Me diplomë masteri, por pa punë në profesion: A mund t’i detyrojë RAV të diplomuarit të shpërndajnë ushqim apo të punojnë në fast-food?
Të diplomuarit me arsim të lartë në Zvicër po përballen me vështirësi në gjetjen e një vendi pune që përputhet me kualifikimet e tyre. Autoritetet e tregut të punës në Cyrih, Lucern dhe Basel-Stadt sqarojnë se, në rrethana të caktuara, edhe personat me diplomë masteri mund të detyrohen të pranojnë punë jashtë profesionit të tyre, përfshirë angazhime të përkohshme dhe punë për të cilat janë të mbikualifikuar. Megjithatë, detyrimi nuk është i pakufizuar: vendimtare janë rregullat ligjore, përshtatshmëria e punës dhe situata individuale e personit të papunë.
Papunësia prek edhe personat me arsim të lartë
Për shumë të rinj në Zvicër, përfundimi i studimeve universitare përfaqëson fillimin e një karriere profesionale me perspektivë të mirë. Pas disa vitesh studimi dhe investimi financiar, pritshmëria është që diploma të hapë dyert e kompanive dhe të mundësojë një punë në përputhje me formimin akademik, transmeton 20min.ch. Por realiteti nuk është gjithmonë i tillë. Edhe personat që kanë përfunduar studimet master mund të kalojnë muaj të tërë në kërkim të një vendi pune, duke dërguar aplikime pa marrë përgjigje pozitive nga punëdhënësit. Sipas shifrave të përmendura nga Sekretariati Shtetëror për Ekonominë i Zvicrës (SECO), në korrik të vitit 2026 rreth 18.500 persona me diplomë masteri rezultonin të papunë. Situata tregon se një diplomë universitare nuk garanton më automatikisht një hyrje të shpejtë në tregun e punës. Përvoja profesionale, rrjetet e kontakteve, kërkesat e kompanive dhe zhvillimet ekonomike po luajnë një rol gjithnjë e më të rëndësishëm në procesin e punësimit.
Në Cyrih, të rinjve me diplomë universitare u duhen mesatarisht 141 ditë për të gjetur punë
Të dhënat e autoriteteve kantonale tregojnë se periudha e kërkimit të një vendi pune është zgjatur për një pjesë të të diplomuarve. Në kantonin e Cyrihut, personave nën moshën 30-vjeçare, të regjistruar në Zyrën Rajonale të Punësimit (RAV) dhe me arsim të lartë, u janë dashur së fundmi mesatarisht 141 ditë për të gjetur një punë. Kjo periudhë është rreth dy javë më e gjatë se dy vjet më parë. Megjithatë, autoritetet e Cyrihut theksojnë se kohëzgjatja mbetet më e ulët se mesatarja e përgjithshme e personave të regjistruar si punëkërkues, e cila arrin në 227 ditë. Edhe në Lucern vërehen periudha më të gjata të kërkimit të punës. Sidoqoftë, autoritetet e këtij kantoni nënvizojnë se personat me arsim universitar vazhdojnë të kenë mundësi të mira në tregun e punës. Në Basel-Stadt, nga ana tjetër, rritja e papunësisë është vërejtur në grupmosha dhe nivele të ndryshme arsimore. Sipas autoriteteve ekonomike kantonale, ndër grupet e prekura janë edhe profesionistët akademikë dhe personat që synojnë pozita drejtuese. Në veçanti, vëmendje tërheqin fushat e marketingut, shitjeve dhe teknologjisë së informacionit (IT), ku specialistët po përballen me vështirësi më të mëdha në gjetjen e një pozite të përshtatshme.
Pse kompanitë nuk i punësojnë më lehtë të diplomuarit?
Një nga arsyet kryesore nuk është domosdoshmërisht mungesa e njohurive akademike, por kërkesa e kompanive për përvojë konkrete pune. Sipas WAS Wirtschaft Arbeit Soziales në Lucern, punëdhënësit po bëhen më përzgjedhës gjatë rekrutimit. Shumë kompani kërkojnë kandidatë që, përveç diplomës, kanë edhe përvojë praktike në profesion. Kjo krijon një pengesë për të sapodiplomuarit: ata kanë njohuri teorike, por shpesh nuk kanë mundur ende të krijojnë përvojën që kërkohet në shpalljet e vendeve të punës. Një tjetër faktor është konkurrenca mes kandidatëve. Kur numri i vendeve të lira zvogëlohet, kompanitë mund të zgjedhin kandidatë me përvojë më të gjatë, edhe nëse të sapodiplomuarit kanë përgatitje të mirë akademike. Autoritetet e Cyrihut përmendin gjithashtu mungesën e përvojës në aplikime dhe rrjetet e kufizuara profesionale. Ndërkohë, Basel-Stadt i kushton rëndësi edhe pasigurisë ekonomike ndërkombëtare, e cila mund t’i bëjë kompanitë më të kujdesshme për të krijuar vende të reja pune.
A duhet një person me master të pranojë punë si shpërndarës ushqimi?
Kjo është një nga pyetjet që po diskutohet gjithnjë e më shumë nga të rinjtë që nuk po arrijnë të gjejnë punë në profesionin për të cilin janë përgatitur. Në rrjetet sociale, disa të diplomuar tregojnë se, pavarësisht përfundimit të studimeve universitare, janë detyruar të punojnë si shpërndarës ushqimi, punonjës në restorante të ushqimit të shpejtë ose në pozita të tjera që nuk lidhen me fushën e tyre akademike. Sipas përgjigjeve të autoriteteve të punësimit në Cyrih, Lucern dhe Basel-Stadt, po, në parim, personat e papunë mund të jenë të detyruar të pranojnë edhe një punë për të cilën janë të mbikualifikuar, nëse ajo konsiderohet e përshtatshme sipas rregullave ligjore. Në Lucern theksohet se pritshmëria për të pranuar punë jashtë profilit profesional mund të rritet sa më gjatë të zgjasë papunësia. Kjo do të thotë se një person që sapo ka përfunduar studimet mund të ketë fillimisht më shumë hapësirë për të kërkuar një pozicion që përputhet me formimin e tij. Por, nëse kërkimi zgjatet dhe nuk ka perspektivë konkrete punësimi, mund të kërkohet që ai të shqyrtojë alternativa të tjera.Megjithatë, kjo nuk nënkupton se RAV mund ta detyrojë çdo person të pranojë çfarëdo pune. Duhet të respektohen kushtet ligjore për punën e përshtatshme, si dhe rrethanat individuale të personit.
Çfarë detyrimesh kanë të papunët ndaj RAV?
Në Zvicër, personat që përfitojnë nga sigurimi i papunësisë duhet të bashkëpunojnë në mënyrë aktive për të gjetur një vend pune. Kjo përfshin kërkimin e vazhdueshëm të punës, aplikimet dhe respektimin e udhëzimeve të autoriteteve kompetente. Sipas shpjegimeve të autoriteteve të Cyrihut, personat nën moshën 30-vjeçare duhet të shqyrtojnë edhe vende pune jashtë fushës së tyre të zakonshme të kërkimit. Basel-Stadt thekson se, në fillim, përpjekjet përqendrohen te gjetja e një pune që përputhet me aftësitë dhe përvojën e personit. Megjithatë, detyrimet ligjore mund të kërkojnë që ai të pranojë edhe një punë tjetër, nëse ajo është e përshtatshme. Një alternativë mund të jetë edhe i ashtuquajturi Zwischenverdienst, pra një punësim i përkohshëm ose një aktivitet me të ardhura gjatë periudhës së papunësisë. Në varësi të rrethanave dhe kushteve ligjore, kjo mund të ndihmojë në ruajtjen e kontaktit me tregun e punës dhe në përmirësimin e situatës financiare. Për personat me diplomë masteri, kjo mund të nënkuptojë pranimin e një pune që nuk përputhet plotësisht me kualifikimet e tyre, ndërkohë që vazhdojnë të kërkojnë një pozicion më të përshtatshëm.
Praktikat dhe kontratat e përkohshme si rrugë drejt punësimit
Autoritetet e punësimit rekomandojnë që personat që nuk gjejnë punë pas disa muajsh të mos kufizohen vetëm te pozitat që përputhen në mënyrë të drejtpërdrejtë me studimet e tyre. Në Lucern këshillohet shqyrtimi i profesioneve të afërta dhe i mundësive në sektorë të tjerë. Një person me formim në ekonomi, për shembull, mund të shqyrtojë edhe pozita administrative, menaxhimin e projekteve ose detyra të tjera ku aftësitë e tij mund të përdoren. Të tre kantonet përmendin si alternativa kontratat me afat të caktuar, projektet e përkohshme dhe praktikat profesionale. Edhe pse një praktikë mund të duket si hap prapa për dikë që ka përfunduar një master, ajo mund të ofrojë përvojë të vlefshme, kontakte të reja dhe mundësi për t’u punësuar më vonë në të njëjtën kompani ose sektor. Në Cyrih rekomandohen gjithashtu programet e mentorimit dhe këshillimi individual, me qëllim përmirësimin e strategjisë së aplikimit dhe identifikimin e mundësive të reja. Në Basel-Stadt, këshillimi organizohet edhe përmes ekipeve të specializuara në sektorë të caktuar të ekonomisë.
A duhet të ndryshohet profesioni pas një diplome masteri?
Jo domosdoshmërisht. Autoritetet paralajmërojnë se ndryshimi i profesionit ose një rikualifikim i plotë nuk duhet të jetë automatikisht hapi i parë. Në Lucern, një arsimim shtesë rekomandohet vetëm kur mund të përmirësojë konkretisht mundësitë e punësimit. Nëse aftësitë e personit janë të kërkuara edhe në sektorë të tjerë, mund të shqyrtohet një ndryshim i fushës profesionale. Një rikualifikim i plotë shihet si alternativë kur perspektivat në profesionin e mëparshëm janë të kufizuara për një periudhë të gjatë. Edhe Basel-Stadt mbështet shqyrtimin e një ndryshimi të sektorit kur ka pak mundësi punësimi në fushën për të cilën është përgatitur kandidati. Megjithatë, autoritetet pranojnë se një ndryshim i tillë nuk është gjithmonë i lehtë për t’u realizuar në tregun zviceran. Prandaj, vendimi duhet të mbështetet në kërkesën reale të tregut, aftësitë e personit dhe mundësitë konkrete për punësim, e jo vetëm në faktin se ai nuk ka gjetur punë për disa muaj.
Çfarë duhet të dinë të diplomuarit që janë të papunë?
Për të rinjtë që përfundojnë studimet në Zvicër, situata kërkon fleksibilitet dhe një qasje realiste ndaj tregut të punës. Diploma mbetet një avantazh, por nuk garanton domosdoshmërisht punësim të menjëhershëm në profesionin e dëshiruar. Personat e regjistruar në RAV duhet të vazhdojnë kërkimin e punës dhe të jenë të gatshëm të shqyrtojnë alternativa të arsyeshme. Praktikat, kontratat e përkohshme, aktivitetet me të ardhura dhe kalimi në sektorë të afërt mund të shërbejnë si hapa ndërmjetës drejt një pozicioni më të përshtatshëm. Në të njëjtën kohë, është e rëndësishme që çdo kërkesë e RAV të vlerësohet në përputhje me rregullat ligjore dhe rrethanat personale. Një diplomë masteri nuk e përjashton automatikisht dikë nga detyrimi për të pranuar një punë të përshtatshme, por as nuk do të thotë se çdo ofertë pune është e detyrueshme për t’u pranuar. Në Zvicër, të kesh një diplomë masteri nuk të garanton një vend pune në profesionin e zgjedhur dhe as nuk të përjashton nga detyrimet e sigurimit të papunësisë. Nëse kërkimi i punës zgjatet, RAV mund të presë që kandidati të zgjerojë horizontin profesional dhe të pranojë edhe një punë jashtë fushës së tij, përfshirë punë për të cilat është i mbikualifikuar. Por detyrimi varet nga përshtatshmëria e punës dhe nga rregullat ligjore që zbatohen në rastin konkret, transmeton 20min.ch, përcjell helveticALforum.ch
