Kufiri i rrezikut për të qenë i varfër është rritur me 104.7% në gjashtë vjet, duke arritur në 29,130 lekë në muaj për një person në vitin 2025. Ndërkohë, pensionet mesatare dhe pagesat e ndihmës ekonomike vijojnë të mbeten larg këtij niveli, duke nxjerrë në pah vështirësitë ekonomike të shtresave më vulnerabël.
Rritja e vazhdueshme e kufirit të rrezikut për të qenë i varfër në Shqipëri po nxjerr në pah hendekun mes të ardhurave të nevojshme për të ruajtur një standard relativ jetese dhe mbështetjes financiare që përfitojnë pensionistët dhe familjet në nevojë.
Sipas të dhënave të fundit të INSTAT, pragu i rrezikut të varfërisë për një person të vetëm arriti në 349,565 lekë në vitin 2025, ose 29,130 lekë në muaj. Në vitin 2019, ky tregues ishte vetëm 14,232 lekë në muaj, çka përkthehet në një rritje prej 104.7% brenda gjashtë vjetësh.
Rritja ka qenë veçanërisht e ndjeshme pas vitit 2022. Në atë kohë, kufiri i rrezikut të varfërisë ishte rreth 18,800 lekë në muaj, ndërsa në vitin 2024 u ngjit në afro 27 mijë lekë, për të arritur në nivelin aktual në vitin 2025.
Megjithatë, rritja e këtij pragu nuk është shoqëruar me një përmirësim të krahasueshëm të të ardhurave nga pensionet dhe skemat e ndihmës sociale.
Pensionet mbeten nën kufirin e rrezikut të varfërisë
Të dhënat e Institutit të Sigurimeve Shoqërore tregojnë se pensioni mesatar mujor i pleqërisë në qytet ishte rreth 20,100 lekë në vitin 2025. Kjo shumë është afërsisht 9 mijë lekë më e ulët se pragu mujor i rrezikut të varfërisë për një person.
Situata paraqitet edhe më e vështirë për pensionistët në zonat rurale. Pensioni mesatar mujor në fshat ishte rreth 12,300 lekë, duke krijuar një diferencë prej afro 16,800 lekësh me kufirin prej 29,130 lekësh.
Këto shifra tregojnë se një pensionist që jeton i vetëm dhe mbështetet vetëm te pensioni mesatar, mbetet nën pragun statistikor të rrezikut të varfërisë, pavarësisht nëse jeton në qytet apo në fshat.
Për këto kategori, të ardhurat mujore duhet të mbulojnë shpenzimet për ushqime, energji, ujë, ilaçe dhe nevoja të tjera bazë. Diferenca mes pensionit dhe pragut të varfërisë dëshmon presionin financiar me të cilin përballen veçanërisht të moshuarit që nuk kanë burime të tjera të ardhurash apo mbështetje nga familjarët.
Ndihma ekonomike, shumë larg nevojave të familjeve
Hendeku është edhe më i thellë për familjet që përfitojnë ndihmë ekonomike. Sipas të dhënave të INSTAT, pagesa mesatare mujore për familjet përfituese ishte rreth 7,253 lekë në vitin 2025.
Kjo shumë është ndjeshëm më e ulët se pragu prej 29,130 lekësh në muaj, i cili i referohet vetëm një personi. Për familjet me dy ose më shumë anëtarë, nevojat ekonomike janë më të larta dhe kufiri i rrezikut të varfërisë përshtatet sipas madhësisë dhe përbërjes së familjes.
Për rrjedhojë, pagesa mesatare e ndihmës ekonomike mbetet larg nivelit të të ardhurave që lidhet me shmangien e rrezikut të varfërisë. Kjo diferencë nënvizon kufizimet e mbështetjes sociale për familjet që kanë pak ose aspak burime të tjera financiare.
Çfarë tregon rritja e pragut të varfërisë?
Kufiri i rrezikut për të qenë i varfër nuk përfaqëson një shumë fikse që përcakton koston minimale të jetesës. Sipas metodologjisë së INSTAT, ai llogaritet në masën 60% të medianës së të ardhurave të disponueshme të ekuivalentuara dhe mat varfërinë relative.
Ky tregues identifikon individët, të ardhurat e të cilëve janë ndjeshëm më të ulëta krahasuar me nivelin e të ardhurave në shoqëri. Për këtë arsye, rritja e pragut pasqyron ndryshimin e standardit relativ të të ardhurave, por nuk do të thotë automatikisht se çdo person nën këtë nivel është në të njëjtën gjendje ekonomike.
Megjithatë, krahasimi me pensionet dhe ndihmën ekonomike nxjerr në pah një problem të rëndësishëm: të ardhurat e shumë përfituesve të skemave sociale nuk ecin në të njëjtin nivel me pragun statistikor të varfërisë.
Në vitin 2025, shkalla e rrezikut për të qenë i varfër në Shqipëri ishte 19%, nga 19.2% një vit më parë. Ulja me vetëm 0.2 pikë përqindjeje tregon se treguesi ka mbetur pothuajse i pandryshuar, pavarësisht lëvizjeve të pragut të të ardhurave.
Në këtë kontekst, diferenca mes kufirit të rrezikut të varfërisë dhe përfitimeve sociale mbetet një nga treguesit kryesorë të sfidave me të cilat përballen pensionistët dhe familjet në nevojë. Shifrat tregojnë se pensionet dhe ndihma ekonomike, kur përbëjnë burimin e vetëm të të ardhurave, shpesh nuk arrijnë të sigurojnë të ardhura në nivelin e pragut statistikor të varfërisë.
Burimi: INSTAT, Instituti i Sigurimeve Shoqërore / Monitor/BW
