Prof. Dr. Xhavit LIPAJ, Zvicër / Ekspert i Kujdesit për të Moshuarit dhe Demencën
“The miracle that saves the world, the realm of human affairs, from its normal ruin is ultimately the fact of natality, the birth of new human beings.”
Hannah Arendt
Mrekullia që e shpëton botën nga rrënimi i saj i zakonshëm është lindja, ardhja në jetë e qenieve të reja njerëzore.
Në historinë e çdo shoqërie ekzistojnë individë që përmes përkushtimit profesional dhe integritetit njerëzor lënë gjurmë të qëndrueshme në jetën e komunitetit të tyre. Këto gjurmë nuk maten vetëm me vite kalendarike apo me tituj profesionalë, por me ndikimin që ato kanë në jetën e të tjerëve dhe në kujtesën kolektive të një shoqërie. Libri “Tri Dekada Institucion, Katër Dek- ada Mision: Një jetë e Dr. Dërgut Aliut” është një përpjekje për të dokumentuar pikërisht një rrugëtim të tillë, një rrugëtim që ndërthur historinë personale të një mjeku me historinë e një in- stitucioni dhe me historinë e mijëra familjeve që kanë përjetuar momentin më të rëndësishëm të jetës së tyre: ardhjen në jetë të një fëmije. Në një perspektivë antropologjike dhe filozofike, lindja e një fëmije përfaqëson fillimin e një historie të re njerëzore. Filozofja Hannah Arendt e ka përshkruar këtë moment përmes konceptit të “natal- ity”, duke theksuar se çdo lindje është një fillim i ri në historinë e njerëzimit. Çdo fëmijë që vjen në këtë botë është një mundësi e re për veprim, për përvojë dhe për ndërtimin e një historie të re njerëzore. Në këtë kuptim, profesioni i obstetër, gjinekologut ka një dimen- sion të veçantë në sistemin shëndetësor dhe në vetë strukturën e shoqërisë. Ai lidhet drejtpërdrejt me momentin themelor të ekzistencës njerëzore, fillimin e jetës. Çdo lindje është një proces biologjik, por njëkohësisht edhe një ngjarje sociale, kulturore dhe emocionale që prek thellë strukturën e familjes dhe të komunitetit.
Rrugëtimi profesional i Dr. Dërgut Aliut përfaqëson një shembull të jashtëzakonshëm të këtij përkushtimi ndaj jetës.
Për më shumë se katër dekada ai ka qenë dëshmitar dhe pjesëmarrës në mijëra momente të shenjta, momente kur një jetë e re vjen në këtë botë. Mbi njëzet mijë lindje nuk janë vetëm një arritje statistikore në kuptimin mjekësor; ato përfaqësojnë histori familjare, emocione njerëzore dhe besimin që mijëra prindër kanë vendosur në profesionalizmin dhe përkushtimin e tij. kontekst, ky libër nuk është thjesht një biografi profesionale. Ai është një dëshmi e një misioni njerëzor që shtrihet përtej dimen- sionit individual të një karriere. Historia e Dr. Aliut është historia e një njeriu që e ka jetuar profesionin e mjekut si një thirrje morale Në këtë dhe etike.
Në një epokë të karakterizuar nga zhvillime të shpejta teknologjike në mjekësi dhe nga rritja e kompleksitetit të sistemeve shëndetësore, ekziston gjithmonë rreziku që profesioni i mjekut të reduktohet në dimensionin e tij teknik. Megjithatë, historia e mjekësisë dhe përvoja e profesionistëve të përkushtuar na kujton se thelbi i këtij profesioni mbetet marrëdhënia njerëzore midis mjekut dhe pacientit, një marrëdhënie e ndërtuar mbi besimin, përgjegjësinë dhe humanizmin.
Në këtë perspektivë, rrugëtimi profesional i Dr. Aliut përfaqëson një model të profesionit të mjekut në dimens- ionin e tij më të plotë: si ekspertizë shkencore, si përgjegjësi etike dhe si shërbim ndaj komunitetit.
Rruga që e çoi drejt këtij misioni nuk ka qenë e lehtë. Si shumë profesionistë të gjeneratës së tij, Dr. Aliu ka kaluar nëpër periudha të vështira historike dhe politike, ku profesioni i mjekut është ushtruar në rrethana të ndërlikuara dhe shpesh të pasigurta. Megjithatë, pikërisht në këto rrethana formohen karakteret profesionale që ndërtojnë institucione dhe krijojnë tradita të qëndrueshme. Themelimi i Spitalit “Lindja” përbën një moment kyç në këtë rru- gëtim. Institucionet shëndetësore nuk janë vetëm struktura fizike apo organizative; ato janë projekte morale dhe sociale që ndërto- hen mbi vizionin dhe përkushtimin e njerëzve që i themelojnë.
Në këtë kuptim, Spitali “Lindja” përfaqëson më shumë se një institucion mjekësor. Ai është një hapësirë ku shkenca mjekësore, humanizmi dhe përgjegjësia profesionale bashk- ohen për të krijuar një ambient të sigurt për ardhjen në jetë të mijëra fëmijëve.
Në mënyrë simbolike, historia e këtij institucioni është historia e mijëra fillimeve të reja. Çdo lindje është një histori e re që fillon dhe një kapitull i ri në historinë e kujtesës njerëzore. Kjo na çon në një reflektim më të gjerë mbi ciklin e jetës njerëzore. Në mjekësi, jeta nuk kuptohet vetëm si momenti i lindjes apo si periudha e zhvillimit biologjik. Jeta është një proces kompleks që përfshin të gjitha fazat e ekzistencës njerëzore: lindjen, zhvillimin, maturimin, pleqërinë dhe, në disa raste, sfidat e sëmundjeve që prekin kujtesën dhe identitetin e njeriut. Në shoqëritë moderne, një nga sfidat më të mëdha të sistemit shëndetësor është plakja e popullsisë dhe rritja e prevalencës së sëmundjeve neurodegenerative, veçanërisht demenca. Demenca nuk është vetëm një sëmundje neurologjike; ajo përfa- qëson një sfidë të thellë ekzistenciale dhe shoqërore, sepse prek një nga dimensionet më themelore të identitetit njerëzor, kujtesën.
Nëse lindja përfaqëson fillimin e historisë së një njeriu, kujtesa përfaqëson vazhdimësinë e saj. Kujtesa është ajo që i jep kuptim përvojës njerëzore dhe që lidh individin me familjen, komunitetin dhe historinë.
Në këtë kuptim, ekziston një lidhje simbolike dhe filozofike midis fillimit të jetës dhe sfidave të pleqërisë. Një mjek që ndihmon në lindjen e jetës kontribuon në fillimin e një historie të re njerëzore. Ndërsa kujdesi ndaj të moshuarve dhe ndaj personave që jetojnë me demencë është një përpjekje për të ruajtur dinjitetin dhe iden- titetin e kësaj historie.
Ky cikël i jetës, nga lindja deri tek pleqëria, është një nga di- mensionet më të thella të reflektimit mbi profesionin e mjekut.
Në këtë kuptim, kontributi i Dr. Aliut nuk mund të interpretohet vetëm si kontribut në lindjen e jetës. Ai është gjithashtu një kontribut në vazhdimësinë e jetës dhe në historinë e komunitetit. Çdo fëmijë i lindur është një histori e re, një kujtesë e ardhshme dhe një pjesë e trashëgimisë së një shoqërie.
Një dimension tjetër i rëndësishëm që del në pah në këtë libër është roli i familjes në ndërtimin e një karriere profesionale dhe institucionale. Asnjë mision i madh nuk realizohet në izolim. Përkrahja e bashkëshortes, familjes dhe bashkëpunëtorëve ka qenë një faktor thelbësor në këtë rrugëtim.
Libri që lexuesi ka në duar nuk është një studim akademik në kuptimin klasik të fjalës, por ai mbart një vlerë të rëndësishme dokumentare dhe reflektuese.
Ai ofron një pasqyrë të një periudhe historike dhe të një rrugëtimi profesional që meriton të ruhet dhe të transmetohet tek brezat e
ardhshëm. Në fund të këtij reflektimi mund të thuhet se profesioni i mjekut nuk është vetëm një profesion teknik, por një pjesëmarrje e drejtpërdrejtë në vetë ciklin e jetës njerëzore.
Disa mjekë kujdesen për trupin, disa për sëmundjen, disa për dhimbjen, por ka edhe nga ata që qëndrojnë pikërisht në momen- tin kur jeta fillon. Një obstetër është dëshmitar i fillimit të historisë së çdo njeriu. Ai është aty në momentin kur një rrahje e re zemre hyn në këtë botë dhe kur një familje fillon kapitullin më të rëndësishëm të jetës së saj. Me kalimin e viteve, këto jetë rriten, ndërtojnë kujtime, krijojnë familje dhe bëhen pjesë e historisë së shoqërisë. Dhe një ditë, në fazën e pleqërisë, disa prej këtyre jetëve përballen me sfidën e humbjes së kujtesës përmes sëmundjeve si demenca, një kujtesë që zbehet, por një jetë që mbetet e çmuar dhe e denjë për re- spekt. Kështu cikli i jetës na rikujton se çdo njeri fillon si një foshnjë në duart e një mjeku dhe përfundon si një histori në kujtesën e njerëzimit.
Në këtë kuptim, rrugëtimi i Dr. Dërgut Aliut nuk është vetëm historia e një mjeku dhe e një institucioni, por historia e një misioni që lidhet me vetë fillimin e jetës dhe me vazhdimësinë e Doktor, të uroj shëndet dhe jetë të gjatë. Kam lexuar edhe biografinë tënde; është një biografi shumë e pasur që do t’u shërbejë edhe gjeneratave të reja, sidomos atyre që do të merren me mjekësi. Ndërsa ty, PhD. Dashnim Hebibi, miku im, më binde se je njohës edhe i fushës së mjekësisë. Më vjen shumë mirë që e çove deri në fund këtë punë, madje me sukses, duke përmbledhur një libër shumë të rëndësishëm ku shohim histori, por edhe këshilla të ndryshme nga përvoja e madhe e doktorit.Libri është i veçantë dhe kushdo që e lexon mund të këshillohet nga të dhënat që janë pasqyruar në të, si në fushën e mjekësisë, ashtu edhe përmes fotove, biografisë së doktorit dhe intervistave. Të gjitha këto japin një dëshmi të sigurt se doktor Dërgut Aliu do të jetojë përjetësisht në kujtesën e njerëzve.
Të përgëzoj, miku im Dashnim, për këtë punë të madhe që paske bërë. Lexuesve u uroj ta lexojnë me zemër këtë libër, sepse aty janë jo më pak se 1500 zëra të fëmijëve që kanë lindur dhe 3000 prindër që janë gëzuar. Sa i mrekullueshëm je, doktor!
Materialet e përzgjedhura në këtë libër do të shërbejnë për- jetësisht dhe do të mbeten një dëshmi e çmuar e punës dhe përkushtimit të doktorit. Ky libër le t’u shërbejë të gjithë veprimta- rëve edhe në fusha të ndryshme, sepse gjërat duhet të doku- mentohen. Një ditë ne nuk do të jemi më këtu, por mësimet tona nga përvoja do të mbeten përjetë si udhëzim për ata që vijnë pas nesh. Krenarë me ty, Dr. Dërgut Aliu, edhe në këndin kombëtar e human. Pa qenë një personalitet i kompletuar, nuk do të ishte i mundur ky sukses. Urime!
Në fillim të jetës është një rrahje zemre,
Në fund mbetet një kujtim i butë në kohë.
Edhe kur kujtesa zbehet në pleqëri,
Jeta vazhdon në dritën që kemi sjellë në botë.
Prof. Dr. Xhavit Lipaj
Healthcare & Management
Andermatt, Zvicër, Mars 2026
