Nga Prof. Selam Sulejmani
Gazeta “L’albanese d’Italia” (Shqiptari i Italisë), doli për herë të parë më 23 shkurt 1848 dhe përbën një nga gurët themelorë të shtypit të Rilindjes Kombëtare Shqiptare. Ajo u drejtua nga figura e shquar arbëreshe Jeronim De Rada, poet, publicist dhe ideolog i çështjes kombëtare shqiptare.
Roli dhe rëndësia
Kjo gazetë kishte për qëllim:
-Mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve;
-Paraqitjen e fakteve historike për identitetin dhe autoktoninë shqiptare;
-Informimin e opinionit italian dhe evropian mbi çështjen shqiptare;
-Forcimin e ndërgjegjes kombëtare tek arbëreshët dhe shqiptarët në trojet etnike.
-Nëpërmjet artikujve me argumente historike, gjuhësore dhe kulturore, gazeta u bë një tribunë e rëndësishme politike dhe kulturore gjatë periudhës së Rilindjes.
Konteksti historik
Shtypi arbëresh lindi si nevojë jetike për ruajtjen e identitetit kombëtar të komuniteteve shqiptare të vendosura në Itali që nga shekulli XV, veçanërisht pas vdekjes së Gjergj Kastrioti Skënderbeu. Emigrimi masiv i shqiptarëve drejt Italisë solli krijimin e një diasporë të organizuar, e cila ruajti gjuhën, zakonet dhe traditat përmes shkollave, kishave dhe më vonë – përmes shtypit.
Ndikimi në Rilindjen Kombëtare
“L’albanese d’Italia” kontribuoi në:
-Konsolidimin e mendimit politik shqiptar;
-Lidhjen e çështjes shqiptare me lëvizjet kombëtare evropiane të vitit 1848;
-Përhapjen e ideve për arsimimin në gjuhën shqipe;
-Krijimin e një platforme intelektuale për bashkimin kombëtar.
Kjo gazetë mbetet një dëshmi e hershme e angazhimit të diasporës arbëreshe në shërbim të çështjes shqiptare dhe një kapitull i rëndësishëm në historinë e shtypit shqiptar. /GD
