Brukseli përshëndet zgjedhjen e Justina Shiroka Pulës presidente të Kosovës, por shpreh shqetësim për ndryshimet ligjore që, sipas BE-së, mund të bien ndesh me detyrimet ndërkombëtare të Kosovës.
BRUKSEL/PRISHTINË – Bashkimi Evropian ka shprehur shqetësim të thellë lidhur me ndryshimet dhe plotësimet e Ligjit për Dhomat e Specializuara të Kosovës, të miratuara nga Kuvendi në orët e vona të 6 tetorit. Sipas Brukselit, ndryshimet e miratuara ngrejnë shqetësime lidhur me detyrimet ndërkombëtare të Kosovës dhe me garantimin e pavarësisë së Dhomave të Specializuara, institucion i cili funksionon në kuadër të sistemit gjyqësor të Kosovës dhe ka selinë në Hagë.
“Ne i bëjmë thirrje Kosovës që t’u përmbahet detyrimeve të saj ndërkombëtare për të garantuar pavarësinë gjyqësore të Dhomave të Specializuara të Kosovës, si dhe zotimit për të siguruar llogaridhënie dhe për t’u dhënë drejtësi viktimave dhe familjeve të tyre nga të gjitha komunitetet në Kosovë”, deklaroi një zëdhënës i BE-së.
Brukseli: Mandati dhe pavarësia duhet të respektohen
Bashkimi Evropian rikujtoi se e ka mbështetur në mënyrë të vazhdueshme punën e Dhomave të Specializuara si një institucion i pavarur gjyqësor.
Brukseli kërkoi që mandati aktual i Dhomave dhe pavarësia e tyre të respektohen plotësisht, duke theksuar se proceset gjyqësore zhvillohen mbi bazën e parimit të përgjegjësisë individuale penale.
“Dhomat e Specializuara të Kosovës po vendosin drejtësi bazuar në parimin e përgjegjësisë penale individuale”, u shpreh zëdhënësi i BE-së.
Qëndrimi i Brukselit vjen në një moment të ndjeshëm politik për Kosovën, pasi ndryshimet ligjore u miratuan në të njëjtën mbrëmje kur Kuvendi arriti të dalë nga ngërçi institucional dhe të zgjedhë presidenten e re të vendit.
BE-ja përshëndet zgjedhjen e presidentes së re
Në anën tjetër, Bashkimi Evropian e ka përshëndetur zgjedhjen e Justina Shiroka Pulës në postin e Presidentes së Republikës së Kosovës. Zgjedhja e saj, e realizuar në minutat e para të 7 tetorit, i dha fund një periudhe të gjatë të bllokadës institucionale që kishte përfshirë vendin që nga viti 2025. Brukseli shprehu pritshmërinë që rikthimi i funksionalitetit institucional të krijojë kushtet për stabilitet politik dhe për avancimin e Kosovës në rrugën e saj evropiane. Sipas BE-së, Kosova ka përpara një agjendë të rëndësishme reformash, përfshirë zbatimin e reformave të lidhura me Planin e Rritjes dhe Reformave, Marrëveshjen e Stabilizim-Asociimit, bashkëpunimin rajonal dhe integrimin gradual në Tregun e Vetëm të Bashkimit Evropian.
“Partneriteti ynë nënkupton jo vetëm interesa të përbashkëta, por edhe përgjegjësi të përbashkët”, theksoi zëdhënësi evropian.
Ndryshimet ligjore u miratuan pas marrëveshjes politike
Miratimi i ndryshimeve në Ligjin për Dhomat e Specializuara erdhi pas një marrëveshjeje politike mes partive, e cila u arrit në një situatë të tensionuar institucionale.
Kuvendi zhvilloi një seancë të jashtëzakonshme në orët e vona të 6 tetorit, pasi Partia Demokratike e Kosovës, në opozitë, pranoi propozimin e Lëvizjes Vetëvendosje që akademikja Justina Shiroka Pula të ishte kandidate për presidente.
Para votimit për presidenten, Kuvendi miratoi në lexim të dytë ndryshimet në ligjin për Dhomat e Specializuara, duke përmbyllur procedurën parlamentare për projektligjin e iniciuar nga PDK-ja.
Procesi u zhvillua në një klimë të tensionuar politike dhe shoqërore. Protestat kundër ndryshimeve ligjore vazhduan edhe më 6 tetor, pas përplasjeve të një dite më parë mes protestuesve dhe Policisë së Kosovës.
Dhomat e Specializuara, pjesë e sistemit gjyqësor të Kosovës
Dhomat e Specializuara të Kosovës u themeluan mbi bazën juridike të këmbimit të letrave të vitit 2014 ndërmjet presidentes së atëhershme të Kosovës, Atifete Jahjaga, dhe Përfaqësueses së Lartë të Bashkimit Evropian, Catherine Ashton.
Institucioni ka selinë në Hagë, ndërsa juridikisht është pjesë e sistemit gjyqësor të Kosovës.
Bashkimi Evropian ka qenë mbështetësi kryesor financiar i Dhomave të Specializuara, me një kontribut që, sipas të dhënave të cituara, arrin në afro 400 milionë euro që nga themelimi i tyre.
Përplasja rreth ndryshimeve të fundit ligjore tashmë ka hapur një debat të ri mes institucioneve të Kosovës dhe partnerëve të saj evropianë. Në njërën anë qëndron kërkesa për funksionalitet institucional dhe përgjegjësi politike, ndërsa në anën tjetër BE-ja kërkon që çdo ndryshim të jetë në përputhje me detyrimet ndërkombëtare të Kosovës dhe të mos cenojë pavarësinë e sistemit gjyqësor. Zhvillimet e ardhshme pritet të tregojnë nëse institucionet e Kosovës dhe Brukseli do të gjejnë një zgjidhje që garanton njëkohësisht funksionalitetin institucional, respektimin e detyrimeve ndërkombëtare dhe pavarësinë e drejtësisë, transmeton euronewsal.
