kombëtar i organizuar në New York përfaqëson një nga manifestimet më të rëndësishme të bashkimit të diasporës shqiptare. Në këtë ngjarje marrin pjesë mijëra shqiptarë, rreth gjashtë deri në shtatë mijë pjesëmarrës, të ardhur nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi, Plava dhe Gucia, Ulqini, Kraja, Tuzi, Malësia e Madhe, Çamëria, trevat arbëreshe dhe nga diaspora shqiptare në Evropë dhe Amerikë.
Ky tubim madhështor përbën një dëshmi të gjallë të unitetit kombëtar shqiptar, ku pjesëmarrësit, pa dallim feje – katolikë, myslimanë dhe ortodoksë – bashkohen nën flamurin kuqezi, duke shprehur një identitet të përbashkët historik dhe kulturor. Ky bashkim shpirtëror dhe kombëtar dëshmon se ndarjet fetare apo krahinore nuk e cenojnë thelbin e identitetit shqiptar, i cili mbetet unik dhe i pandashëm.
Gjatë këtij manifestimi zhvillohen aktivitete të shumta kulturore dhe artistike, të cilat përfshijnë prezantimin e ushqimeve tradicionale shqiptare nga të gjitha trevat, interpretimin e këngëve dhe valleve popullore, si dhe pjesëmarrjen e artistëve dhe grupeve folklorike shqiptare. Veshjet tradicionale kombëtare dhe programet artistike krijojnë një atmosferë të veçantë që pasqyron pasurinë e trashëgimisë shpirtërore shqiptare.
Një dimension i rëndësishëm i këtij pikniku është roli i tij edukativ dhe kombëtar, veçanërisht për brezat e rinj të lindur dhe të rritur në diasporë. Ky manifestim shërben si një shkollë e gjallë e identitetit kombëtar, ku fëmijët dhe të rinjtë njihen me gjuhën shqipe, historinë, traditat dhe vlerat e të parëve të tyre. Në këtë mënyrë, ruajtja e gjuhës dhe kulturës shqiptare bëhet një proces i natyrshëm dhe i domosdoshëm për vazhdimësinë e identitetit kombëtar.
Historia e shqiptarëve dëshmon se mbijetesa e kombit ka qenë e lidhur ngushtë me ruajtjen e gjuhës, familjes dhe vetëdijes kombëtare. Pavarësisht sfidave dhe ndikimeve historike të ndryshme, shqiptarët kanë arritur të ruajnë identitetin e tyre përmes përkushtimit ndaj traditës dhe ndjenjës së përkatësisë kombëtare. Sot, në kushtet e globalizimit dhe emigracionit, kjo detyrë merr një rëndësi edhe më të madhe.
Në këtë kontekst, diaspora shqiptare përfaqëson një pjesë të pandashme të kombit shqiptar, e cila kontribuon në ruajtjen dhe afirmimin e identitetit kombëtar në arenën ndërkombëtare. Bashkimi i shqiptarëve në aktivitete të tilla madhore përbën një dëshmi të gjallë të qëndrueshmërisë së identitetit shqiptar dhe të dashurisë për atdheun.
Në përmbyllje, shqiptarët kudo që jetojnë mbeten një komb i vetëm, me një gjuhë, një flamur dhe një histori të përbashkët. Bashkimi i tyre në diasporë, i mbështetur nga institucione si “Vatra”, gazeta “Dielli” dhe Kisha Katolike Shqiptare “Zoja e Shkodrës”, përfaqëson një mision historik që garanton vazhdimësinë e identitetit kombëtar shqiptar dhe forcimin e vetëdijes kombëtare për brezat që do të vijnë. /GD
Gjon F. Ivezaj
Foto: Arkiv
