Përgatiti Dashnim HEBIBI
Milano, 09 prill 2026 – Në një kohë kur historia dhe kujtesa kolektive shpesh sfidohen nga harresa, rrëfime të tilla mbeten dëshmi e gjallë e lidhjeve njerëzore, sakrificës dhe identitetit kombëtar. Në një botë që lëviz me ritme të shpejta dhe ku vlerat shpesh zbehen përballë përditshmërisë, ngjarje si kjo rikthejnë besimin në humanizëm dhe në fuqinë e kujtesës. Publicisti i mirënjohur Arsim Mulliqaj, i cili jeton dhe vepron në Milano të Italisë, edhe një herë dëshmoi përmasën e karakterit dhe shpirtit shqiptar në një ngjarje sa të thjeshtë, aq edhe domethënëse.
Në një moment qetësie, larg zhurmës së përditshme, ndërsa ishte ulur për të pushuar dhe për të shijuar një pije, ndodhi një takim i papritur që do të shndërrohej në një përjetim të thellë emocional. Në tavolinën pranë u ul një vajzë e re, e cila pa e ditur do të bëhej pjesë e një rrëfimi që lidhte dy popuj dhe një histori sakrifice.
Me një dozë humori dhe çiltërsie, Mulliqaj iu drejtua: “A je gjermane?” – një pyetje e thjeshtë që hapi derën e një bisede të ngrohtë dhe njerëzore. Vajza buzëqeshi dhe iu përgjigj: “Jo, jam italiane.” Më pas, siç ndodh rëndom në takime të tilla spontane, ajo e pyeti edhe atë për prejardhjen. “Jam nga Dardania,” – u përgjigj ai me krenari, duke përdorur një emërtim që nuk është vetëm gjeografik, por një simbol i lashtësisë, identitetit dhe qëndresës shqiptare.
Biseda, që nisi si një shkëmbim i zakonshëm fjalësh, mori një kthesë të papritur dhe thellësisht emocionale. Vajza, aktorja Gjulja, ndau një pjesë të dhimbshme dhe krenare të historisë së familjes së saj: kushëriri i saj kishte rënë dëshmor për lirinë e Kosovës. Emri i tij ishte Francesco Bider – një italian që zgjodhi të mos qëndronte indiferent përballë padrejtësisë, por t’i bashkohej Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, duke dhënë jetën për një ideal që tejkalon kufijtë kombëtarë: lirinë dhe dinjitetin njerëzor.
Ky rrëfim e preku thellë Arsim Mulliqajn. Në atë çast, një bisedë e rastësishme u shndërrua në një moment reflektimi dhe nderimi. Ai e ndjeu si detyrë morale dhe kombëtare të shprehë respektin e tij për sakrificën e një njeriu që, ndonëse i huaj në gjak, ishte bërë i afërt në shpirt me popullin shqiptar. Me emocione të forta dhe mirënjohje të sinqertë, Mulliqaj i dhuroi aktores librin e tij më të ri, të shoqëruar me një dedikim të veçantë.
Libri mban titullin “La mia ecco per la libertà del Kosovo”, një vepër që përmbledh ndjenja, kujtime dhe reflektime mbi rrugëtimin e Kosovës drejt lirisë. Ky gjest, në dukje i thjeshtë, mbart një simbolikë të thellë: ai përfaqëson një urë lidhëse mes kujtesës historike dhe brezave të sotëm, mes sakrificës dhe mirënjohjes, mes kombësive që bashkohen përmes idealeve të përbashkëta. Në atë tavolinë, për pak çaste, u bashkuan historia, arti, dhimbja dhe krenaria.
Francesco Bider nuk është thjesht një emër në faqet e historisë. Ai është një simbol i solidaritetit ndërkombëtar dhe i vlerave universale që bashkojnë njerëzit përtej kufijve. I dekoruar nga Presidentja e Kosovës, ai mbetet një figurë e respektuar, një dëshmi se liria nuk ka kombësi dhe se sakrifica për të është akti më i lartë i humanizmit. Ngjarje të tilla rikujtojnë se historia nuk jeton vetëm në libra apo arkiva, por në takime të papritura, në rrëfime personale dhe në emocionet që ato ngjallin.
Arsim Mulliqaj, përmes këtij përjetimi, tregoi edhe një herë madhështinë e shpirtit shqiptar: respektin për mikun, nderimin për të rënët dhe aftësinë për të ruajtur dhe përcjellë kujtesën kolektive. Në një botë ku shpesh harrohet e kaluara, ky rrëfim është një thirrje për të mos harruar, për të nderuar dhe për të reflektuar. Sepse vetëm duke kujtuar sakrificën, mund të kuptojmë vlerën e lirisë që gëzojmë sot. Lavdi të gjithë atyre që sakrifikuan për liri!
