Nga Saime Isufi
Winterthur, 28 shkurt 2026 – Mbrëmë, në një atmosferë të mbushur me ndjeshmëri dhe reflektim të thellë, u promovua libri më i ri me poezi i poetit Ismail Syla, “Ëndërr në zarf”, një vëllim që vjen si një thirrje e heshtur kundër harresës dhe si një dëshmi poetike e dhimbjes së papërfunduar.
Ky libër shpalos një univers simbolesh të fuqishme, ku bunari shndërrohet në metaforë të kujtesës së errët dhe të thellë. Në poezitë “Bunar, varr prej uji”, “Fëmija pyet pranë bunarit”, “Uji i bunarit tjetër” dhe “Bunar tjetër, në tjetër fshat”, uji nuk është më burim jete, por bartës historie, dëshmitar i heshtur i tragjedive dhe i zërave që nuk u dëgjuan kurrë. Bunari bëhet varr, pasqyrë dhe arkiv i dhimbjes kolektive.
Figura e fëmijës, e përsëritur në disa poezi, vjen si simbol i pafajësisë së ndërprerë dhe i ëndrrave të mbetura përgjysmë. Në vargjet “Fëmija me emër e mbiemër” dhe “Lule me erë gjaku”, poeti përball lexuesin me individualizimin e dhimbjes – me emra, me histori, me fate konkrete. Lulet me erë gjaku dhe pëlumbi i trazuar ndërtojnë një kontrast të fortë mes jetës dhe vdekjes, mes shpresës dhe humbjes.
Vargjet e Sylës janë të shkurtëra, të kursyera në fjalë, por të ngarkuara me peshë emocionale. Secili varg duket si një gur i hedhur në ujë – valët e të cilit zgjasin gjatë në ndërgjegjen e lexuesit. Poezia nuk bërtet; ajo flet me një zë të ulët, por therës.
Kulmi emocional arrihet te poezia që i jep titullin librit, “Ëndërr në zarf”. Në qendër qëndron figura e nënës, e cila ruan ende letrën e pranimit të të birit në universitet – një dëshmi e një të ardhmeje që nuk u jetua kurrë. Në atë zarf qëndron një jetë e tërë e mundshme: një mjek, një mësues, një inxhinier, një shkencëtar… një njeri që do t’i shërbente jetës. Por zarfi mbetet i mbyllur, si një plagë që nuk mbyllet.
“Ëndërr në zarf” është më shumë se një përmbledhje poezish; është një akt kujtese dhe një qëndrim etik kundër zhdukjes së së vërtetës. Në një kohë kur harresa shpesh kërkohet si lehtësim, poezia e Ismail Syla zgjedh të kujtojë. Dhe përmes kujtesës, të mbajë gjallë dinjitetin e atyre që mungojnë.
Ky promovim në Winterthur nuk ishte vetëm një ngjarje letrare, por një moment përbashkësie, reflektimi dhe nderimi – një dëshmi se vargjet, edhe kur flasin për dhimbje, vazhdojnë të rrjedhin dhe të ndriçojnë ndërgjegjen tonë kolektive.
HelveticALforum.ch
