Në Zvicër, një nga vendet me ekonominë më të fortë dhe sistemin më të zhvilluar arsimor në botë, po zhvillohet një debat gjithnjë e më i nxehtë: a është më e mençur të ndjekësh universitetin apo të zgjedhësh një profesion përmes arsimit profesional? Ky diskutim është bërë edhe më i rëndësishëm për shkak të ndryshimeve të shpejta në tregun e punës dhe rritjes së numrit të të papunëve me diploma të larta.
Rritja e papunësisë tek të diplomuarit
Të dhënat tregojnë se numri i personave me diplomë master që janë të papunë është rritur ndjeshëm që nga viti 2010. Kjo ka krijuar një perceptim se universiteti nuk garanton më sukses profesional si dikur. Ndërkohë, personat që kanë përfunduar një zanat apo një shkollë profesionale kanë më shumë stabilitet dhe shpesh hyjnë më shpejt në tregun e punës. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se këto shifra duhet të interpretohen me kujdes. Edhe pse papunësia tek akademikët është rritur, ajo mbetet më e ulët krahasuar me pjesën tjetër të popullsisë. Kjo do të thotë se një diplomë universitare vazhdon të jetë një avantazh i rëndësishëm.
A janë universitetet fajtorë?
Sipas drejtuesve të institucioneve arsimore në Zvicër, universitetet nuk mund të mbahen përgjegjëse për papunësinë. Një diplomë nuk është një kontratë pune, por një investim në njohuri dhe aftësi. Problemi shpesh qëndron tek pritshmëritë e larta të studentëve ose tek zgjedhja e fushave të studimit që nuk kanë kërkesë të lartë në treg. Një tjetër faktor është konkurrenca në rritje. Sot, gjithnjë e më shumë njerëz ndjekin studimet e larta, duke e bërë diplomën më pak të rrallë dhe duke rritur standardet për punësim.
Fenomeni i “mbi-kualifikimit”
Një realitet interesant është se disa të diplomuar ndihen të detyruar të fshehin nivelin e tyre të arsimit gjatë aplikimit për punë. Ata kanë frikë se do të konsiderohen “të mbi-kualifikuar” dhe do të refuzohen nga punëdhënësit, transmeton 20min.ch. Kjo tregon një mospërputhje mes sistemit arsimor dhe nevojave konkrete të tregut të punës. Në disa sektorë, kërkohen më shumë aftësi praktike sesa njohuri teorike.
Roli i inteligjencës artificiale dhe ndryshimet në tregun e punës
Zhvillimi i shpejtë i teknologjisë, veçanërisht inteligjencës artificiale, po ndryshon mënyrën se si punojmë. Disa profesione po transformohen, ndërsa të tjera po zhduken ose po krijohen nga e para. Në këtë kontekst, universitetet nuk janë të vjetruara, por po përpiqen të përshtaten. Programet e reja në fusha si teknologjia, analiza e të dhënave dhe inovacioni janë dëshmi e kësaj përpjekjeje. Megjithatë, sfida kryesore mbetet përgatitja e studentëve për një botë ku ndryshimi është konstant.
Forca e sistemit dual zviceran
Një nga arsyet pse Zvicra ka një treg pune relativisht të qëndrueshëm është sistemi i saj dual i arsimit. Ky sistem kombinon mësimin teorik me praktikën në kompani dhe u jep të rinjve mundësinë të fitojnë përvojë pune që në fillim. Profesionet si elektricist, mekanik, infermier apo zdrukthëtar janë shumë të kërkuara dhe shpesh ofrojnë paga konkurruese. Për shumë të rinj, kjo rrugë është më e sigurt dhe më e shpejtë drejt pavarësisë financiare.
Zgjedhja personale – çelësi i suksesit
Në fund, nuk ekziston një përgjigje e vetme për të gjithë. Zgjedhja mes universitetit dhe zanatit duhet të bazohet në interesat, aftësitë dhe synimet personale të secilit individ. Një student i motivuar në një fushë që e do ka më shumë gjasa të ketë sukses, pavarësisht rrugës që zgjedh. Ajo që bëhet gjithnjë e më e qartë është se suksesi nuk varet vetëm nga diploma, por nga aftësia për të mësuar vazhdimisht, për t’u përshtatur dhe për të zhvilluar aftësi praktike dhe sociale. Debati “universitet apo zanat” nuk është një garë ku njëra palë fiton dhe tjetra humbet. Në Zvicër, të dyja rrugët janë të vlefshme dhe të respektuara. Sfida reale qëndron tek përshtatja me një botë në ndryshim dhe tek ndërtimi i një sistemi që i përgatit të rinjtë jo vetëm për punën e parë, por për një karrierë të gjatë dhe të suksesshme. Në një epokë të pasigurt, një gjë mbetet e sigurt: ata që vazhdojnë të mësojnë dhe të zhvillohen, do të jenë gjithmonë në kërkesë, transmeton 20min.ch, përcjell helveticALForum.ch.
