Shqipëria renditet ndër vendet europiane ku kostoja përbën një nga pengesat kryesore për marrjen e kujdesit shëndetësor. Të dhënat e Eurostat tregojnë se në vitin 2024, 8% e popullsisë 16 vjeç e lart deklaroi se nuk kishte kryer një ekzaminim mjekësor të nevojshëm, pasi shërbimi ishte shumë i shtrenjtë.
Kostoja e kujdesit shëndetësor vijon të jetë një problem i rëndësishëm për qytetarët shqiptarë. Sipas të dhënave më të fundit të disponueshme nga Eurostat, Shqipëria renditet ndër vendet europiane ku pamundësia financiare për të përballuar një ekzaminim mjekësor shfaqet në nivele të larta.
Në vitin 2024, 8% e shqiptarëve mbi 16 vjeç raportuan se nuk kishin kryer një ekzaminim të nevojshëm për shkak të kostos. Në të dhënat e vitit 2025, vetëm Greqia regjistron një nivel më të lartë, me 8.8%.
Në Bashkimin Europian, ndërkohë, mesatarja ishte vetëm 1%, duke evidentuar një diferencë të konsiderueshme me Shqipërinë.
Pas Greqisë dhe Shqipërisë, përqindjet bien ndjeshëm. Në vitin 2025, pamundësia për të përballuar financiarisht ekzaminimin prekte 2.5% të popullsisë në Letoni, 2% në Rumani, 1.9% në Francë dhe 1.6% në Itali.
Kostoja, pengesa kryesore
Në Shqipëri, kostoja nuk është e vetmja pengesë që i mban qytetarët larg shërbimeve shëndetësore, por mbetet ndër arsyet kryesore.
Në vitin 2024, 1.5% e popullsisë deklaroi se nuk e kishte kryer ekzaminimin për shkak të listave të pritjes, ndërsa 0.2% për shkak se shërbimi shëndetësor ndodhej shumë larg.
Të marra së bashku, këto tri pengesa – kostoja, pritja dhe largësia – prekën rreth 9.8% të popullsisë shqiptare.
Në Bashkimin Europian, për vitin 2025, vetëm 1% e qytetarëve raportuan koston si pengesë. Listat e pritjes përbënin një pengesë për 1.2%, ndërsa largësia nga shërbimi për vetëm 0.1%. Në total, këto tri arsye prekën 2.4% të popullsisë së BE-së.
Mungesa e kohës dhe pritja për përmirësim
Pengesat për marrjen e kujdesit shëndetësor në Shqipëri nuk lidhen vetëm me çmimin apo funksionimin e shërbimeve.
Sipas Eurostat, 2% e popullsisë shqiptare në vitin 2024 deklaroi se nuk e kishte kryer ekzaminimin, pasi kishte preferuar të priste për të parë nëse problemi shëndetësor do të përmirësohej vetë.
Një tjetër faktor ishte mungesa e kohës. Rreth 1.8% e popullsisë deklaroi se nuk kishte pasur kohë për të kryer ekzaminimin, nga 1.6% në vitin 2023 dhe 1.5% në vitin 2022.
Ndërkohë, 0.2% e të anketuarve përmendën frikën nga mjeku, spitali, ekzaminimi ose trajtimi, ndërsa 0.1% deklaruan se nuk njihnin një mjek apo specialist të përshtatshëm. Rreth 1% përmendi arsye të tjera.
Në total, duke përfshirë të gjitha arsyet e analizuara nga Eurostat, 14.9% e shqiptarëve mbi 16 vjeç raportuan në vitin 2024 një nevojë të paplotësuar për ekzaminim mjekësor, ndërsa 85.1% deklaruan se nuk kishin pasur nevoja të tilla.
Shqipëria mbi vendet e rajonit për pengesën financiare
Problematika bëhet edhe më e dukshme kur Shqipëria krahasohet me vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor.
Në Serbi, sipas të dhënave për vitin 2025, vetëm 1.1% e popullsisë deklaroi se ekzaminimi mjekësor ishte shumë i shtrenjtë.
Në Maqedoninë e Veriut, të dhënat e fundit të disponueshme, për vitin 2024, tregojnë një nivel prej 1.2%, ndërsa në Malin e Zi kjo shifër ishte vetëm 0.3%.
Në Bosnjë-Hercegovinë, të dhënat e vitit 2023 tregojnë se 0.4% e popullsisë raportoi koston si pengesë.
Për Kosovën, në serinë e të dhënave të përdorur në këtë krahasim, nuk ka të dhëna të disponueshme.
Shpenzimet për shëndetësinë dhe barra mbi familjet
Niveli i lartë i qytetarëve që nuk marrin ekzaminimet e nevojshme për shkak të kostos lidhet edhe me nivelin relativisht të ulët të shpenzimeve për shëndetësinë dhe me peshën e lartë të pagesave që kryhen drejtpërdrejt nga familjet.
Të dhënat e Eurostat tregojnë se konsumi individual për shëndetësinë në Shqipëri ishte 662 euro për banor në vitin 2025, ndërsa mesatarja e Bashkimit Europian ishte 3,675 euro.
Edhe pasi merren parasysh diferencat e çmimeve ndërmjet vendeve, konsumi real i mallrave dhe shërbimeve shëndetësore në Shqipëri arrinte vetëm rreth 40% të mesatares europiane.
Një tjetër tregues i rëndësishëm është pesha e pagesave direkte nga xhepi. Sipas të dhënave të Bankës Botërore, në vitin 2023 48.27% e shpenzimeve korrente për shëndetësinë në Shqipëri paguheshin drejtpërdrejt nga familjet, niveli më i lartë në Europë.
Në Bashkimin Europian, pagesat nga xhepi përbënin mesatarisht 14.9% të shpenzimeve shëndetësore.
Ndërkohë, burimet publike vendase financonin rreth 49.6% të shpenzimeve korrente për shëndetësinë në Shqipëri, ndërsa në BE skemat qeveritare dhe ato të sigurimit të detyrueshëm mbulonin së bashku rreth 80.6% të faturës.
Një barrë që reflektohet te qytetarët
Shifrat tregojnë se për një pjesë të konsiderueshme të shqiptarëve, marrja e kujdesit shëndetësor nuk varet vetëm nga nevoja mjekësore, por edhe nga mundësia për ta përballuar financiarisht atë.
Kostoja e lartë e shërbimeve, pagesat direkte nga familjet dhe niveli më i ulët i shpenzimeve për shëndetësinë krahasuar me mesataren europiane paraqesin një tablo ku barrën financiare të kujdesit shëndetësor e mbajnë në një masë të konsiderueshme vetë qytetarët.
Të dhënat e Eurostat evidentojnë gjithashtu se, përtej kostos, ekzistojnë edhe pengesa të tjera, si listat e pritjes, mungesa e kohës, largësia nga shërbimet dhe faktorë të lidhur me perceptimin apo sjelljen e pacientëve./ Burimi: Eurostat, Banka Botërore / Monitor/BW
