Bernë – Në Zvicër është hapur zyrtarisht beteja politike për një nga çështjet më të rëndësishme që prek tregun e punës dhe të drejtat e punëmarrësve. Organizatat sindikale dhe partitë e majta kanë nisur mbledhjen e nënshkrimeve për një referendum kundër vendimit të Parlamentit Federal, i cili parashikon që pagat e përcaktuara në kontratat kolektive të punës (GAV) të kenë përparësi ndaj pagave minimale të vendosura nga kantonet ose komunat, edhe në rastet kur këto janë më të ulëta, transmeton 20min.ch. Nëse komiteti referendar arrin të mbledhë 50 mijë nënshkrime të vlefshme brenda 100 ditëve, ligji do t’i nënshtrohet votimit popullor. Duke pasur parasysh mbështetjen e gjerë të sindikatave dhe partive të majta, pritet që referendumi të zhvillohet gjatë vitit të ardhshëm.
Një vendim që ka ndezur debat në të gjithë vendin
Vendimi i Parlamentit u miratua gjatë sesionit veror dhe ka shkaktuar reagime të forta në opinionin publik. Sipas shumicës parlamentare, kontratat kolektive të punës duhet të kenë përparësi ndaj pagave minimale kantonale, pasi ato janë rezultat i negociatave ndërmjet punëdhënësve dhe sindikatave. Mbështetësit e ligjit argumentojnë se një rregull i vetëm në nivel kombëtar do të shmangte dallimet mes kantoneve, do të mbronte autonominë e partnerëve socialë dhe do të ruante fleksibilitetin e tregut të punës. Sipas tyre, pagat minimale të larta mund të rrezikojnë krijimin e vendeve të reja të punës, veçanërisht për të rinjtë dhe ata që hyjnë për herë të parë në tregun e punës. Megjithatë, ky argument nuk ka bindur sindikatat dhe partitë e majta, të cilat e konsiderojnë vendimin një goditje të drejtpërdrejtë ndaj punëtorëve me paga të ulëta.
Sindikatat: “Një ligj që ul pagat”
Në një konferencë për media në Bernë, përfaqësuesit e Federatës Zvicerane të Sindikatave dhe sindikatës Unia e cilësuan vendimin e Parlamentit si “jashtëzakonisht të rrezikshëm”. Presidentja e Unia, Vania Alleva, deklaroi se ndryshimi ligjor nuk prek vetëm punonjësit me paga të ulëta, por rrezikon të ushtrojë presion mbi të gjithë nivelin e pagave në Zvicër. Sipas saj, ekziston rreziku që të shtohen rastet e dumpingut të pagave, ndërsa më të goditurat do të jenë gratë, të cilat përfaqësojnë një pjesë të madhe të punonjësve në sektorët me paga më të ulëta. Alleva theksoi se përvoja ka treguar se vendosja e pagave minimale ka ndikuar drejtpërdrejt në rritjen e pagave të grave dhe në zvogëlimin e pabarazive në tregun e punës.
“Vullneti i qytetarëve nuk mund të anashkalohet”
Bashkëkryetari i Partisë Socialdemokrate, Cédric Wermuth, kujtoi se pagat minimale në kantone si Gjeneva, Bazeli dhe Neuchâtel janë miratuar përmes referendumit nga shumica e qytetarëve. Sipas tij, vendimi i Parlamentit bie ndesh me parimin e federalizmit, të cilin partitë borgjeze e mbrojnë vazhdimisht në programet e tyre politike. Ai akuzoi shumicën parlamentare se po injoron vullnetin demokratik të qytetarëve sa herë që ai bie ndesh me interesat ekonomike të grupeve të fuqishme të biznesit ose të shoqatave profesionale.
Gratë dhe sektorët me paga të ulëta në qendër të debatit
Komiteti referendar argumenton se mijëra punonjës në restorante, pastrim, sallone flokësh, furra buke dhe sektorë të tjerë shërbimi mezi arrijnë të përballojnë jetesën me pagat aktuale. Sipas tyre, ligji i ri praktikisht do të lejojë uljen e pagave në disa sektorë dhe do të dobësojë mbrojtjen që kantonet kanë ndërtuar gjatë viteve për punonjësit me të ardhura të ulëta. Nënkryetarja e Partisë së Gjelbër, Léonore Porchet, ngriti pyetjen nëse është e drejtë që një vendim i marrë nga qytetarët në referendum për vendosjen e një page minimale të mund të anashkalohet më pas nga një ligj federal. Edhe presidenti i Travail.Suisse, Adrian Wüthrich, kritikoi ashpër vendimin duke deklaruar se ai ndëshkon pikërisht njerëzit që punojnë çdo ditë për të siguruar jetesën e familjeve të tyre.
Çfarë ndodh tani?
Komiteti referendar ka tashmë 100 ditë kohë për të mbledhur nënshkrimet e nevojshme. Nëse pragu prej 50 mijë nënshkrimesh arrihet, qytetarët zviceranë do të kenë fjalën e fundit në kutitë e votimit. Referendumi pritet të jetë një nga përballjet më të rëndësishme politike të vitit të ardhshëm, pasi prek drejtpërdrejt çështje të ndjeshme si mbrojtja e pagave, autonomia e kantoneve, fuqia e kontratave kolektive të punës dhe roli i shtetit në garantimin e kushteve minimale të jetesës. Rezultati i votimit mund të ketë ndikim të gjerë jo vetëm për mijëra punëmarrës në sektorët me paga të ulëta, por edhe për mënyrën se si do të rregullohet tregu i punës në Zvicër në vitet e ardhshme, transmeton 20min.ch, përcjell helveticALForum.ch.
