Nga Prof.Dr.Fejzulla BERISHA
Në rrafshin e analizës strategjike dhe diplomatike, fjalia “Në SHBA riafirmohet mbështetja për Kosovën në NATO – dështon kushtëzimi i Greqisë për mosnjohje” reflekton një realitet të qartë të funksionimit të brendshëm të Aleancës Veriatlantike, ku hierarkia e ndikimit, konsensusi politik dhe logjika e sigurisë kolektive ndërthuren në mënyrë të pandashme.
Në këtë arkitekturë, Shtetet e Bashkuara të Amerikës përfaqësojnë promotorin kryesor, lokomotivën strategjike dhe boshtin udhëheqës të NATO-s. Që nga themelimi i Aleancës, SHBA ka qenë faktori përcaktues i drejtimit të saj gjeopolitik, i zgjerimit të saj dhe i definimit të interesave të sigurisë euroatlantike. Prandaj, çdo riafirmim amerikan për një shtet aspirant, si Republika e Kosovës, nuk është deklaratë protokollare, por sinjal strategjik që orienton qëndrimin e të gjithë sistemit të Aleancës.
Pas këtij boshti udhëheqës, rreshtohen aleatët kryesorë të NATO-s, të cilët në mënyrë të koordinuar kontribuojnë në ndërtimin e konsensusit kolektiv. Ky proces përfshin shtete me peshë të madhe politike dhe ushtarake në Evropë, të cilat, edhe kur kanë nuanca të ndryshme në qasje, në fund harmonizojnë qëndrimet e tyre me linjën strategjike të Aleancës, veçanërisht kur ajo artikulohet qartë nga SHBA.
Në këtë kontekst, shtetet që nuk e kanë njohur pavarësinë e Kosovës – si Greqia dhe disa vende të tjera anëtare – mbajnë një qasje të kujdesshme diplomatike, e cila shpesh shfaqet në formë të rezervave politike ose tentativave për kushtëzim të procesit të integrimit me çështjen e statusit. Këto qëndrime burojnë nga nevoja për të ruajtur koherencën e politikës së tyre të brendshme dhe nga shmangia e krijimit të precedentëve në të drejtën ndërkombëtare.
Megjithatë, në praktikën funksionale të NATO-s, këto qëndrime nuk arrijnë të prodhojnë efekt bllokues mbi orientimin strategjik të Aleancës. Kjo për arsye se NATO nuk funksionon mbi bazën e dominimit të qëndrimeve individuale, por mbi bazën e konsensusit të ndërtuar rreth interesave të përbashkëta të sigurisë, ku roli i SHBA-së mbetet përcaktues.
Kur thuhet se “dështon kushtëzimi”, nënkuptohet pikërisht fakti se:përpjekjet për të lidhur procesin e integrimit të Kosovës me mosnjohjen e saj nuk kanë arritur të ndryshojnë drejtimin strategjik të Aleancës;çështja e Kosovës po trajtohet gjithnjë e më shumë në dimensionin e sigurisë dhe stabilitetit rajonal, jo vetëm në prizmin juridik të statusit;dhe se orientimi i përgjithshëm i NATO-s mbetet i pandryshuar në mbështetje të zgjerimit dhe stabilizimit të Ballkanit Perëndimor.
Në plan krahasues ndërkombëtar, kjo logjikë nuk është e panjohur. Në proceset e zgjerimit të NATO-s në Evropën Qendrore dhe Lindore, janë evidentuar raste ku shtete të veçanta anëtare kanë shfaqur rezerva politike, por drejtimi strategjik i Aleancës është përcaktuar nga qendra e saj politike dhe ushtarake – Shtetet e Bashkuara të Amerikës – në koordinim me aleatët kryesorë evropianë. Me kalimin e kohës, këto rezerva janë integruar në konsensusin përfundimtar.
Në këtë kuadër, Kosova pozicionohet si një partner strategjik i NATO-s dhe një faktor i rëndësishëm stabiliteti në Ballkanin Perëndimor. Riafirmimi amerikan e forcon këtë pozicionim, duke e vendosur Kosovën në orbitën e proceseve të avancuara të bashkëpunimit euroatlantik dhe duke e mbajtur të hapur perspektivën e saj afatgjatë në strukturat e Aleancës.
Në përmbledhje, ky zhvillim pasqyron një realitet të konsoliduar diplomatik: SHBA mbetet lokomotiva e NATO-s dhe garantuesi kryesor i drejtimit të saj strategjik, aleatët rreshtohen rreth këtij boshti udhëheqës, ndërsa politikat e kushtëzimit nga shtetet mosnjohëse nuk arrijnë të ndryshojnë orientimin themelor të Aleancës ndaj Kosovës dhe stabilitetit të Ballkanit Perëndimor. /GD
