BRUKSEL – Shqipëria dhe Mali i Zi janë aktualisht vendet e Ballkanit Perëndimor që kanë bërë më shumë përparim në rrugën drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Kështu ka deklaruar komisionerja e BE-së për Zgjerimin, Marta Kos, e cila vlerësoi se procesi i zgjerimit ndodhet në një moment të rëndësishëm. Pas Shqipërisë dhe Malit të Zi, sipas saj, vijnë Moldavia dhe Ukraina. Ndërkohë, Bosnjë-Hercegovina, Kosova dhe Maqedonia e Veriut ndodhen në faza më të hershme të procesit, ndërsa Serbia vazhdon të përballet me çështje të rëndësishme politike dhe me kritika nga Brukseli.
Një “dritare mundësie” për zgjerimin
Marta Kos e ka cilësuar situatën aktuale si një “dritare mundësie” për zgjerimin e Bashkimit Evropian. Sipas saj, lufta në Ukrainë, paqëndrueshmëria në Ballkanin Perëndimor dhe konkurrenca për ndikim nga fuqitë e tjera kanë rritur rëndësinë e zgjerimit. Megjithatë, komisionerja ka theksuar se vendet kandidate duhet të përmbushin kriteret dhe të vazhdojnë reformat. Ajo ka nënvizuar se anëtarësimi në BE duhet të bazohet në merita dhe rezultate konkrete.
Mali i Zi mund të jetë më pranë anëtarësimit
Për Malin e Zi, Marta Kos ka shprehur pritshmërinë se vendi mund t’i përmbushë kriteret e nevojshme deri në fund të vitit 2026 ose në fillim të vitit 2027. Nëse kjo ndodh, Mali i Zi do të hyjë në një fazë të rëndësishme të procesit të anëtarësimit. Shqipëria gjithashtu vazhdon të përparojë në negociatat me BE-në dhe konsiderohet ndër vendet që kanë bërë përparimin më të madh në procesin e integrimit.
Ukraina: anëtarësimi në vitin 2027 nuk shihet i mundur
Sa i përket Ukrainës, Kos ka deklaruar se anëtarësimi deri më 1 janar 2027 nuk është i realizueshëm. Kjo datë ishte përmendur nga presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky. Komisionerja ka theksuar se procesi i anëtarësimit duhet të bazohet në përmbushjen e kritereve dhe jo në afate politike. Në të njëjtën kohë, ajo ka pranuar se Ukraina ndodhet në një situatë të veçantë për shkak të luftës me Rusinë. Sipas saj, BE-ja duhet ta ndihmojë Ukrainën të përparojë sa më shumë në procesin e integrimit evropian.
Serbia përballet me kritika nga Brukseli
Një nga çështjet më të ndjeshme mbetet Serbia. Marta Kos ka kritikuar glorifikimin e kriminelëve të luftës, mohimin e gjenocidit dhe atë që ajo e konsideron si revizionizëm historik. Në veçanti, ajo ka reaguar pas funeralit të Ratko Mlladiçit, ish-komandantit të forcave serbe të Bosnjës, i cili është dënuar nga gjykatat ndërkombëtare për gjenocid, krime kundër njerëzimit dhe krime lufte. Kos ka theksuar se Serbia duhet të tregojë me veprime, dhe jo vetëm me deklarata, se është e përkushtuar ndaj rrugës evropiane. Sipas saj, Beogradi ka një rol të rëndësishëm në stabilitetin e Ballkanit Perëndimor.
Katër çështje për të ardhmen e BE-së
Marta Kos ka përmendur edhe disa çështje që duhet të diskutohen nga liderët evropianë përpara një zgjerimi të ardhshëm.
Në fokus janë:
- ndikimi i zgjerimit te vendet aktuale anëtare;
- reformat që duhet të bëjë vetë BE-ja;
- mënyra se si do të mbrohen demokracia dhe sundimi i ligjit;
- mundësia e integrimit gradual të vendeve kandidate.
Sipas Kos, integrimi gradual nuk duhet të zëvendësojë anëtarësimin e plotë.
Ai mund të përdoret për vendet që janë duke bërë reforma dhe që synojnë anëtarësimin, por kanë nevojë për më shumë kohë për të përmbushur të gjitha kriteret.
Italia mbështet zgjerimin
Në procesin e zgjerimit, Kos i ka dhënë rëndësi edhe rolit të Italisë.
Ajo ka vlerësuar mbështetjen e Romës për Ballkanin Perëndimor dhe për procesin e zgjerimit të BE-së.
Sipas saj, Italia ka marrëdhënie të rëndësishme me vendet e rajonit dhe mund të luajë një rol të rëndësishëm në ruajtjen e mbështetjes politike për zgjerimin.
Komisionerja ka theksuar se puna teknike e institucioneve evropiane nuk mjafton pa mbështetjen politike të vendeve anëtare.
Shqipëria dhe rajoni përballë një momenti të rëndësishëm
Procesi i zgjerimit të Bashkimit Evropian po hyn në një periudhë të rëndësishme. Shqipëria dhe Mali i Zi janë aktualisht ndër vendet që kanë avancuar më shumë në këtë proces. Moldavia dhe Ukraina po ecin gjithashtu përpara, ndërsa vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor ndodhen në faza të ndryshme të rrugës evropiane. Mesazhi i Brukselit mbetet i qartë: zgjerimi është përsëri një prioritet, por anëtarësimi do të varet nga reformat, rezultatet dhe përmbushja e kritereve të BE-së, transmeton abcnewsal.
