Nga PhD. Dashnim HEBIBI, ish-student i Tiranës
Ngjarjet dhe pamjet që vijnë nga Shqipëria zgjojnë shqetësim të thellë qytetar dhe kërkojnë reflektim serioz mbi marrëdhëniet ndërmjet pushtetit, institucioneve shtetërore dhe shoqërisë. Kur protestat studentore shoqërohen me tensione dhe përplasje, çështja nuk mund të trajtohet vetëm si problem i rendit publik. Ajo duhet të analizohet edhe në kontekstin e funksionimit të demokracisë, respektimit të lirive themelore dhe përgjegjësisë së institucioneve ndaj qytetarëve. Si shqiptar dhe ish-student i Tiranës, i ndjek këto zhvillime me shqetësim të veçantë. Lidhja ime me kryeqytetin shqiptar nuk është vetëm personale, por edhe intelektuale e qytetare. Prandaj, çdo situatë që cenon sigurinë e të rinjve, dinjitetin njerëzor dhe besimin e qytetarëve në institucione më prek thellë.
Kur rinia ngre zërin, detyra e shtetit është ta dëgjojë, jo ta frikësojë; ta respektojë, jo ta shtypë; të dialogojë me të, jo ta trajtojë si kundërshtare.
E drejta e studentëve për t’u dëgjuar është themel i demokracisë
Protesta paqësore është një nga format më të rëndësishme të pjesëmarrjes qytetare në jetën publike. Ajo u mundëson individëve dhe grupeve shoqërore të shprehin pakënaqësitë, të artikulojnë kërkesat dhe të kërkojnë përgjegjësi nga institucionet që ushtrojnë pushtetin në emër të tyre. Në një shoqëri demokratike, mospajtimi nuk duhet interpretuar si kërcënim ndaj shtetit. Përkundrazi, ai është pjesë e natyrshme e pluralizmit dhe e kontrollit qytetar mbi pushtetin. Demokracia nuk kërkon heshtjen e qytetarëve, por krijon mekanizma që u mundësojnë atyre të shprehen lirshëm dhe të kërkojnë zgjidhje përmes rrugëve paqësore. Studentët nuk janë thjesht një grup shoqëror që kërkon të drejtat e veta. Ata përfaqësojnë potencialin intelektual, energjinë dhe perspektivën zhvillimore të vendit. Ata janë bijtë dhe bijat e Shqipërisë, fëmijët e familjeve që sakrifikojnë për arsimimin e tyre dhe qytetarët që nesër do të marrin përgjegjësi për të ardhmen e shtetit. Për këtë arsye, kërkesat e tyre duhet të shqyrtohen me seriozitet dhe të marrin përgjigje institucionale konkrete. Asnjë pushtet nuk duhet ta harrojë se të rinjtë nuk janë pronë e politikës dhe as nuk kanë detyrimin të heshtin përballë problemeve që prekin të ardhmen e tyre.
Studentët nuk janë armiq të shtetit. Ata janë pjesë e shoqërisë që kërkon një shtet më të drejtë, më të përgjegjshëm dhe më të denjë për qytetarët e tij.
Asnjë autoritet nuk qëndron mbi dinjitetin njerëzor
Pamjet e tensioneve dhe përplasjeve gjatë protestave janë shqetësuese dhe kërkojnë përgjegjësi nga të gjitha institucionet përkatëse. Çdo pretendim për përdorim të paligjshëm të forcës duhet të hetohet në mënyrë të pavarur, transparente dhe të paanshme. Faktet duhet të sqarohen dhe përgjegjësitë, kur konstatohen shkelje, duhet të përcaktohen në përputhje me ligjin. Policia ka detyrimin të garantojë sigurinë publike, duke respektuar të drejtat themelore të qytetarëve. Përdorimi i forcës duhet të jetë i domosdoshëm, proporcional dhe në përputhje me ligjin. Uniforma shtetërore nuk është privilegj për të ushtruar pushtet pa kufij, por përgjegjësi për të mbrojtur qytetarët. Në të njëjtën kohë, protesta duhet të ruajë karakterin e saj paqësor. Por përgjegjësia e shtetit është e veçantë, sepse institucionet kanë detyrimin ligjor dhe moral të mbrojnë të drejtat e qytetarëve, të parandalojnë përshkallëzimin dhe të krijojnë hapësira për dialog. Në një demokraci funksionale, autoriteti nuk dëshmohet duke e heshtur kritikën, por duke iu përgjigjur asaj me argumente, transparencë dhe përgjegjësi.
Asnjë karrige politike nuk vlen më shumë se dinjiteti i një studenti. Asnjë interes pushteti nuk mund të vendoset mbi sigurinë e rinisë. Dhe asnjë autoritet nuk duhet ta konsiderojë heshtjen e qytetarëve si kusht për stabilitetin e shtetit.
Kur shtypet rinia, plagoset e ardhmja e vendit
Një shoqëri tregon nivelin e saj demokratik edhe përmes mënyrës se si i trajton të rinjtë, mendimet e tyre dhe të drejtën e tyre për të kërkuar ndryshime. Kur studentët ndihen të padëgjuar, të përjashtuar nga vendimmarrja ose të zhgënjyer nga institucionet, përgjigjja nuk mund të jetë vetëm menaxhimi i protestës. Duhet të shqyrtohen shkaqet e pakënaqësisë dhe të krijohen mekanizma që e bëjnë pjesëmarrjen e të rinjve pjesë të proceseve vendimmarrëse. Arsimi cilësor, meritokracia, mundësitë e barabarta dhe perspektiva profesionale janë elemente të rëndësishme për ndërtimin e besimit të brezit të ri te shteti. Një vend që dëshiron të ndërtojë të ardhmen mbi dijen duhet ta konsiderojë zërin e studentëve si një mundësi për reflektim dhe përmirësim institucional. Rinia nuk duhet të përballet me frikën kur kërkon përgjigje. Ajo duhet të përballet me argumente, me institucione të hapura dhe me mundësi reale për pjesëmarrje. Nëse një shoqëri dëshiron të ecë përpara, duhet të krijojë kushte që të rinjtë të besojnë te drejtësia, te arsimi dhe te mundësia për ta ndërtuar të ardhmen në vendin e tyre.
Një pushtet që nuk e dëgjon rininë rrezikon të humbasë lidhjen me të ardhmen. Një shtet që e respekton rininë investon në qëndrueshmërinë e vet demokratike.
Shqipëria është më e madhe se çdo pushtet
Si ish-student i Tiranës, e përjetoj me ndjeshmëri të veçantë çdo zhvillim që prek paqen shoqërore dhe marrëdhëniet ndërmjet qytetarëve dhe institucioneve në Shqipëri, aty jam shpirtërisht. Tirana nuk është vetëm kryeqyteti i vendit; ajo është pjesë e kujtimeve të mia, e formimit tim dhe e lidhjes sime shpirtërore me shtetin amë. Nga Zvicra, ku jetoj dhe veproj, e ndiej se lidhja me atdheun nuk matet me largësinë gjeografike, por me interesimin për zhvillimet, mirëqenien dhe të ardhmen e shoqërisë shqiptare. Për ne, shqiptarët e mërgatës, Shqipëria mbetet një pjesë e rëndësishme e identitetit, e kujtesës dhe e përkatësisë sonë kombëtare. Prandaj, shqetësimi për zhvillimet në vend duhet të shndërrohet në thirrje për përgjegjësi, dialog dhe respektim të parimeve demokratike. Shqipëria nuk i përket asnjë partie, asnjë qeverie dhe asnjë individi. Ajo u përket qytetarëve të saj, studentëve që sot ngrenë zërin, prindërve që ëndërrojnë një të ardhme më të mirë për fëmijët e tyre dhe brezave që do të vijnë. Pushtetet janë të përkohshme. Mandatet përfundojnë, qeveritë ndryshojnë dhe figurat politike largohen nga skena publike. Por shteti, shoqëria dhe e ardhmja e kombit vazhdojnë. Për këtë arsye, asnjë pushtet nuk duhet ta ngatërrojë interesin e vet politik me interesin e Shqipërisë. Nuk ka fitues kur shoqëria përçahet. Nuk ka stabilitet të qëndrueshëm kur qytetarët ndihen të frikësuar. Dhe nuk ka demokraci të shëndetshme kur zëri i të rinjve shihet si problem, në vend që të trajtohet si pjesë e zgjidhjes. Shqipëria ka nevojë për më shumë dialog, më shumë drejtësi dhe më shumë përgjegjësi institucionale. Ka nevojë për një kulturë politike ku kritika nuk shihet si armiqësi dhe ku protesta paqësore nuk trajtohet si kërcënim.
Dinjiteti i rinisë mbi interesat e pushtetit
Situatat e tensionuara kërkojnë maturi politike, përgjegjësi institucionale dhe vetëpërmbajtje qytetare. Përshkallëzimi i përplasjeve nuk e zëvendëson dialogun, ndërsa heshtja e pakënaqësive nuk krijon stabilitet të vërtetë. Zgjidhjet afatgjata lindin nga trajtimi serioz i kërkesave, respektimi i ligjit dhe gatishmëria për të dëgjuar qytetarët. Autoritetet shqiptare kanë përgjegjësinë të sqarojnë rrethanat e ngjarjeve, të garantojnë ushtrimin e lirive qytetare dhe të sigurojnë hetimin e paanshëm të çdo pretendimi për shkelje. Studentët, nga ana tjetër, duhet të kenë mundësinë t’i shprehin kërkesat e tyre paqësisht, pa frikë dhe me bindjen se zëri i tyre ka rëndësi. Si shqiptar dhe ish-student i Tiranës, dëshira ime është që Shqipëria të dalë nga çdo situatë e vështirë me institucione më të përgjegjshme, qytetarë më të sigurt dhe besim më të madh te demokracia. Nuk duhet të harrojmë se pas çdo të riu që proteston qëndron një njeri me dinjitet, një familje me shpresa dhe një e ardhme që meriton të mbrohet. Përballë kësaj të vërtete, asnjë interes politik nuk mund të jetë më i rëndësishëm. Asnjë pushtet nuk është mbi rininë. Asnjë karrige nuk vlen më shumë se dinjiteti i studentëve. Asnjë autoritet nuk ka të drejtë ta shndërrojë zërin e rinisë në heshtje. Pushtetet janë të përkohshme, por e ardhmja e Shqipërisë u përket të rinjve të saj!
Jo dhunës! Po dialogut, ligjit, drejtësisë dhe dinjitetit njerëzor!
Zoti e bekoftë Shqipërinë dhe i ruajtë studentët, rininë dhe çdo qytetar shqiptar!
