Nga Ph.D. Dashnim Hebibi, Zürich
Në një shoqëri ku zhurma shpesh ngatërrohet me të vërtetën, individët që ndërtojnë veten mbi zhvlerësimin e tjetrit, në thelb dëshmojnë varfërinë e botës së tyre të brendshme. Fjala e hedhur me ligësi nuk e njollos karakterin e atij që sulmohet, por zbulon nivelin etik dhe kulturën morale të atij që e shqipton. Njeriu që ushqehet me baltosjen e tjetrit, zakonisht përpiqet të mbulojë zbrazëtinë e vet me zhurmën e paragjykimit.
Secili është autor i librit të vet moral; dhe asnjë dorë e huaj nuk mund ta shkruajë të vërtetën përgjithmonë me bojën e falsitetit. Koha ka aftësinë filozofike të zhveshë çdo maskë dhe të nxjerrë në sipërfaqe autenticitetin e karakterit. Sepse e vërteta mund të vonohet, por rrallëherë humbet; ndërsa mashtrimi mund të duartrokitet përkohësisht, por nuk mbijeton përballë kujtesës historike. Në shoqëri ekzistojnë edhe natyra oportuniste, të ngjashme me zvarranikët: rrëshqasin drejt hapësirave ku interesi është më i lagësht dhe ku përfitimi është më i lehtë.
Ata nuk udhëhiqen nga parimet, por nga komoditeti i rrethanave. Ndryshojnë qëndrim sipas klimës së interesit dhe jo sipas boshtit të ndërgjegjes. Dhe më ironikja është se këto fytyra nuk kanë nevojë të zbulohen, sepse shihen çdo ditë në mënyrën si afrohen, si largohen dhe si përshtaten sipas interesit të momentit. Këto dukuri vërehen më së shumti në politikëbërje, aty ku parimet shpesh sakrifikohen për pushtet dhe ku bindjet ndryshojnë me ritmin e interesit personal. Shohim individë që flasin për moral, ndërsa praktikojnë oportunizëm; predikojnë besnikëri, ndërsa ndërrojnë qëndrim sipas favorshmërisë së radhës. Në vend që të ndërtojnë institucione besimi, ndërtojnë aleanca përkohësie mbi interesa të brishta dhe kalkulime personale. Por dinjiteti i vërtetë nuk ndërtohet mbi kurrizin e të merituarve, as mbi hijen e suksesit të huaj.
Madhështia autentike lind kur njeriu arrin të ngrejë kokën me peshën e meritës së vet dhe jo me mbështetjen e përkohshme të të tjerëve. Integriteti është e vetmja vlerë që nuk mund të huazohet, blihet apo falsifikohet; ai provohet vetëm në momentet kur interesi përplaset me ndërgjegjen. Në fund, historia dhe koha mbeten arbitrat më të drejtë: ato nuk mbajnë mend zhurmën e manipulimit, por vetëm qëndrueshmërinë e karakterit. Sepse njerëzit mund të mashtrohen për një periudhë, opinioni mund të deformohet përkohësisht, por koha gjithmonë rikthen secilin përballë pasqyrës së vet morale. Dhe pikërisht aty ndahet diferenca mes atyre që thjesht kalojnë përmes pushtetit dhe atyre që lënë gjurmë në ndërgjegjen e një shoqërie.
Një shoqëri që toleron oportunizmin si normë dhe relativizon mungesën e integritetit, rrezikon të humbasë jo vetëm besimin publik, por edhe vetë boshtin moral mbi të cilin ndërtohet stabiliteti institucional dhe qytetar. Zhvlerësimi i tjetrit për përfitim personal mund të prodhojë avantazhe të përkohshme, por kurrë legjitimitet afatgjatë. Historia politike dhe shoqërore ka dëshmuar vazhdimisht se individët që ndërtojnë influencën mbi manipulimin, propagandën dhe interesin momental, mbeten figura kalimtare në kujtesën kolektive. Përkundrazi, qëndrueshmëria e karakterit, koherenca morale dhe besnikëria ndaj parimeve mbeten elementet themelore që i japin vlerë individit dhe seriozitet diskursit publik.
Në fund, koha nuk favorizon ata që përshtaten më mirë me interesin, por ata që arrijnë të mbeten të njëjtë edhe përballë tundimit të pushtetit dhe përfitimit personal. Dhe pikërisht aty qëndron diferenca mes një figure të zakonshme të momentit dhe një personaliteti që lë gjurmë të qëndrueshme në ndërgjegjen e shoqërisë
