Bernë – Një insekt që deri para pak vitesh ishte i kufizuar kryesisht në rajonet më të ngrohta të Zvicrës, po përhapet me shpejtësi në pjesë të ndryshme të vendit, duke ngritur shqetësime serioze për shëndetin publik dhe ekosistemin. Bëhet fjalë për vemjen e procesionares së lisit (Thaumetopoea processionea), e njohur për qimet e saj helmuese që mund të shkaktojnë reaksione të forta alergjike tek njerëzit dhe kafshët, transmeton 20min.ch. Sipas ekspertëve të Institutit Federal Zviceran për Kërkimin e Pyjeve, Borës dhe Peizazhit (WSL), viti 2026 po rezulton të jetë një nga vitet me përhapjen më të madhe të këtij insekti në historinë e fundit të vendit. Numri i raportimeve për vatra të reja infektimi dhe kërkesat për këshilla profesionale janë rritur ndjeshëm krahasuar me vitet e mëparshme.
Përhapje në disa kantone
Rastet e pranisë së vemjes janë raportuar në kantonet e Bernës, Cyrihut, Friburgut dhe Schaffhausenit. Në qytetin e Bülachut në kantonin e Cyrihut, autoritetet janë detyruar të marrin masa mbrojtëse në zonat publike, ndërsa raste të ngjashme janë raportuar edhe në Münsingen të Bernës dhe në Schmitten të Friburgut. Situata më shqetësuese paraqitet në kantonin Schaffhausen, ku pyje të tëra në komunat Gächlingen, Siblingen dhe Löhningen janë prekur nga infektimi. Ekspertët theksojnë se bëhet fjalë për një fenomen të paprecedentë në shkallë kombëtare, pasi deri më tani infestimet e tilla janë kufizuar kryesisht në disa pemë individuale në parqe apo zona urbane.
“Një infektim i kësaj përmase në pyje është një fenomen i ri për Zvicrën”, kanë deklaruar autoritetet pyjore të Schaffhausenit, duke pranuar se për momentin nuk ekzistojnë mundësi teknike efektive për ta luftuar përhapjen në shkallë të gjerë.
Rrezik serioz për shëndetin
Rreziku kryesor lidhet me qimet mikroskopike helmuese që mbulojnë trupin e vemjes. Kontakti me to mund të shkaktojë irritime të forta të lëkurës, kruarje intensive, skuqje të dhimbshme, puçrra dhe reaksione alergjike që mund të zgjasin deri në dy javë. Mjekët e quajnë këtë gjendje “dermatit nga vemja”, ndërsa në raste më të rënda mund të paraqiten probleme në frymëmarrje dhe reaksione alergjike serioze që kërkojnë trajtim urgjent mjekësor. Ekspertët paralajmërojnë se nuk është e nevojshme të preken drejtpërdrejt vemjet për t’u ekspozuar ndaj rrezikut. Një erë e lehtë mund të shpërndajë qimet helmuese qindra metra larg vendit ku ndodhen insektet, duke rritur ndjeshëm zonën e rrezikut. Edhe kafshët shtëpiake, veçanërisht qentë, mund të pësojnë pasoja serioze nëse bien në kontakt me këto qime.
Ndryshimet klimatike mes shkaqeve kryesore
Sipas studiuesve, procesionarja e lisit është një specie vendase, por deri në fund të shekullit të kaluar ajo gjendej kryesisht në rajonin e Liqenit të Gjenevës, në Valais dhe në anën jugore të Alpeve. Megjithatë, gjatë dy dekadave të fundit është vërejtur një zgjerim i vazhdueshëm drejt veriut të vendit. Shkencëtarët besojnë se ndryshimet klimatike dhe rritja e temperaturave mesatare mund të jenë faktorët kryesorë që favorizojnë përhapjen e kësaj specieje. Duke qenë se bëhet fjalë për një insekt që preferon klimën e ngrohtë, kushtet gjithnjë e më të favorshme klimatike po krijojnë mundësi të reja për shumimin dhe mbijetesën e tij në rajone ku më parë ishte pothuajse i panjohur.
Thirrje për kujdes
Autoritetet zvicerane u bëjnë thirrje qytetarëve që të tregojnë kujdes të shtuar gjatë qëndrimit në pyje, parqe dhe zona me lisa. Çdo fole apo grumbull i dyshimtë në trungje dhe degë pemësh duhet të raportohet tek shërbimet pyjore ose autoritetet lokale. Ekspertët këshillojnë që qytetarët të shmangin afrimin pranë pemëve të infektuara, të mos prekin vemjet apo foletë e tyre dhe të lajnë menjëherë rrobat nëse dyshohet për ekspozim ndaj qimeve helmuese. Ndërsa autoritetet presin që aktiviteti i vemjeve të vazhdojë edhe për disa javë të tjera deri në fazën e pupëzimit, specialistët paralajmërojnë se niveli i rrezikut mund të rritet më tej gjatë kësaj periudhe.
Përhapja e procesionares së lisit po konsiderohet si një nga sfidat e reja mjedisore dhe shëndetësore me të cilat po përballet Zvicra, duke dëshmuar edhe një herë ndikimin e ndryshimeve klimatike në ekosistemet natyrore dhe jetën e përditshme të qytetarëve, transmeton 20min.ch, përcjell helveticALForum.ch.
